LEVEN en BEDRYF
Van den vermaarden Zeeheld
Cornelis Tromp,
Graaf van Syüiesburg , Ridder van den Olifant, Baronnet, &c.
Lieutenant Admiraal Generaal van
Holland en Weftvriefland.
Ondermengd met de voornaam fte daaden van verfcheidene andere Zeehoofden , en voornaamentlijk met die van
MARTEN HARPERTSZ. TROMP.
Benevens een naauwkeurig verhaal van der Nederlanderen *< en hunner Bondgenooten Oorlogen , federt den jaare 1650. tegens verfcheidene Volkeren gevoerd.
Voordien met alle de noodigt Authentyhe Stuken en Be^jZjen^
en ver eter d met jchoone koper e Figuur ett.
Tot AMSTERDA
Gedrukt voor den Autbeur\ en zijn te bekomen by Timotmeus ten Hoorn, BockverkooperindeNes, bydc Brakke Grond, in 't Zinnebeeld.
En by J ükob van Beverwyk, Boekverkooper tot Hmlmi.
Aan den
L E E Z E R.
E dood van den Heer TROMP, dappere Zoon van een dapperen Vader , beide Wegens hunne menigvuldige Zeetochten , en OverWin* ningen op verfchetdene Vyanden , door de gant- Jche "gereld vermaard , deed ons de gedachten opvatten om ^yn roemruchtige daaden {ten ein- de de zeiyen altyd des te beter in varfche geheu- genis , en als voor dioogen tegenwoordig , te hebben) op 't papier te Jlellen , hier toe beWoogen door het voorbeeld van eenigen , die zulks omtrent de perfoonen van andere doorluchtige Zeehelden met groote lof hebben gedaan Van Galen heeft zyn MontanuSj en de Ruiter z>yn Brand gehad : en een reeks van oude en nieuwe 7S[eder/and- fche Zeehoofden , in een eenig boek begreepen^ heeft mede haar Schryver geyonden. 't Was der halven billijk , dat ook een Held {door twee gekroonde Hoofden Wegens z>yn dapperheid vereerd met de Waardigheid van Baron , Ridder en Graaf) iemand vond , die de moeite name van zynvoornaamfle bedryven aan zyn Tydgencoten , en de Nakomelingen , mede te deelen. De^en arbeid heeft het ons (gedreeven door een zucht tot ons Vaderlanden door degenegentheid Welke Wy door zyn Spitsbroeders en Oorlogsgenooten aan den Heer TROMP hebben zien beWy^en) goed gedacht op ons te neemen. Maar hier ontmoetten ons twee fwaarigheden : d'eerfte , dat Wy hem niet overal op het tooneel konden voeren, ter oorzaak dat hy gantfche jaar en aan land gelaat en is geWeefi : en d' 'andere , dat hy (uitgezonden '/ geen hy in den jaare 1 6 74 op de Franjche kujlen , en naderhand in dienfl van de Kroon Deenmaar ken heeft uitgerechf)al- tyd onder hetbeleidvan hooger Opperhoofden heeft gejlreeden.delan- gende tfeerfte : Wy oordeelden in dat gebrek te konnen voordien met ondertufschen te ver haaien 't geen in dien tyd omtrent anderen' Atmmerkelijfo Was yoor gevallen, 't Gevolg der zaaken yefeifeh--
* £ te
Aan den Leczér.
te zulks : en by die gele gentheid zyn de voornaam/ie- daaden *üjm zyn Vader > dien vermaarden Hollandfchen Admiraal , tegens d' Engel fc hen uit de pen gevloeid j gelijk ook van anderen tegens ande- dere Vyanden Fan die natuur is het verhaal van de mee/ie Bar ba- ryfche ^aaken-, mitsgaders , voor het grootjle gedeelte t van den •Ptyordfchen Oorlog , gevoerd in den jaare 16 f 6. van dyon~ luften met Vrankryk , en den Oorlog met Portugaal , in het volgende jaar ; van den Oorlog tujjchen de Koningen van Deen- marken en Smeden in den jaare 1658. en%. En noopende de Ftocde (loaarigheid : ^y meenden % dat ons die niet van ons voor- neemen behoorde af te leenden . iVanty hoepel den Heer TROMP het gebied niet over gantfche Vloeten heeft gevoerd , heeft hy het ten minflen over Efquadres gehad y en zich altyd in de Zeeflagen zoda- nio gekleeeien , dat en Vrienden en Vyanden loffelijk van hem Tviflen ie getuigen. Meer behoeft mèn hier niet af te zeggen j delvyl het aan al de Tvereld bekend ü : en noch leeven er genoeg » die zich niet en konnen vermoeijen met zyn krygs deugden te pry^en.En indien het den Almachtigen beliefd had hem een langer leevenstyd te vergunnen , men %ou mogelijk gezien hebben j Tvat hy als Lteut Admiraal Gene- rad der Vereenigde T^ederlanden tegens zijn Vyanden zou hebben uitgerecht. Doch dit's te laat . Onder tu/fc hen , gelijk een Hijlorie vereifcht dat men feenemaal on^ydig en volgens de baarheid qjia , hebben 7vy ons ftiptelijk aan de^en regel gehouden % en de ^aa- ' ken niet gr ooter gemaakt , als ^e in der daad gelifeef? zyn. Ook heb- ben T»y nergens eenige zydigheid in getoond , en ons vernoegd met de dingen blootclïjk te ver haaien. De Leezer kan 'er af oordeelen uit de vergelijking van ons Werk met de Geheugfchriften van dien tyd : en Tey houden ons verzekerd, dat hy ons het recht zal doen van , in- dien niet de manier T» aar op Tvy de %aaken verhandeld hebben , ten minfien onzen yver en geenzydigheid te pryzen.
. _ ^ {ï quid noviffi re&ius iftis,
C.andidus imperti : ü non , his utere mectim.
Pag.*:
LEVEN en BEDRYF
Van den Vermaarden Zeeheld
Cornelis Tromp,
(jraaf <van Syüiesburg , Ridder van den Olifant y Saronnet , &c.
Lieutenant Admiraal Generaal *uan
Hollanden Weftvriefland
E daaden van groote Mannen, welke ofxnieidin^ door wysheid of door dapperheid uitge- munt hebben, op 't papier te ftellcn, en de zeiven door dat middel aan de vergetel- heid t'ontrukken , en in de geheugenis der nakomelingen te doen herleeven , is al van voor veele eeuwen een zeer loffelijke zaak geacht geweeft. Aldus zy n de Helden der Griekenen Romeinen (om van geen ouder Volkerente fpree- ken)aan delaater tyden overgebracht, en hun bedryven met zoleevendige.koleuren afgefchilderd , dat wy ons inbeelden de zeiven als voor oogen te zien. Maar indien de twee gemelde Volkeren reden gehad hebben om op de koenheid hunnerHonan<j Land'tsgenooten te roemen; niet minder reden heeft Holland munt uit in om de haai en ten toon te nellen : en zo ooit eenig Gedeelte Zech<ldCtt' der Wereld berucht is geweeft wegens de dapperheid van Zee- helden , 't is gewifleliik dit, \ geen 'er alleen meer heeft voort-
ga
2 teven en Bedryf yan den verwaarden Zeeheld
gebracht, als alle d'andere Landen en Koningrijken te famen/ 't Is ennoodig dc voorbeelden daar af te berde te brengen , alszyndedeze waarheid overal genoegfaam bekend. Eenigen van onze Geletterden hebben zich ontleedigd met de daaden onzer voornaamfte Zeehoofden te befchryven , het loffelijk exempel der Ouden hier in navolgende; en wy ook het onze tot het gemeen beft willende bybrengen , onderneemen den Vaderlanders voor oogen te {lellen de itoute aanflagen en dap- pere uitvoeringen van den onverfaagdften Held, die (zonder echter den wel verdienden roem van anderen te verkorten) mo- gelijk ooit dc zee bemren heeft : een Held, die zodanig de fchrik zyner Vyanden is geweeft , dat zyn naam alleen be- kwaam was om hen den moed te doen ontzinken : diegefproo- tenwasvan een Vader > welke door zyn beleid en wakkerheid den Staat dei- Vereenigde Provinciën ontfagcbclijker heeft ge- maakt, als ooit iemand voorheen , en ook zyn leven , ftrydende voor zyn Vaderland , glorieuzelijk opgeofferd : eindelijk , een Held, die de loffelijke voetftappen van een zo doorluchtigen Voorganger altyd kloe-kmoediglijk heeft nagevolgd; die van de zynen zo zeer was bemind , als van zyn Vyanden gevreefd 5 die alle de Krygsdeugden in den hoogften graad bezat} en wiens treffelijk leven het te wenfehen waar dat met een roern- ruchtigerdood geëindigd had mogen worden. Doch eer wy verdergaan, willen wy den Leezer gebeden hebben, indien 'er, by gebrek van goede Gedenkfchriften, eenige kleinig- hedendoor ons vergeeten , of niet met al de behoorlijke naauw- keurigheid verhandeld mochten werden, dat het hem believe ons zulks ten beften te houden, en zich te verzekeren , dathet niet uit eenige zydigheid of kwaadwilligheid omtrent deze of geene zaaken of perfoonenvoortfpruit, dewylwy in alles met de noodwendige getrouwheid en oprechtheid te werk zullen gaan, (lellende de waarheid alleen tot ons richtfnoer, zonder om eenig ding van de zelve af te wyken.
De Jonge Tromp (van wiens jongelingfchap men het ons ten goeden zal believen te houden dat wy geen melding en doen, dewyl men omtrent die jnaren niet gewoon is grootc dingen te
verrichten) na van zyn kindtsheidaf ter.zec gc vaaren te hebben,
wierd
CO-RNELIS TROMP. ?
Vtlerd tcrftond op zyn mannelijke jaaren tot het Capiteinfchap .... verheven, envönd welhaaft gelegenthcid om boven anderen 16 aangemerkt te worden. De Vaart op Spanjen en de Middcl- landfche Zee vereifchte noodzaakclijk toeverzigtj dewyl dc Turkfche Roovcrs federt een tyd zeer veel Schepen van de Hol- landers genomen hadden. d'Algemeene Staaten, trachtende hier in te voorzien , gaven aan Johan van Galen , berucht door zyntrcftclijkekryesdaaden, order om met den Commandeur „/«y"*** dc Wilde, endeCapitcinenTromp envanVelfen(nadcFran- Gau.w fchc en Portugaalfche Vloot door dc Hoofden tot voor CadixStlét' gebracht te hebben) na Salée te gaan , en dat Roofncft te wa- ter te bezetten. Hy had voor af bericht van Capitein David dc Vries, leggende met zyn Schip aldaar te kruiflen, gekreegen, dat 'er geen Roovers van daar in zee waren geloopcn, en de Oude tegens de Nieuwe Stad over het Oppergezag federt een tyd geftadig in de wapenen ftond , en alstoen juift op het zeerft over hoop lei. Doch hoe hard zy ook onder malkander ver- deeld mochten weczen, konden zy» vreczende de macht der Hollanders , zich echter onderling wel verttaan om een Vrede- verdrag met dc Staaten Generaal aan te gaan. De zaak wierd dan by der hand gevat , en in de Vloot fchriftelijke Voorwaarden beraamd. Wyders,wanneer het Slot een witte Vlag liet waaijen, en de zelve van Galens bovenfte Steng afflingerde , zou het den Gevolmachtigden geoorlofd weezen aan boord te komen. Op dit teken ter wederzydc begaven zich vier Mooren na het Schip 0nderhjm van van Galen • alwaar beleefdelijk inde Kajuit ontfangen zyn* dciingm« de, deed devoornaamfte van hen allen aldus het woord : Dat dier»nS*" „de Steevoogden der Oude en Nieuwrc Stad van Salée al voorIée* „ ecnigen tyd met byfonder verlangen dc komft van deHolland- „ fchc Vloot te gemoet hadden gezien , als die tot een eerlij ke „Vrede met de zelve ten hoogften genegen waren } en des te „ meer , dewyl ze, eer zy zich aan de Marokfchc flaaverny had- „ den onttrokken , altyd met haar Hoog- Molenden in een ftil- ,,le onzydighcid geleefd hadden : Datzy hetecn vcrwonder- lijke zaak hadden gevonden , dat zy , noch dienfl baar zynde, meteen vry Volk vrede hadden konnen onderhouden , en nu , „ cindcfijk mc ie tot dc vryheid geraakt-met het zelve in gefchil
A z zou»
4, Levert en Bedryf van den vermaarden Zeeheld
„ zouden volharden ; doch dat men van deze onhebbelijkheid . „ aan eenigen van hun Krygsoverften de fchuld moeit geeven : „ Dat zy derhalven betaamelijke Voorwaarden , op de welken de Vrede te vinden mocht zyn , verzochten.
Men leverde hen dan op hun begeeren de volgende Voor- waarden over. I. Dat alle Chriftcne Slaaven, uit de vryeNe- derlandfche Schepen gevangen bekomen , zonder onderfcheid van Landaard > fchadeloos ontflagen zouden worden. II. Dat geen Staatfche Schepen, onder wat dekmantel het ook mocht weezen , hier namaals aangehaald zouden werden : 1 1 1. Dat 'cr geen Kaapers uit Salée zouden mogen loopen, zonder dat alvoorensvandc Reeders borg waar gefield , dat door de zei- ven geen Hollandfche of Staatfche Schepen befchadigd zouden werden. I V. Dat de zodanige Schepen, door die van Algiers of Tunis om te verkoopen in hun Haven gebracht , aan d'Eige- naars weder geleverd zouden worden. V . Dat geen Inboorling van deVereenigde Nederlanden binnen Salée flaaf zou mogen» weezen, noch in haar gebied als zodanig verkocht konnen wor- den : maar dat men hem terftond op vrye voeten zou moeten (lellen. VI. Dat de Handel op dezelve Plaats onbekommerd toegelaaten, en verzekerd zou werden. VII. Dat de in- en uit- gaande Goederen der Nederlanders met geen andere Tol be- , ('waard zouden worden, dan als de Mooren betaalden. VIII, Dat onder deze V oorwaavden , na goedvinden der Hoog-Mo- gende Heeren Staaten Generaal , hun Bondgenooten mede begreepen zouden zyn : blyvende vordersalle de zelvcn even bondig bekrachtigd , als de Vereenigde Staat die met den Ko- ning van Marocco voorheen beveiligd had.
Daar wierd ook by den Krygsraad goedgevonden , David de Vries, gelijk de Mooren verzocht hadden, met zyn Boot bin- nen de Stad te zenden , om aldaar dit heilzaam werk der Vrede voort te zetten.
Ondertuflchen , hoewel 'er zeer naauwc wacht gehouden Wierd, liep een Moorfch Schip met hoog water, onder de be» fchermingvan'tSlot, langs de wal na binnen j en de Wilde begaf zich na Mahmora, een klein en flechtStedetje, een half myl van dc groote Zee, aan den uitgang der Rivier Subus,
twaalf
CORNELIS TROMP. s
t waalfmylen van Salée gefticht, om den vyanden den toegang tot het verich water te verhinderen. Alhier beleefdelijk genoeg 1 ^fo. van den Stadvoogd zyndc onthaald, kwamhy, na verrichting ¥*. der zaaken, weder voor Salée ten anker, daar hy den begonne- nen Vredehandel in een zeer fobcren ftaat bevond. De Barbaa- ren konden tot lofling van hun Gevangens zonder ranfoen niet verftaan. Zelfs wilden die van Aribal deze en andere Voorwaar- den niet eens aanzien : welke hardhoudendheid der Saleè'rs door de Hollanders wel ftraffelijk beantwoord , maar niet ver- beterd wierd. Men fchreef vaft brieven over cn weer, doch met weinig gevolg.
Midlerwyl kreeg men bericht, dat zeven Franfche Roovers Trojnp met voor den Uithoek van St. Vincent lagen te hengelen j wcshal- tweeandc. ven de Wilde, Tromp enSwart na Cadix (gezonden wierden ,"c?p,u£* omdeKeopvaarders, aldaar leggende, een ltuk wegs te ge-dixtotbc- leiden, enwydcrsop de gemelde Zecroovers te pafl'en. Mcn^clne^8. handelde ondertuflehen voor Salée noch al\vegens de Vrede. taaideis. De Mooren ftonden fterk op de betaaling van de te loflene Slaaven, cn dreigden, indien die van de Vloot tot geen nader bod kwamen, de zeiven met Barken na Algiers , of anders land waart in te zenden. Dit wreed befluit deed die van de Hol- landfche Vloot , daarde gemelde Capiteinen zich nu alweder bygevoegd hadden, tot gemaatigder voorwaarden verftaan ,*ei™*'e* en aanbieden, de Slaaven te betaalen zo veel als zy ter eerftersaiac. inkoop hadden gegolden. Over d'anderc punten mocht men wederzydfche Gemachtigden ftellen»
Dit zou zich miflehien wel ingefchikt hebben > indien een tyding uit Tetuan de Mooren, door hoop van de Nederland- fche Vloot te konnen befchadigen, tot den verderen handel niet traag had gemaakt. Negen Algierfche Roovers hadden zich aldaar ververfcht, welke een aanflag op den eencn of den an- der der Vlootelingen, voornaamentlijk van Galen , die door het af- en aanzeilen der andere Schepen dikwils alleen voor Salée bleef leggen, gefmeed hadden. Dit gerucht, door beveili- ging van de Vries noch dieper ingedrongen , maakte hen alte- maal wakker. Zy hielden dan naauwer tocverzicht, en zichTïotfa dichter by een ; doch onvoorzien zynde van water , wierd water? °m
A 3 Tromp
6 Leven en Bedryf van een vermaarden Zeeheld 1(^0 Tromp na la Tachc afgevaardigd, vanwaiarhy, zyn laft vol-
. voerd hebbende , binnen neg;n dagen wteder te rug keerde.
De Vries ondertuflehen dcor de holle; deiningen met een Bark aan boord gevaaren, bracht brieven,, en een Spaanfchen Koopman , mede ; welke doo* van Galen «onbeantwoord wier- den gclaatcn : vermits de Staivoogd van; Zuid-Salée alreedts eenigc dagen te vooren na Fe vertrokkem was, en die van't Noorder een dag of tweedaar ïaftond te volgen', om met den Koning Tafilct , die zich byia geheel BJarbarycn onderwor- pen had, te handelen j te m:er alzo, ma betooning van ge- hoorzaamheid, de zaak eerfUoor hem diiencn kon, om, op nader bericht der Staaten Gereraal, een lbondiger Verdrag te fluiten. Mondeling beval hy Jen Spaanfchen Koopman, aan die van Salée te berichten, tat, indien eenige Hollandfche Slaaven vervoerd wierden , zjnooit op eein Vrede met de Vcr- cenigde Nederlanden, noch )evrydingv:an beleg, tehoopen hadden. Den 2often. Augufti ;ecrden de Stadhouders uit Fes weder terug, en dceden hui komfl aan de Vloot aanftondts bekend maaken , benevens de *roote gencgentheid tot bcvoor- dering vandenaangevangencrVredchandlel. Doch terwyl de zaaken aldus ftonden , wierc van Galen door Capitein Blok, vaoGaitti uitTexcl voor Saléeaangekonen »uit den naam van haar Hoog- totbejcici- Mogendcn aangediend, dat ly zich over Cadixna Bourdcaux talÊk- °fR°cnelby ^eFranfchvaard;rs zou vervoegen, om de zeiven vl"dcr»*van na binnen te begeleiden. Hygaat dan oip het Schip de Roos voorsaiée over, en laat de laft der zaakei aan den Commandeur de Wilde opom cnzynbyhebbendcCapitein<n> welke, ma vecleftribbelingen, 6 eindelijk op den 9dcn.Fcbruaiy des Jaars mSyi.met die van Sa- , / / léc wegens het volgende Vreeverdrag overeenkwamen.
Articulen der Eetitoige Vrede% tujjchen tijgar Hoog-Mogenden fehw ht» de SUaten Generaal der Vere^gie ^denUnien, en de Hecre* ho^-mo- Gouverneurs en Ovfjlffi fer $fMw ?M Salee.
gen den en
ïétllln'. IndcnNaame, en er eere Godes : Amen.
ten.
KEnnelijk zy aan een iegelijk , dat , om weg te neemen verfchcidene misverftanden , onluftcn , ei redenen vim Oorlog (eenigc jaaren
her-
COR Nï ELIS T R O M P. 7
herwaarts opgereczcn cnn ontftaan tufchcn de Verecnigde Ncderland- Iche Provinciën ter cencrr, en de H:ccn Gouverneurs en Ovcrue.ii der 16^1 Steden van Salée ter ancdere zyde)h.ar Hoog-Mogenden , de Hceren ■■ Staaten Generaal der gcrme]deNed:r:mdfche Provinciën, uit een vre- delievend gemoed , totc nedcrleggn; en befliffing van de zeiven , nu ccnige Maanden gelecdern derwaarts gezonden hebben- den Erentvcften, Manhaften, Vroomen,, haaren ücvin getrouwen Gideon de Wilde, Commandeur over vier 'Schepen encjnjagt van Oorloge; welke, gc- aiïiftecrd met zy n Efquacüré , in gevol;e van fpeciaale Commiffic of Pro- curatie van de Hoog -M( ogende Hecitn Staaten Generaahaan de Gede- puteerden der gemelde HiccrenGoiv rncurs en Overftcn van Salée gc- jexhibeerd en overgeleverrd , en van huinen wegc uit handen der gemelde Gedeputeerden volkomeene Volmach en fpeciaale Procuratie vandege- jnelde Heercn Gouvcrneeurs en Overtcn der Steden van Salée voorfz. ontfangen hebbende , heeeftmen wecbrzyds, in conformité van de zei- ven, geconcludeerd) geaccordeerd : en beflootcn de navolgende en al- tydduurende Articulen.
I. Dat de gemelde Gcouvcrneurs cn Overftcn der Steden van Salée .zich voor zich en hunne Nakomelnprn verbinden , alle de gevangene Slaaven, veroverd op Scchcpcn binrci de gemelde Ncdcrlandkhe Pro- vinciën t'huisbehoorendle, tegen wotrdigzynde onder het gebied cn de macht der Steden van Sailée vooifz. ?dgcns de Lyftcn daar ar alrccdts ge- formeerd , of noch te formceren, in vryheid te doen {tellen ; mits er» • wanneer van hunnen weïge tot Ranlöcn opgebracht en gefourneerd zul-
. len weezen zo veel Pcnmingcn, als ce zeiven refpeótivelijk ter ccrftc.r inkoop hebben gekort, een in de Lyftcn, wederzyds ondertekend, be- nevens ieders Naam getèxprefTecrt hut; zonder de zeiven ten profyte der Eigenaars of Pcrfoonicn te Jaatci rerhoogen; cn veel minder , tcr- wyl hun Vrienden bezig 'zullen wec.ei met hun Ranfoen te bezorgen cn by cente krygen , hen te; laatcn vereu (leren of vervoeren ; en dat bin- nen defpatic of tyd vani drie ecrftfcmcndc Maanden , weinig min of meer, na dato dezes.
I I. Dat gcenc Schepem der Steden un Salée op Vrybuit zullen mogen nitvaaren, als onder fufffifante cautc, aldaar te ftellen » wegens d'In- gezetencn der VereenigdleNederlan.U:hc Provinciën in hunne Schepen, Goederen, of Perfoone:n , niet te uilen befchadigen.
II I. Dat de Perfoomen, in de gcnelde Nederlandfchc Provinciën geboren of t'huis behoo)rende , bevonden werdende op Schepen van .Neutraalen, welke dooir de voor fz.\rybuiters genomen cn opgebracht zullen weezen , niet verkócht zullen mogen worden , maar van. {tonden aan ontflagen , en in vryhheid gefield.
I V. Dat de gemelde iHecren Goivtrneurs en Overllen van Saïce niet cn zullen gedoogen, dattcenige Wbiiters of Roovcrs, vaarende van Tunis, Algiers, Tripolli , ofte andere Plaatfen-in Tui :ky en , Barbaryen,,
M
8 tt\en en tedrjf van den veymdarden Zeeheld
of elders, hunne Pryzen, in de meergemelde Nederlandfche Provin- l6")l. cient'huisbehoorende, aldaar zullen mogen opbrengen , beneficceren, of verkoopen, dirc&elijk of indire&clijk , op geenerlei manier, beden- kelijk of onbedenkelijk : maar dat zy in tegendeel, eenige zodanige Pryzen onder hun geweld krygende, ten minlten de daar op bevonden wordende Gevangenen in vryheid zullen (tellen.
V. Dat de Tollen op dc inkomende en uitgaande Koopmanfchappen niet hooger zullen weiden gclteld, als zc tegenwoordig betaald wor- den.
VI. Dat de gemelde Heeren Gouverneurs en Ovcrften der Steden vanSalée, mitsgaders alle hun Onderzaaten, zullen hebben tc doen en te laaten gefchieden alle goede correfpondentie en bejegening , zo aan dc Kooplieden die aldaar relideeren , als anderen dic'cr uit de Vcreenigde Nederlandfche Provinciën zouden mogen komen, en zich wyders al- kfins houden en draagen als goede Vrienden en Nabuuren van dezen Staat.
VII. Dat de Heeren Gouverneurs en Overften van Salée, noch di- retlelijk noch indireótelijk, zullen vermogen mede te deelen eenige Zeebrievcn aan eenige Vrybuiters of Roovers van Barbarycn , ofTurky- en, om zich, komende by eenige Schepen van Oorlog der gemelde Vereenigdc Nederlandfche Provinciën, daar mede te behelpen , en on- der zodanig een pretext eenigen van hun Koopvaardyfchepen te befcha- digen.
VIII. Dat de Schepen der gemelde Heeren Staaten Generaal niet en zullen vermogen eenige Saleefche Schepen te neemen , onder wat voor-* wending het ook zou mogen weezen : maar dat zy hen in tegendeel alle gunft en goedwilligheid zullen betoonen.
IX. Dat de Vrybuiters der Steden van Salée, bejegenende eenige Koopvaardyfchepen der gezcide Heeren Staaten , niet en zullen vermo- gen uit dc zeiven te lichten de Palfagieren, van wat Natie die ook zouden mogen wcezen : maar dat zy hen alle faveur en genegentheid zullen bewyzen.
X. En dit al les onverminderd de Vriendfchap en 't Verbond, tufFcheri de gemelde Heeren Staaten Generaal der Vcreenigde Nederlandfche Provinciën en den Koning van Maroeco gemaakt.
Aldus gedaan , geconcludeerd , en geflooten in 't Schip Leeuwaarden , geankerd op de Reede van Salée , den 9den. dag der Maand February 1 6 5 1 . Getekend , GiAeon de JVilde , Comelis Tromp, en Cornelis van Feljen. En ter Ordonnantie van de zei- ven, Jfaak^ Smers, Secretaris. Wegens de Heeren Gouver- neurs van Zuid- Salée, of Arrabath , Brabiwi Duqtiey , Mttbd-
CORNELIS TROMP. s>
rnad^Roxas, En van wegende Noordkant in Arabien, Elhaebe, I(j Abraïbem, Magminoy Thacbe> Mobamad^ Fenis. \
Omtrent ter zelve tyd begon zich op een onverwachte wysVeiwyde- gelegentheid voor de dappere Mannen op te doen om hun ""ge- moed en beleid te doen uitblinken. Engeland was nu door 't Repubiïj- ombrengen van haar Koning (een zaak al te zeer bekend om ze ken van ^ hier wydloopig op te haaien) een nieuwe Republyk geworden ^"|^D(i en , trots op haar overwinningen tegens den ongelukkigen jon- gen Karei en zyn Aanhangers behaald , geraakte wel haaft met die van Holland over hoop , ja tot zo verre dat de Parlementa- riflèn heimelijk Reprefaliebrieven op dezen Staat begonden te geeven#
Haar Hoog- Mogenden, nietlanguitden Spaanfchen Oor- log ontworfteldgeweeft, en liever in vrede willende blyven, als zich weder in een nieuwen oorlog wikkelen , beraarnen een Arribaflade na Engeland , en verkiezen daar toe de Heeren Cats» Schaap, en vander Perre, met order om de zaaken zodanig te bellieren, dat men tot geen rupture mocht komen. De Ge- zanten vervoegden zich op het eind van December tot Londen; doch bevonden wel haaft, niettegenftaande hun .'treffelijke re- ceptie, dat zy hun oogmerk in geenen deele zouden bereiken.
De zaaken begonden inmiddels hoe langer hoe meer te ver- j^^' wyderen : want de hoogmoed der Regenten van deze nieuwe Republyk was tot den uiterften top gefteigerd ; en de fchade , welke zy door hun rooven en zeefchuimen den Kooplieden toevoegden, wierd op ettelijke tonnen goudts gefchat. Meer als hondert en vyftig , anderen zeggen twee honderd, Schepen vielen in hun handen , eer de Staat eenig befluit nam om hen tegen te ftaan,en geweld met geweld te keeren. Maar ziet hier den overmaat van der Engelfchen opgeblaazendheid. Zy wil- den, als men al in vrede bleef, niet alleen de Koopvaarders,maar zelfs ook d'Oorlogfchepen van den Staat . in zee onderzoeken ; om te weeten , of ze ook verboodene Waarcn na hun vyanden voerden. Daar en boven hadden ze de vaart op de Caribifche Eilanden , voor zo veel die onder hun gebied ftonden , verboo- den. Midlerwyl lieten de Heeren Staaten door hun Gezanten
B alles
i © te ven en Bedryfvan den vermaarden Zeeheld
alles aanwenden , om de zaaken in vriendfchap by te leggen.: doch bemerkende, dat men geen vrede begeerde, fielden ze ' 7 eindelijk order om een Oorlogsvloot, totbefchermingvan den SSottSbe- Koophandel , in zee te brengen. Maaralstoen gaven d'Engel- fcherming fchen hun meening opentli jk te kennen , zeggende rond uit te- xoodha - gen ^e Nederlandfche Gezanten : Dat de Republijk van «ïcUnder „ Engeland den Hollanders niet zou toelaaten een Ooi logs- dcnAdmi- vi00t m zee te houden : Dat zulks te doen een recht was j ïnreege^ ,, 't geen zy boven alle andere Volkeren hadden verkreegen: zonden. ^ X)at cje heerfchappy over de Zee hen toekwam : En dat „ d'Engelfchen niet en zouden gedoogen , dat men daar een an- dere Vlag , als die van hun Republijk , zou zien vliegen. Doch des niet tegenftaande liep d 'Oorlogsvloot van denNe- derlandlchen Staat, onder 't beleid van den Licut. Admiraal Martcn Herbertfz. Tromp, (in den jaare 163 7. wanneer den Heer Dorp zyn dienft nedcrlei , tot die waardigheid verheven) kort daar na in zee. Maar alvoorens verzocht den Heer Tromp te weeten, hoe hy zich ten opzichte der Engelfchen in 't ftry- ken van de Vlag (een punt daar de gemelde Engelfchen zeer hard op (tonden) zou hebben te draagen. Men vraagde, hoe hy zich in dat (tuk ten tyde van den overleedencn Koning ge draa- gen had. Hy antwoordde , dat de Schepen dezer Landen die van den Koning in de Hoofden , of op de kuften van Engeland , ontmoetende, gewoon waren de zeiven met cenige fchooten te groeten, ook de Vlag te llry ken, voornaamentlijk als d'Engel- fchen zich de fterkften bevonden. Hier op gaf men hem dezen laft , dat hy handelen zou na zyn befcheidenheid , en niets doen tot nadeel der achtbaarheid van den Staat : wyders, dathyde Schepen van deze Landen zou befchermen tegens alle onder- zoeking in zee , en de zeken verloflen van ieder een die ze mocht hebben genomen. Ook wierd hem , om d'ontmocting der En- gelfchen te myden , belaft , dat hy de kuften van Engeland niet zou naderen. Doch 't harde weer, met tegenwind, noodzaak- te hem eerft de kuft van Holland , en daar na die van Vlaande- ren, teverlaaten, en zyn veiligheid op de kuften van Enge- land te zoeken ; van waar hy echter metrer haaft na Galis over- flak ; dan verkundfehapt dat zeven rykgcladene Straatsvaarders
van
CORNELI9 TROMP. n
van twee Engelfche Oorlogfchen en cenigc Fregatten onder- i S^i] zocht wierden, en gevaar liepen van genomen te worden , ver- »— anderdehy van cours, om hen t'ontzctten. Maar den z$&ea. by May ontmoette hybyDouvres Robert Blaake, Admiraal van 't Parlement van Engeland, den 5dCB. der gedachte Maand met *i«kee« 28 zo Fregatten als Engelfche Oorlogfchepen in zee gefteeken, wmp' om langs de Vlaamfche kuft en elders te gaan kruiflen. Tromp ftelde zich met het inhaalcn van zyn marszeilen, en 'taanhaa* len van zyn boot (om 'er iemand van zyn Bevelhebbers mee aan 'c boord van Blaake te zenden , en hem te begroeten) in ftaat van d'Engelfche Vlagecrtebewyzen : maar Blaake, voeren- de het Schip de James , gemonteerd met 82 Stukken en om- trent 7 00 man, wachtte zulks niet af, en gaf hem (na driemaal " met fcherp gefchooten , en door het Schip Brederode , ge- voerd by den Hollandfchen Admiraal , en voorzien met 5 4 (luk- ken en 270 man, op de darde fchoot beantwoord te zyn) de gantfche laag. Thans ontftond'er een zeer hevig gevecht, 't geen omtrent vier uuren duurde, en meer door de duifternis, dan door de verzaadiging der bitterheid , gefcheiden wierd. d'Admiraalen ter wederzyde wierpen 't op de ly , om ieder zyn Vloot te verzamelen, entehermaaken'tgeenaan ftukkenwas gefchooten. DeNederlandfche vuurde den gantfehen nacht, en zag in den ochtendftond d'Engelfche beneden wind na Dou- vreszeil maaken. Tuinemans enSipkeFokkes, uitd'Achter- hoedeafgefnecden , hadden zich eindelijk, na een langduuri- ge tegenweer, overgegeeven : doch Fokkes Schip, mafte- loos en byfter doornageld , was by d 'overwinnaars geplonderd, en, uit vrees van zinken, weder verhaten 5 komende wyders dien zeiven dag noch weer by 's Landts Vloot. Blaake, ge- weldig doorboord , wierd na Duinsgefleept : enindien Tromp niet al te naauw bepaald was geweeft, oogfchijnelijk waren Engeland de vleugels zodanig gekort geworden , dat het noch lang daar na mak gezeten zou hebben.
's Anderendaags verwittigde de Hollandfche Admiraal d'Al- gemeene Staaten met den volgenden Brief van dit toeval.
Brief
12 Leven en Bedryf tan den vermaarden Zeeheld'
1 6 5 ^ . Brief van den Lieutenant Admiraal Tromp aan baare Hoog • Mogendtn\
Hoog Mogende He eren:
MYnlaatlïe Miflive was van den 20 dezer, gezonden by den Bode die myn Inftrudie aan Boort bracht , zedert 't welk ik de Zee kruifte Tromp aanVOOr(je jyiaze, Wielingen, Ooftende en Nieupoort, tot den 24 der w" enden. V00riz- Maand, wanneer wygedwongen waren ons Anker te lichten, g ' en aldaar te verwachten in hart Weder en een ruige Zee tot den 26 's morgens. Het Weer gevaarlijker toenemende, zynde onder zeil , kwamen diverfe Capiteins van de Directie aan myn Boort klagen, dat- ze hare Ankers en Kabels hadden verlooren : fommige hadden maar twee Ankers en Kabels meer. Daar op gerefolveerd wierd, alzoo de Wind zeer begon op te fteeken, onderden hoek van Doeveren te loo- 4pen, om voor te komen de fchade onzer Schepen. De klokke een uren * voor Duins komende, zonden wy den Commandeur Jan Thyjfen van Vliffingcn en Capitein Pieter kliert in Duins aan den Commandeur Bourn, die daar met fommige Schepen van 't Parlement lag, dien zy in mijnen naam falueerden , hem de weet doende , dat wy gelaft waren de f Zee te kruifïen op onze eigen Kuil, en dat wy fommige Ankers door 't laatftehart Weder verlooren hebbende, gedwongen waren onder Doc- verten Anker te komen, om malkander te helpen , en alzoo weder te keeren op onze verordineerde Limiten ; hebbende alzoo geen ander or- dre, als onze Koopvaardy-fchepen en Vifichers te befchermen, en te maintineren d'Ecre van onze Provintien : Dat wy derhalven het den ge- . zeiden Commandeur te kennen gaven , op dat hy niet en zoude ver- moeden iets ter contrary- die my ook alzoo met de meefte courtezy de- de groeten, en bedankte myvoor deze notitie. Op den 29, de klok 2 uren, maakten wy zeil , de Wind N. O. goed Weder, zeildennaCa- lais , met intentie te kruiiïen na onze Kuft , om ons te voorfïen van Ka- bels en Ankers. Komende omtrent Calis Clif , ontmoetten wy Capitein Jorüvan Saanenvan Amfterdam, komende uit de Straat met Capitein Huurluyt, hebbende in hun Compagnie 7 rijke Koopvaardy-fchepen , die geëitimeert waren boven de 50 Tonnen Goudts, welken hy den 29 op Anker, rechtover Fiverly, verliet, waar omtrent 12 Parlements Schepen lagen; en diverfe Fregatten kwamen hem vifiteren. En nadien denvoorfz. Joris van Saanen op den 22 Mey omtrent Goudftart hadde ontmoet een Fregat van 't Parlement, die hem wilde doen ftrijken , en tegens den welken hy zich omtrent de 2 uren defendeerdc , en alzoo by 't voorfz. Fregat was verlaten, waarop den gefeiden Capitein Buurluyt enden vooriz.x»»» Saamnhvax begaven tot *t zoeken van onze Vlagge, om ons van zulks t'adverteeren , gelijk ze ook deden, vreefden zy zeer, dat de voorlz. Koopvaardyfchepen ah ede genomen mochten wezen: waar op ik my terftond derwaarts begaf, om hen in myn protecliete nc-
meoy
CORNELIS TROMP. 13
men', en oft zy genomen waren, haar weder te verloiïcn , zoo'tmo- {^
gelijk was, volgens het 7 en & Articul mijner Inftruétie van den 16 paf-
iato. Onder weg ontmoetten wy 1 f Schepen en Fregatten van 't Parle- ment , waar onder een Admiraal was , dien ik meende te preyen inne- mende al myn Zeilen , behalven beide myn Topzeilen , die wy ter halver Stenge deden ftrijken. Zijnde binnen een kanon- fchoot, fchoot hy een Kogel over ons Schip : wy antwoorden niet : hy fchoot een an- der , daar op wy met een antwoorden. Straks gaf hy my daar op een hee- lezyde door ons Schip en Zeilen. Diverfe wierden gekvvetlt, eenige met 't verlies harer Armen, andere anderlints : Waar op wy hem van ftonden aan onze geheelezyde gaven, niet wetende van wat intentie zy waren, gelijk ik alsnoch niet en weete , alzoo zy niet een woord tot ons fpraken, nochwy tot hun,- en daar op vielen wy in een generaal ge- vecht. Middelertijd kwam den Commandeur Bourn uit Duins, meti2 diergelijke gemonteerde Schepenen Fregatten, gelijk als hy zelfs tot den Commaudeur Jan Thyjfen en Cap. Pieter sMertsgQieid hadde , we- zendc aan zyn Boort , van do tot 70. en de Fregatten met 38 en 50 ftuk- kenKanon, die op dezelve tijd onze Vloot van achteren kwamen be- fpringen; en alzoo vochten wyvan half vieren tot de klok 5} uren , dat de duifternis ons van malkander fchcide : als wanneer beide d'Admiraals (een weinig buiten rrialkanders Kanon afgeftrekt zynde) hunne Zeilen zetten na ly, om hunne Vlootente vergaderen, en te verhelpen wat aan (tukken gefchooten was. Wy dreven de gantfche Nacht met een Licht op ieder Schip. Den ;o, 's morgens, zagen wyd'Engelfche Vloot, drijvende beneden Wind van ons, die, zeil maakende, het na Dover zette. Wy miften 2 van onze Schepen , diein'tachterfte van onze Vloot * waren, de Capiteïns Tuymmans van Middelburg, en Sifke Fokk.es van Amfterdam, beide Schepen van deDireétie, waar van wy Cap. fokker omtrent de middag malleloos vonden drij ven. Den Schipperen de Officiers verklaarden ons, datzy door 3 Parlements Schepcniuren na Sonnen ondergang waren genomen , die den Capit.en Luit. met noch 14a van Boort medenamen, en fielden fn plaats van dieveeleEn- gelfchen ; maar zy, vreezende dat't Schip zinken zon , namen de vlucht, na dat zy in manier van Hofliliteit hadden geplondert. Sy ver- klaarden ook, dat devoorlz. Tuynemanr (zyndemethem in'rachterfte van de Vloot) een uur voor hem wasgenomen. Wymeinen met dezen Ooiten- wind af en aan te kruiflen , opdat wy devoorfz Straatsvaarders mogen uitvinden, zo 'r mogelijk is, en met alle andere Schepen , die wederkomen te ontmoeten > behouden te brengen in 't Vaderland.
Wm ondertekent
Gedateerd den 30 yarhMey , itfji,
ttit 't Schip Biedciede. M. HERBERT S Z, TRO MP.
E 3 Van -
1 4 Leven en Bedryf van den vermaarden Zeeheld
16? 2. Van dezen wierd ook ter zelve tyd een Copy, ondertekend — — door alle de Capiteinen, aanhaar Excellentien, deHolland- Brief vaa fche AmbafTadeurs in Engeland , afgevaardigd ; doch waar de*iioi-aaa af de brengers finifterlijk opgehouden, en in hun boodfehap hndfche misleid wierden : te lichter, vermits de eemelde Ambafla- deurïver" deurs, om de fwaarc dampige lucht, te Chelfey buiten Lon- duifteid. den hun verblijf waren gaan neemen.
Biaake Den Engelfchen Admiraal Blaake, in Duins komende , deed komt zeer aldaar zy n dooden in Kitfen te land zetten : en gelijk 'er, bene- inuui«sfid venszyn eigen Schipper, noch ettelijke gequalificeerden on- derwaren, wierden de zeiven onder pavilioenen , met fwart laken overdekt» na land gevoerd. Ter naauwer nood had hy ook zyn Schip zo ver konnen brengen , vermits het tot zinkens toedoornageld was. Van hier fchreefhy aan het Parlement den volgenden Brief, doch metgroote fpaarzaamheid omtrent het getal van zyn dooden en gekwetften.
Seer Eerwaardige».
Brief van Ezcn ExprefTen hebbe ik aan Uwe Eerwaardigheden gedepefcheert , den Adm. om te doen verftaan , het geene op gifteren tuiTchen ons en de Hol- *:"k,caaa landfche Vloot, wezende in Rye-Bay, is gepalTeert. Ik verftonddoor Major Bourn, dat Tromp met+o Zeilenby't Hoofd van Zuider-zand was : derhalven dede ik met alle fpoet myn beft , om by hem te komen. Opgifteren morgen zagen wy hem ten Anker in en beneden de Recde van Douveren. Op drie mijlen by hem gekomen zynde, lichten zy 't, en ftaken weg by de Wind Ooftwaardop. Wy vermoeden, dat ze van ons afgingen, om het difpuit van de Vlagge. Omtrent twee uuren daar na veranderden zy haar cours, en kwamen recht op ons aan , Tromp devoorfte; waarop wybyftaken, enftelden ons in poftuur tot Haan, oordeelendc , dat zegerefolveerd waren te engageeren. Opeen Muf- ketfehoot bygekomen wezende , gaf ik ordre te vieren na zyn Vlag; het welk tot driemaal wierd gedaan : na de derde fchoot gaf hy ons zyn heelezyde. Major Bourn , die met zyn Schepen uit Duins kwam, zyn- de acht, maakte zich ook by ous. Wy continueerden in 't vechten tot den nacht : dan onze Schepen onbekwaam om zeilen zynde, overmits alle ons Wanten Zeilen uittermaaten waren ontftukken, onze groote Maft afgefehooten , zo kwamen wy met advys van de Capiteinen om- trent 3 a<j- mijlen van den Nesten Anker, om ons Schip te herftellen , waar aan wy alle den nacht arbeiden. Dezen morgen zagen wy de Hol- landfche Vloot omtrent 4 mijlen van ons, na de Franfche Kuft ; en met advys van den Krijgsraad wierd gerefolveerd boven Wind te bly ven > om
of
'1 Parle- ment.
CORNELIS TROMP. ff
of ze weder kwamen , en zyn nu gereed ons Anker te laten vallen 6<1 met dit gety. Wat cours de Hollandfche Vloot neemt, konnen wy 5 ' niet wel wceten , nochteook watfehadewy haar gedaan hebben; dan -"— wy achten, dat 'er een van de hare gezonken is, en een ander van 30 Hukken hebben wy genomen, metde Capiteinen van beiden : degroo- te Malt van den eerfka isby'tfioort afgefchooten , heeft veel Waters in 't Hol , waarom Gapitein Laarfons hem verliet. Daar zyn 'er 6 van de onzen dood gebleeven, en pa 10 periculeus, en if buiten perieul gekwetft, daar onder onzen Schipper, en een van z.yne Maats en ande- re Officieren. In ons Hol en Maften hebben wy omtrent 70 groote fchooten gekreegen , in onze Zeilen en Takelen zonder getal, zynde geé'ngageert geweeft met het gautfche Corpus van de V loot den tijd van 4uuren, enhetteeken, waar op zy hebben gemikt. Daar uver moeten wy niet vergeeten een groote dank , dat wy geen meer befchadigt en zyn; en onze hope is , dat den rechtvaadigen God believe te continueerentot ons, indien daar een Oorloge tulFchen ons tweënkwame te rijzen. Zy zyn eerft aan 'tbreeken, en zoeken gelegentheid tot een querel, en wachten, gefijk vaft blijkt, eenig voordeel , om ons te bravceren op onze eigen Kuft. Vale.
TJw alleronderdanigfte Dienaar
Uit het Schip James, eca Mijl van
deHydcs, den joMey, iö5a. K.OBBERT BLAKE
Over deze actie was geheel Londen ftraks in roer. 't Graauw rukte na Cheliey, om haargramlchap op d'Ambafladeurs t'ont- laften; dan was byhet Parlement daar al bytijdtsin voorzien, met het ftellenvan zekere Ruiterwacht om en voor het Loge- ment der gemelde AmbalTadeurs , welke ook zo ftriktelijk d'in- gangen bewaarde, dat niemand zonder haar verlof daar uit ver- mocht te gaan , zelfs niet om lucht te fcheppen : en wat het in- gaan belangt, zulks was in geenerley manier geoorlofd , te meer aizoo door het Parlement aan haar Excelleniien de correfpon- dentie met een ieder was verbooden.
De Boeren in Kent en SufFolk waren door deze tyding zo v«baafd. geweldig ver baafd , dat ettelijke niet op hun Hoeven dor- hcidov" ften blyven , en veelc aan het Parlement kwamen klaagen^ vïïo- en vertoonen, in wat gevaar die Provinciën en zy lieden wa- renj vreezen Je, alzoo men daar overal kon landen , dat de Hollanders nu wel haall een inval van die kant zouden doen. Oomwd, Generaal van d'Engclfchc Krijgsmachten, en het frtmum mobile van deze nieu we Republy k , toog derhalvcn zel- ve
1 6 Leven en Bedryfvan den vermaarden Zeeheld
16 <z. ve terft°nd na alle de riaaftgelegene Zeeplaatfen , eensdeels om ' het vólk met zyn tegenwoordigheid aan te moedigen, en ten anderen om zich by de Vloot over het ontftaane Gevecht te in- formeeren. Men (tuurde ook ftraks ettelijke Regimenten van het Leger na de Zeekant, welke te Greenwitz, Gravefande, Sandwitz , en Douvres geinquartierd wierden. cromwei d'Informatien » welken Crom wel kon bekomen, waren niet
fo/maticn na z^n Z'n ' ^ewy* zo we^ kapitein William Brandley en Denis oimaticn. gont ^ Ridder^ beide Engelfchen, die hy in 't Kafteel van
Douvres hier over examineerde , als de Hollandfche Capiteinen Baftiaan Teunemansen Sipke Fokkes, die inden Slag geno- men waren, eenmondig verklaarden, dat Blaake drie lchoo» ten op Tromp had gedaan , eer zich deze vyandlijk inftclde. Cromwei keerde dan met dit bericht weer na het Parlement j en met zynkomft binnen Londen raakte de Gemeente weder totftilftand.
Doch om den Leezer een Gnderfcheidentlijker denkbeeld van dit Gevecht, 't geen wel haaft daar na begin aan een zeer bloedigen Oorlog gaf, vooroogen te ftellen, zullen wy hier inlyven de Verklaaringen der Hollandfche en Engelfche Bevel- hebberen waar af de eerfte , ondertekend by alle de Capitei- nen der Schepen die in de Vloot waren geweeft, van den vol- genden inhoud was.
Holland- XX] Y ondergefehrevene Capiteinen van 's Landts Armade, tcgen- fchevet- VV woordig prefent onder het Commando van den Lieut. Admiraal klaaring Tromp, verklaaren in plaatfè van Eede, dat wy met de zelve Armade h«°Gevecht van 24fl;eBl tot den 28ft«. May dezes Jaars 1651. door hard weder en tuflehc" holle zee,, de wind N. N. Ooft en N. Ooft , hebben ten anker gelegen d'Admiraa- buiten de Vlaamfche Banken , omtrent de lengte van tuiTchen Duinker- Un Tromp ken en Nieupoort : Dat.de gemelden Heer Admiraal Tromp 's morgens, cuBiaak*. goed weder zynde , heeft gefeind om onder zeil te gaan; en onder zeil zynde , zyn verfcheidene Capiteinen aan zyn boord gevaaren , ook over- geroepen, verklaarende Ankers, Ankerftokken , en Kabels verlooren te hebben, inzonderheid deze Capiteinen, Cornelü Naanoog, CornelU Jmfz. Bfoww$r , ^Abraham van C*mpen , en anderen , daar onder wa- ren die maar twee Ankers en Kabels hadden behouden, waar opzy zich konden vertrouwen ,* en verzochten aan den gemelden Lieut. Admiraal Tromp, dat hy geliefde order te ftellen, zo veel doenlijk was, ten ein- .de zy mochten werden geaffilieerd met 'tgeenzy van nooden hadden:
waar
CORNELIS TROMP. 17
-waar op de voornoemden Heer Admiraal antwoordde , dat hy onder den j , hoek van Douveren zou loopcn om order te (lellen. Ten twaalf uuren ' "* omtrent Goyng komende, fcinde alle de Capiteinen aan boord ; en wierd aan een ieder behandigd eenige Order , waar na zy zich in occafie zouden hebben te reguleeren ; mede geordonneerd eenige behoeften van 'teene Schip in 't andere over te geeven, 't welk weinig was, want ieder had hetzyn van doen : en wierden ook gecommitteerd de Com- mandeur Jan "Thyjftn van Vlijjitiggn en Capiteill tiet er Allertfen van Hoorn , om met haare rcfpe&ive Schepen te laveeren in Duins, by den Com- mandeur aldaar leggende , hem met Eerfchooten te falueeren , en de gebiedenis van den Heer Admiraal te doen , mitsgaders advertentie dat hy Lieut. Admiraal geordonneerd was te kruiflèn in de Nood-Zee , om onze Koopvaarders en Viflchers te befchermen, en de reputatie ter Zee tebewaaren : en alzo eenige Schepen ankers hadden verlooren , zou- den om den hoek van Doeveren loopen, ömte zien malkanderen wat te helpen, en het zelve gedaan hebbende, te vervolgen ons diftriéc; weshalven over het komen van zulken Vloot op haar Kuflen geen ora- bragie geliefden te neemen. Ten 7 uuren kwamen wy voor Doeveren ten ankcr,- en ten 8 uuren kwamen de voornoemde Gedeputeerden uit Duins aan boord van den Admiraal, raporteerende , dat ze den Com- mandeur Boum (leggende met 9 zo groote Schepen als Fregatten in Duins) aan boord waren geweeft, en haaren laft hadden geuit; waar voor hy haar bedankte, en vriendelijk tractement deede , met zyn vriendelijke gebiedenifle aan den Admiraal Tromp, Den 25>ften. dito, ten a uuren, lichtten wy onze ankers, de wind N.Ooft, en zeilden over naCalis-Clift , alwaar by ons komt Jorü van Saanen, en relateert aan boord van den Heer Admiraal , dat hy nevens Capitein Huyrluyt was ge- komen uit de Straat met zeven Koopvaarders, geëftimeerd over de vyf- tig tonnen Goudts , die hy den a8ften. omtrent Virly ten anker had laaten leggen, en twee dagen hadden gelegen. Daaromtrent waren mede ge- ankerd twaalf Parlements Schepen , en verfcheide Fregatten , die onze Schepen kwamen bezichtigen; waar over de Commandeur Huyrluyt en hy ombragie van de zaak k reegen, of de zelve Parlements Schepen wel mochten vergaderen om haar met de koftelijke Koopvaarders aan te haa- ien over het (a) Gevecht , op den 2iöcn. omtrent Goudftart gefchied tuf- (a) t>>*gl' ichen den zelvcn van Saanen en een Parlements Fregat; endc wierd vtehtvva*^ goedgevonden, dat de zelve van Saanen by nacht zoude doorgaan, zn'httflrykm" zoekende Vlagge, om daar van advertentie te doen, gelijk hy nu was Van 'de viac doende, zeggende, dat hy zeer beducht was dat de voornoemde kofte- lijke Koopvaarders genomen zouden weczen en verzocht den Heer Admiraal, dat hem geliefde devoiren aan te wenden tot haarer bchou- denifle : waarover hy daatclijk jagt maakte na Virly, om de gemelde Schepen op te zoeken , en ontmoette onder wege vyftien Parlements Schepen en Fregatten , daar onder een was met de Vlagge boven. On-
C zen
1 8 Leven en Bedryfvdn den vervuurden Zeeheld
jt.i zen Admiraal, omtrent hem komende, nam alle de zeilen in , uitgezon-
1 f dert beide de Marszcils, «n zette die ter halver ftenge. Binnen fchoots " van den zclvcii komende » fchoot de Parlemcntlchen Admiraal een
fchoot over des Admiraals Schip ; waar op niet en wierd geantwoord: fchoot noch een Ichoot een weinig daar na , ook niet beantwoord : hy fchoot een darde fchoot ; daar den Admiraal Tromp op antwoordde. Datelijkpreicntcertde Parlementfchen Admiraal, zynde een musket- fchoot van malkander , Tromp zyn zyde toe, en loft: al zyn kanon op hem; waar over Tromp met zyn zyde antwoordde : en raakte alzo in gevecht met de Parlementfchen. Onderwylen was de voornoemde Comman- deur Boumnh Duins gekomen met twaalf diergelijke zo Schepen als Fregatten, die onze Vloot van achteren aantaftteii; waarover wy om- trent ten half vyfuuren in een generaal gevecht zyn gekomen, en heeft geduurd totdat de nacht ons fchcidde,wanncer't beide d' Admiraals op de ly wierpen, om haar Vloot te verzamelen» ook te repareeren 'tgecn aan ftukken was gefchooten. Wy dreeven den gantfehen nacht met vuu- renop. Den $oft««. vermiften wy twee Schepen van onze Vloot» Capi- tein T«/«£w*»/, van Middelburg, enSij>keFokkenr, van Amftcrdam, beiden Directeurs Schepen. Wy zagen een Schip zonder groote Maft, alwaar wy tên % uuren byk wamen , *t welk was het Schip van Sipke Fok- kenr van Amfterdam , Schipper Hendrik Koebrugge van Lubek , Stuur- mau Elke Douwes , en Lootsman Comelis Maartenfen van Texel en aan boord komende , verklaarden , dat op gifteren avond de Capitein Tuinemwt enzy , de achter ftcn van de Vloot zynde, omtrent een uur voor Zon, Tuinemanr en zy twee uuren daar na van d'Engelfchen (die onze Vloot van achteren hadden aangetaft) waren genomen, alzo nie- mand haar en ontzette. d'Engelfchen hadden haaren Capitein , Lieute- nant, Schryver, en andere Matroozen , tot ixa 14 in'tgetal, over- genomen, entweeChaloepenvolEngelfchcMatroozen in haar Schip gezet,- en nadat ze haar een uur of twee vyandlijk geplonderd hadden, zyn ze, uitvreeze dat het Schip mocht zinken, daar uitgevlucht : zon- der te konnen noemen een van onze Schepen die haar naaft waren, en haar wel hadden konnen ontzetten.
Alle »t welk voorlz. wy verklaaren de rechte waarheid te zyn, ieder voor zo veel hy gehoord en gezien heeft ; bereid zynde t'allen tyde by re- collement nader te verklaaren. Aldus gedaan in 't Schip Brederode, omtrentCalis, dezen 2d«n.Juny 1652. en was ondertekend by veertig Capiteinen.
Aldus luidde de Verklaaring der Hollandféhe Bevelhebbers : diederEngelfchen, integendeel, behelsde 'r geen volgt.
Engdfche ^ p Dinesdaff . den 2ÜN1. Mav 1 6fa. 's morgens na dat de Generaal
r"? 1 fche C\ p Di ngsdaS » den 2?ften. May 1 6f a . 's morgens na Se ^ acbt daSen te vooren was vertrokken na het Weftcn , zo ver-
CORNELIS TROMP. i9
realsde Baay van Ryc , met 12 of 13 Schepen, laatende den Major j Bourn in Duins maar met 8 Schepen, verfchcen opd'achterzyde van de m Goodwin een Vloot van Holland fche Oor logfehepen , beftaande in 4a Schepen, onder de welken een was die een Vlagge had boven op zyn groote Maft, end'anderen Wimpels en Vaandels; en gekomen zyndc tot de punt van de Zuid-zanden , kwamen twee van die na d'Engelfche Schepen toe welke in Duinslagen: waar over de Major Bcurn een Schip zond om haar te examineeren , en te weeten waar om zy zo na by kwa- men; en geantwoord hebbende, dat zy een bood fchap hadden te doen aan den voornaamften Commandeur in Duins, wierdenzy toegelaaten om binnen te komen : en na dat zy de Vlagge gegroet hadden , kwamen de twee Capiteinen, genaamd Thyfftn en *Atiartï , aan boord van den voornoemden Major £<?»m, en zeiden hem, dat zy gezonden waren van Tromp, om hem te laaten weeten , dat hy omtrent Duinkerken op anker hadgerceden, alwaar zy door onftuimig weder veele kabels en ankers verlooren hadden , en door de Noordelijke wind Zuidelijker gedreven waren, dan zy voorgenomen hadden te doen; 't welk Tromp geraaden vond te laaten weeten, om voor te komen eenige kwade apprehcniïe oftejaloulïe. Endenadatzeditgezeid hadden, en tot antwoord gekree- gen, dat d'oprcchtheid van'tgcen zy zeiden beft zou blijken indien ze haalt van de Kuft at vertrokken, keerden zy weder na haar Vloot : en terftond nadat ze aldaar gearriveerd waren, vertrok de Vloot na Doeve- ren toe, en kwam op anker een weinig meer dan een fchoot van het Kafteel af, op den zeiven dag, naden middag. Wanneer ze nu voor het Kafteel van Doeveren waren gekomen , en aldaar op anker reeden met de Vlag op de groote Steng, zonder het Kafteel te groeten, fchoot het Kafteel drie maal op haar; niettegenftaande het welk hield de Duit- fchen Admiraal zyn vlagge op, en reed daar op anker tot des anderen- daags middags , en oeftende zyn Muskettiers, fchietende veele uuren lang kleine fchooten af.
Op Woensdag, omtrent ten 1 2, uuren , lichte de Duitfche Vloot haar ankers, en zeilde na Calis , omtrent vier mijlen na het Z. Ooften toe* Opdenzelven tijd ondekte haar d'Engelfche Vioot onder den Generaal Blaake, komende van het Weltcn na Duins toe, en fupponeerde by haar cours, datzetc rug zeilde. De Major Bourn was mede in haar ge- zicht, komende uit Duins om zich met-den Generaal BWfeteconjun- geeren. Omtrent een uur of twee daar na veranderde de Hollandfche Vloothaar cours, maakte alle zeilen by, en kwam recht naden Ge- neraal Blaaketoc Tromp met zyn Vlag op de groote Steng vóór uit komende, en binnenfehoots genaderd wcezende , lofte de Generaal een ftuk gefchut na zyn Vlag, en deed vervolgens noch twee andere fchooten. Hier op fchoot Trompeen fchoot door des Generaals Vlag, en gaf hem terftond daar na zyn volle zyde; nam zyn Wimpelsin; en. ftakzyn Roode Vlaguit onder de Hollandfche koleuren : 'tgecn van
C z haar
io Let en en Bedryf van den vévm aarden Zeeheld
l6>2. haar ïydc een teken was voorde geheele Vloot om te vechten. A!Ju$.
. begon dan het Gevecht tuiTchen 4 en ƒ uuren na den middag , en duurde
tot des avondts ten 9 uuren. In het zelve namen d'Engelfchen twee Schepen vandc Hollandfche Vloot, vande welken zy het eenc , heb- bende zesvoet water in het Hol, verlieten; neemende den Capiteinen d'Officieren in haar Schip. Het ander was een Schip met 30 (lukken ka- non. De Generaal Blaake lag al den nacht over ter plaatfe daar het Ge- vecht begonnen was , of daar omtrent ; en de Hollandfche Vloot wierd gezien 's anderendaags morgens omtrent vier mijlen af na de Kuftvan Vrankryk toe.
De waarheid van dit Verhaal blijkt by de Brieven van den Generaal BJaake, van den Major Beurn , en van anderen die in het Gevecht ge weeft zyn ; by d'examinatien van de Duitlche Capiteinen, cn_van andere Officieren die'in den Slag gevangen zyn genomen ; by d'Inftru&ien ,aan deDuitfche Capiteinen en Commandeurs gegeeven ; cnby andere Ge- ichriften.
En nadien Tromp 'm te Verklaaring, welke hy geelt van deze daad, degelegcntheid vanzynterugkeeren tegens d'Engelfe Vloot voorwend te zyn de behoudenis van eenige Koopvaardyfchepen , rykelijk gelaaden uit de Straat komende, die in gevecht geweeft zynmet een van onze Fregatten, behoeft men daarover maar na te zien den Brief van Capi- tein Jwng, Bevelhebber van het gemelde Fregat; waar in d'occafie, 't begin, en het eind daar af verklaard worden. Enbehalven dat waren de Schepen , welken hy pretendeerde te gaan protegeeren ofte verloiïèn, op Saturdag te vooren voorby den Generaal Blatke gepafleerd , cn Ooft- waarts aan vertrokken.
Hierby voegden zede volgende InftruóHe, gekreegen uit degenomeneinformatien van de Gevangens, welke den Heer Tromp, als Admiraal, aan zyn Bevelhebberen had gegeeven; luidende met der zclver Aanhanglelen aldus.
©rdersdoor /"\ P dat dc Vice- Admiraal , de Schout-by-Nacht, of hy die Wacht dcnAëmi- KJ houd , en alle de Capiteinen behoorende onder zyn Vlagge, dieal- raaljiomp rCedts tegenwoordig zyn * ofdie nochonderzyn Commandementzul- laadfche lcn komen , mogen weeten, hoelzy zich behoorlijk zullen hebben te Bcveiheb- gouverneeren , zullen zy obferveeren het zevende en achtfte artykel van bcrsgc|ee- zyn Lieut-Admiraalfchaps Inftruótie , welkers inhoud volgt van woord »«n. tot woord «
Zevendt Artykel.
De Commandeurs ofte Capiteinen van d'Esquaders , die alrecdts toe- geruft zyn, of noch toe te ruften, worden gecommandeerd te inainti- fleeren ca tebefchermen de Schepen van deze Landen van alle viiïtatieu
of
CORNE LIS TROMP. 2i
ofbezoekingen; zonder tc begrypen alle noodzaakelijke queftien op Zee» ofte begeerten om te toonenhaare Paspooten en Connoflemcnten : het i-o'fz. wclkj volgens het achtfte Artykel van het|Trac~raat van Marine, ge- * maakt op den i7<*en. December i6<;o. met den Koning van Spanjen, vereifchtmag worden van ieder die het zoude mogen weczen : de zei- ven befchermendc tegenï allen en een iegelijk die baar zoude willen of- fendecren; haar verloflcnde uit de handen van ieder die haar mag geno- men hebben ; en in zulken geval al haar macht tc gebruiken om zodanige flerke Schepen t'overwinncn : doende alles 't geen vereifcht mag wor- den byhaarc CommilTien en ordinaris Inftructien, volgens de coftuime van Zeevaarende luiden , tot dienft van het Land.
tAchtJlt Artykel.
Indien zy komen te vechten met andere vreemde Schepen , om de zei- ven te bcvryden ofte te verhinderen vantevifiteerenen onderzoekende Schepen van deze Landen, en de zeiven overmeefteren , zullen zy zo- danige genomenc Schepen hebben in te brengen, ofte te zenden, met volkomene informatien van 't geen gepaiïeerd is, op dat de zelvcn rechte- lijk mogen vertoond worden in d'Admiraliteit van het Quartier daar den Overwinnaar van daan is gevaaren. Gegetvcn in rt Schip Brederode , dem$May 1652.
Ondertekend
M. Herhertfz. trtmp.
BYVOEGSEL
D Aar word wyders bevolen, dat alle Commandeurs en Capiteiuen* onder de zelve koleur van de Vlagge, ten allen tydc gereed zullen houden haar Gefchut en Wapengereedfchap, ende, komende na eenig Uitlandlch Oorlogfchip, alle dingen gereed te maaken, en zich zoo veel te haaften , als weer en wind haar zal toelaaten , om nadereftvan onze Schepen toe te gaan, en daar in goeden poftuure te blijven. Dat ze wel acht neemende op het teken van Oorlog , Defenfijf en Offenfijf , om oorzaakevande Schepen dezer Landen te bevryden van onderzoek ofte vilnteeren, ófte anderfints, zy voorts mogen paficeren volgens het te- ken^ welk teken van Oorlog zal zynecnRoode Vlagge, onder de Prin- fe > hangende en uitwaayende aan des Admiraals groote Steng. Het welke ieder een ziende, zal hy zyn befte doen, zo veel mogelijk is, te- gens d'avantagie van de party, haar neemende, en de vermeefterde Schepen onder de Vlagge te brengen, om daar over te refolvecrenen te difponeeren na behooren* Maar zo haaft de voorzcide Roode V lagge van des Admiraals- groote Steng. in-©fte afgenomen zal zyn> zullen alle acYien van hoftilitcit ophouden.
Het is mede expreflèlijk verbooden cemgc onnodige Ecrfchootente doen , maar't Buskruid en Lood' van 't Land te bewaaren en te menagee-
G 3 ren :
2 z Levert en bedryf yan den verwaarden Zeeheld
ren : doch nochtans komende by eenig Uitlandfch Oorlogfchip , waar *"52- door vereifcht word eenige groeteniffe met fchietentcdoen, totreputa- - - ticvan'tLand , in zulkèngevalle hebben zy achtte necmen, eninalle eerbaarheid te maintineer/n de eere van ons Land , na dat de Comman- deurs ofte Capiteinen vahd'Uithcemlche Oorioglchepen van gelijken zullen doen aan den Licutenant- Admiraal, ofte aan die welke in zyn plaats en Commandementzyn s ende voorzichtig te weezen dat 'er geen fchade gefchiede by de zelve Eerfchooten.
Wyders, wanneer iemand de zeekruid, ende iemand van de Vloot ('tzy dat hy onderjde koleur zy, ofte alleen kruidende is} ecnig Uit- heemlch Schip , volgens het darde Artykel van zyn Brief van Commillle, is ontdekkende, ende verftaande van eenige preparatie ofte vergaderin- gevan Oorloglchepen, waar hetzoude mogen zyn, ofte dat aireede ee- nige Schepen ofte Vlooten zal gepaflèerd zyn ; dan moet hy verneemen, ende zeer fcherpacht neemenna het getal van de zelve Schepen, haar Wapens, Hukken Gefchut, en Mannen , van dezelve preparatie; als mede wat cours zodanige Vloot wel gepaflèerd mag zyn , ofte genomen mag hebben , ende daar van advifeeren en in aller haalt voortzenden aan den Admiraal of Commandeur tot dienfl van het Land , dat dien volgen- de ordre mag genomen werden. Ende des Generaals teken zal zyn de zeet'ondekken, ende by malkander komende , ofte op een Rendevous, malkandercn te adverteeren van zodanige Vlooten als mogen gepaffeerd zyn , 't zy dat ze mogen gegaan zyn na eenige Haven van ons Land ofte nier, ofte concerneerende eenige zaake importeerende tot dienfl van de- ze Landen : ende daarom, de zaak gemanqueerdzynde, aftefchieten een groot (tuk Gefchut, waar op ieder een , hoorende het ongebruike- lijk teken van die fchoot, op de zelve manierc zal antwoorden, ende met aller haaft gaan na deplaatfe daar het zelve fchietcn gedaan is, op dat hy zich terftond metd'andere Schepen mag ontmoeten , ende aldaar te doen wat den Admiraal ofte Commandeur met den Krijgsraad zal goeddunken te doen tot dienfl van den Lande.
Ondertekend
M. Herbertsz. Tromp.
Doch hoewel d'Engelfchen hier uit trachtten te beweeren, dat defchuldaandekant der Hollanders was, konden echter alleonzydigen wel zien, dat'er niet gefproken en wierd van d'ecrlten iemand aan te doen ; maar alleenlijk zich , in geval van beleediging , en dat de eer van den Lande wierd gekreukt , behoorlijker wyze te verdedigen, en geweld met geweld tc keeren.
fdujff aan De Lieut, Admiraal Tromp was nu bezig met zyn Schip on- iiaakt. der
CORNEL IS TROMP. 23
der Boulogne te klutfcn , en had op den iden. Juny een Brief
aanBlaakegefchreeven , verzoekende ontflaaging van de ge- L_l
vangeneCapiteinen 1 die al na Londen waren gevoerd , en dat het Schip van Capitein Tuinemans wedergegeeven mocht worden : danBlaake, noch niet bezadigd van de hevigheid dcsGevechts, deed dit bitfe Antwooord aan Tiomp ter hand ftellen.
I
M y n Heer,
K heb niet zonder grootc verwondering geleezen den Uwen van den 2dco. Juny , by uwen Bode aan my gezonden ; dewy! gy u zelven ^{Sl inltellendeals een perloon van eer , nochtans zulke zichrbaare misflagen V3D tegen s de zelve komt te begaan , als hebbende u onderwonden de Vloot van 't Parlement der Republijk van Engeland (in plaats van 'er de fchul- dige eerbiedigheid, welke gy zelve 'er menigmaal aan hebt bewcezen , aan te betooncn) te vernielen : welke daaden van hoftiliteit, door u gepleegd tegens de gemelde Republijk , zonderde minde provocatie vaa haar Dienaars , aldus by u befprongen , en in een tyd dat uwe Overig- heden en der zclver AmbafTadeurs in een onderhandeling met het Parle. ment, en in dc begeerte van vriendfehap met de Republijk van Enge- land waren , gy dan ook noch tracht te verbloemen met den naam van fchuldige verdediging en tegenweer. Maar God, opwien wy ons ver- trouwen ftellen , uwvoorneementot uw eigen verderf vernietigd, en wyeenigen van uwe Schepen genomen hebbende, heeft het u goed ge- dacht dc zelven van ons weder te eifïchen ,• als of uwe voorgaande a£tien metgeen opzet van vyandfehap gefchied en waren : gelijk gy dan ook in uw Schryvensdaar eengantfeh anderen naam aangeeft, als ze wel be- hoorden te voeren, 'k Heb het dcrhalven niet geraaden gevonden u ee- nig ander Antwoord te laaten toekomen, als dat ik prelümeer, dat gy het Parlement zeer gevoelig zult vinden wegens die groote beleediging , en wegens het verlies van 't onnofel bloed haarcr Landts-luiden ; en dat gy aan d'andere kant zult gereed vinden om des zelfs Commandementen te gehoor zaamen
_ . . t ,<f. Uwen onderdaanigen Dienaar
7i ' Robert Blaak E.
Binnen Londen overhandigden ondertulTchen op den£,°^"^ Wen. der Maand de Hollandfche Ambafladeurs (aan de welken teu over- op hun verzoek audiëntie was toegeftaan) trachtende, indien ïandlgc"
» fi 1 11 1 * 1 n hun eerne
het mogelijk was , de vredebreuk te vermy den > hun eertte Gc~ Gcfchiift fchrif t (na dat een omtrent even diergelijke propofitie monde- ""J^ lingdoor den Heer Cats was gedaan; (trekkende om die ruu- Engeifche
Audiëntie dei Hol* hndlchc Ambafla- deurs, en hun Ver- toog aan het Farle- ntent.
2 1 Zeven en Bedryf van den vermaarden Zeeheld
we oorlogshcrtcn met zachte middelen, waar 't doenlijk , te .bevreedigen.
Edele He er en.
Hier zyn wy, om een rampzalige en een gants onverwachte zaak. Ons is een fchrikkelijk gerucht ter ooren gekomen, namelijk een Zee-Gevecht, tuflTchen de Vlootcn dezer Repablyke en die van de Ver- eenigde Nederlanden gefchict ; daar de onze oorzaak van zulk een rampzaligen zake zouden gegeven , 't gevecht eerft begonnen en gefticht, en vervolgt hebben, waaruitdan het zeggen veelvuldig onder den man gaat, als of nu het Verbond gebrooken, en den Oorlog tuflehen beide de Volken aangevangen waar. Door deze droevige geruchten verflagen zynde, komen wy deze Doorl. Vergaderinge aanlpreckcn, en ver- klaaren voor God van gantfeher herten, dat deze zake, gelijk ze ver- haald word, gelchiedis buiten kenniïïe en tegens wille der H. H. Staa» tender Vcrecnigdc Nederlanden, alsook van ons Ambafladeurs. En daar-en-boven doen kunde, dat de Gemoederen onzer Heeren niet als Eendragt, Vrede, Alliantie, eninnerlijke Vriend fchap met deze Re- publyke voor hebben , en niet anders van gantfeher herten zyn wen- fchcade. Ondertuflchenby tegenwoordige occafie hebben niet willen nalaatenuwe Excellentien te laaten weeten , dat wy van den Admiraal der Nederlandfche Vloot fchryvens bekomen hebben , in datoden 30, dervoorledcne Maand, in het welk, gelijk uwe Excellentien uit de Go- pye zelfs zien konnen, de occafie en de oorzaak dezes boven-gemelden Gevcchts heel anders befchreeven word , dan 't geruchte , hier uitge- ftroit, medebrengt; invoegen wy het de pijnc waart achten, de waar- heid der zaken exa&elijk te onderdaan : zo is dat onder dies notabel , dat den Admiraal Tromp tot driemaal in zyn Brief met duidelijke Woor- den is verklaarende , dat hy anders geen bevel van de Heeren Staaten hadde, dan te zeilen tot de Vloote, hem aanbevolen, en de Kun" en en Oorten onzes Vaderlandts waar te neemen , en dat tot aan Ooftende en Nieupoort , en verder niet ; waar uit dan zo klaar als de Sonne is blyken- de, dat dit de loutere waarheid is, dat de zinder Heeren Staaten der Vereenigde Nederlandenis, dat in'tminfte niets vyandlijks tegens de Vloot ofte andere Schepen dezer Repablyke geattentcerd worde : So dat, indien iets gefchietzy, dat niet en betaamde, volgt noodwendig , dat zulks niet de bovengemelde Heeren Staaten betreft; maar die by dc, zake geweeft zyn, mogen'er voor (laan.
Wy hebben nu hier uit fpeciaale laftvande boven-gemelde Heeren Staaten van de Vrede-verbintenis getracleert , en hebben voorledene da- gen aan Uwe CommitfariiTen een Gefchrifte overgegeven , alwaar Wy niet alleen de Verfcbillcn , die in den Handel voorgevallen zyn , terecht hebben aangeweezen, maar ook de maniere, hoe de zelve tot ecnigheid gebracht, en met den ander verdraagen zouden konnen worden; in- 0 ' voegen
CORNELIS TROMP.
boegen wy nu alle dagen niets anders als een gewenfcht einde van zo goeden zake waren verwachtende ; en voorwaar in weinig uuren tyds, kan deze treffelijke zake ten einde gebracht werden : En dat nu zulken voornamen ftuk Werks , 20 hooglijk van alle Vromen, en inzonder- heid van alle Gereformeerde Kerken , begeert , door eenig onvoor- zichtig of loshoofdig Perfoon zoude mogen afgebroken, en gefluit wer- den, wie zal ooit dat geloven.
Het recht <derNatuureen<Jcr Volkeren is meer als genoegfaam be- kent, dat als in private zaaken een Procureur, en in publijke zaaken een Ambafïadeur de Palen van zyn Commiflïc overtreed, en als een Krijgsovcrfte buiten ordredes PrincenderNabuurigen Landen beroofd, ook als een wilt Dier, zyn bnndenverbrooken hebbende, eenigefcha- de gedaan heeft, dat niet de Heeren, maar die'tFeit begaan hebbtn, daar aan verbonden zyn, inzonderheid, zo nochdeimprobatiederzaa- ke daar by komt; hetwelk men zonder twijfel van de Staaten der Ver- ecnigde Nederlanden (zode zake, gelijk ze verhaald word , gefchied zy) te verwachten heefr.
Üpdertuiïchen, eer dat d'andére Party gehoortzy, ietsvyandlijkste atteritceren , twijfelen wy niet of zoude een zaak zyn, die noch by God » noch by Menfchen, en voornamelijk Chriftcn Menfchen, kan goet geheeten werden, 'tlsby alle Volkeren, die de reden plaats geven, gebruikelijk, dat, als iets mishandeldis, zyeerft klare kennifTè van de zaak nemen; en wanneer daar over fatisfaclie gcfèhied of aangeboden word, datzy danhun vyandfehap ftaken. En ten is geen wonder, dat alle Volkeren zo afkecrig van den Oorlog, en zogenegen tot het be. ftellenvandc Vrede gevonden werden ; nademaal den Oorlog eigent- Jijkcen wreed Beeft is, een oorzaake veeier onheilen, en een enkele Suntvloedvan veel onnozel bloed. Derhal ven ettelijke van de H. Va- deren onzer Religie wel te recht verklaard hebben , dat ook een gerech- rige Oorlog behoorde gehaat te werden , inzonderheid der Chriftenen , die van onzen zachtmoedigen Heiland anderer Luiden bloed te ver- fchoonen, als het zyne, geleert hebben. En onder 'allerlcy flag van Oorlogen is die meelt te verwerpen en te verfoeijen . die onder zoodani- ge Volkeren opgerokkend werd. De ervarentheid leert ons, datuitdc befte en genereurte Wijnen (zo die komen te bederven) dcalderftcrkftc Azijn word. Voorwaar, zo deze twee van outs bevriende Volkeren, Liefhebbers eenderley Religie en Vryheid , aan Zee woonende , naaf- te Nabuuren, beide een dappere en ftrijdbare Natie, malkanderen ko- men te ftooten, wat is 'er anders als hun beiderzijdts nederlagete ver- wachten, en zoodanige Victorie als men van Cadmus leeft? En wat zat daar anders uit volgen, als alle zyn Vriendenen Religions-verwanten verdrukken en bedroeven, den Vyanden te wille zyn, enhcnopentlijk occalic geven om beiden te befchadigen ?
Wel te recht (onzes oordeels) heeft zeker geen geringde van uwe
D Schry-
2 6 Le ven en Bedryf vm det/vermaarden Zeeheld
K Schryvcrsonzebeidc Volkeren verg%eken bytwee aarde Kruiken, op I052, de Zee dry vendc, met deze Spreuk dar by gevoegt : Si coUidimur ,fran- 1 gimur : (Stoêtstt'wjte f anten , zoheem^ymalkanJeren) De goede Man
heeft de naaide op het hoofd getroffen cn wy houden het daar voor , dat uwe E. ook van dit gevoelen zult zy , Maar zo deze twee Natiën tot een Verdrag komen, lieve God! wtzienwy daaruit veel goets te ge- moet ! Daarby zal de rechte Godts-icnft geveftigt, de Zee veilig ge- maakt, allen Vyanden de occafic knomen worden om op een van tweén eenige moetwil te bedrijven: alle onze Religions-vervvanten zullen met vreugde overfchud werd ei; en, dat meeft geacht moet wor- den, Gode Almachtig zal hier uit Lc, Prijs-, Eer en Dankzegginge tot den Hemel toe opftijgen. Tot beflu dan, Edele Heeren, bidden en verzoeken wy wel ernftelijk, gelijk vy alredc voor twee dagen hier ter plaatfe uwe Excellentien voor tehoden van wille zyn geweeft, voor cerft, dat onseen Copye van 't Verhal, gelijk het gedaan is, gelevert worde : Ten anderen, dat ons gcorloft zy het zelvigeaan de Hee- ren Staten der Vereenigde Nederlanden over te zenden, op dat de an- dere Party gehoort zyndc, de waar.eid beter bekend werde : Ten g.' dat ondertuflchen alle dingen onge:hend en in hun geheel behouden werden : Ten 4. dat de Vrcdchaiieling geenfins geintermitteerd cn worde-, opdatalzoo voor het toekonende zoodanige rampzalige voor- vallen verhoed , cn een eeuwigduurnde Vrede tuflehen beiden beraamt werde : het welk allés ons hei tclijk iddenis, dat de goede Godt(Aut- heur des Vredes) ons gelieve te gunno.
J:Cats. G:S<.haap.- vandcrPERRE.
Geftchheid d'Ambaflhdeurs keerden hierop weder na hun Logement , des Parle- begeleid van d'Engelfche Gane ; laaiende het Parlement in meuw. twijfel (of, om beter te zeggen, 't Parlement wilde twijfelen) wie van beide d'Admiraals d'eerie begonnen had. De meefte part van 't Leger beweerde , da haaren Admiraal in dat geval gelijk gegeeven behoorde te w»rden; fchoon Tromp her, te- gendeel berichtte. Dereftvan c Parlement liet zich door de Spaanfchgezinden oprokkenen : dn doen der .Hollanders cp een kwaden grond lag , en d' Engcljbe Repubtijl^door z.ulke middelen gevaar liep van op andere tijden over'aïlente worden^ enz. Dog even- wel waren 'er veele in 'tParlemeit, welke of om huninterclf 9 ofuitgenegentheidtot de Holanders, liever- verdrag als on- luft hadden ,gclijk Mildmaj^ Faie, Pcmbrek» anderen. Maar daar wierd veel geluifterd na Cronxeel^ Harnfon, Witlof, Brads- $'.frbny„ GnHwagw. ^kdmltuM^Sehoh van dezel- ve-
CORNEL'S TROM F. ^7
vedrifc, kreegcn zo k waadcinpreffie op de Hollanders, dat ié!fi] een van hen rond uit zei : Da Tromp na Londen Vfas gekomen om „ alles te majjacrcereriy en dewijl 'ben zulk* nu gemiftf» as , dat hy onder 7.yn Vloot bevolen had^ aangeen Ingeljcben quartier te geeven , trach~ tende z,yn moed te vuur en te /marl te koelen : Dat hy ook, aan alle %jn Capiteinen had belaft , als zy in ge jaar warm van gen om en te worden , V volk op het verdelg te Aeenkpmen, en bet Schip, op pcene van den hals in brand te fteeken , om alzo bun ïyanden te vermelen. Den Heer Nieupoort , die van der Heenn Staaten wege federt drie a vier weeken te Londen was gekomm, ommondelijkenfchriftelijk dienftaande Hollandfche ArmalTadcurs te doen, fchold men voor een verfpieder. Kort on , de verbitterheid was by de meeften ze groot , dat ze naau velijks meer kon aangroeijen.
d'Ambafladeurs van hun kmt bemerkende dat Cromwel „' die zich, nevens anderen, inteerft heel gemaatigd had aan- gefteld, niet alleenlijk eenzyeïg begon te worden, maar ook het Parlement ophitfte om netleed > hen aangedaan, te w ree- ken , en alle krachten in te fpatnen om de Hollanders te ruinee- ren , dcwyl het God alzo beliefd en gefchikt had (dit dorden zy wel zeggen) hebben mede nieiftil gezeten, maar, zo haaftaïs zy vernamen dat het Parlcmeit gezind was, en al order hadNieuwe gegeeven om alle de Schepen icr Republijk in zee te brengen , oorï^s- noch 4000. Soldaaten daar o? te leggen, en eenige nieuwe '"^'f'^
mem.
Fregatten aan te beftecden, ïun twede, darde, en andere Papieren aan 't Parlement gezenden, luidende van woord tot woord als volgt.
Aan den Raad van ZmatenJer Repttblijlet van Engeland.
|^Elijk Maandag laatft d'Ambaftdeurs van dc Staaten der Geünieerde ^ Provinc. van Nederland hebbei gezegt voor den allerdoorl. Raad op twed< ^ haare eer en trouw , en bewaarheidhadden (God tot getuige) dat het on- Soiund geluk en hetvoorfz. ontydig Zeerecht der twee Vlooien is gefchied fcheA»- buiten wille cn wecten der ?00tfï. ieeren Staatcn,traaeerende met den WMcu* Raad in alle oprechtigheid i dien t) overleveren een Copye van Tromps eigen Brief, waar by dc Republijke c beter zal konnen zien,dat de voorfz Hecren Staaten den voornoemdenrromp hebben gelair, nergens elders, dan omtrent de Kuftcn enHavens vm hun gebied ,te vaaren,om alle fufpi- wc cn onmin te myden ; Alzo nu fomen de zelfde Hecrea Arabaffadeutt
D 2 weder j
1 8 Leven en Bedryf v/m den ver ma at den Zeeheld
s weder, om den allcrdoorl : Raad te verzekeren , dat met den ordi naris 16 )l' Bode, gifteren by hen gekomen , zy ontfangen hebben alle de confulta- tien , verhandeld by dc voorfz. Hecrcn Staaten Generaal , van den 22 tot den 19. der voorleede Maaud , Nieu we-fty 1 j wanneer 't voorfz. Gevecht gebeurde ; waar by het als noch veel klaarder blijkt, en de voornoemde Heeren Commiiïariden meer verzekerd worden , dat haare Hoogheden met allen geen occafiehebbcn gegeven , noch oorzaak» noch raad ; maar datzy nochmaalsverklaaren , gelijk zy doen, vorder met de zelfde mei- ningen , zorge en liefde , te maken een veel naauwer vriendfehap en mu- - «» tueele Alliantie tuffchen deze twee Natiën , gelijk als het zelfde al veel
klaarder isblykende dan de Son op den middag , by de voornoemde Hee- ren Staaten-haare meininge.
Derhalvcn verzoeken de voorfz. Heeren Ambafïadeurs weder voor deze zeer ample Raad,dat met den fpoedigrtcn zulk antwoord mach wer- den gegeeven , als de voorfz. Raad na haare wysheid en gerechtigheid zal goed en nodig vinden, tot voorkoming van gtooter Ichaade , en alree na- kende periculen : en dat tot deze kwaad en veel liever remedie mach by- gebracht werden. Dezelve Heeren AmbaflTadeurs willen dezen Raad niet onbekend laatcn , dat den Heer Nieupoort , gezonden by de Heeren Staaten , om aan dc Heeren Ambafïadeurs hunne Confultatien te doen verftaan , neffens haare fiucerc en volle meninge , zedert 't welke zy nu dingen zien gebeuren heel anders , als zy hoopten en vertrouwden, bezig rs met te denken: en zich te prepareeren tot zyn weerom reis, opdathf te beter zoude mogen doen verftaan in wat ftaat en conditie die materie nu was 3 en wat remedie mocht bygebracht werden : Tot welken einde de voorfz. Heeren Ambafïadeurs dezen Raad verzoeken Vrydom en Pafport aan den voornoemden Heer Nieupoort te willen geven , dathy mag kiezen een van der Heeren Staaten Generaals Schepen, nuopdc Teems, of in andere Plaatfen van de Republijke, wachtende op zyn vertrek , of dat hy op andere manteren wederom mag kecren. Gegeven teChelfey, dentfjuny, 165:2.
Getekend*
J. Cats. & Schaap. VanderPERRE»
Den Heer Nieupoort, wiens tegenwoordigheid men niet meer noodzaakelijk oordeelde , kon echter geen expeditie be- komen, en wierd veele dagen opgehouden , doch eindelijk geraakte hy na veel moeite noch buiten Londen , en vervoegde zich te Gravezande % om vandaar weder na. Holland ©ver te fteekenw
Midlcrtyd begonden cf Engeffcneii alle Seheprerr, die zy in 't Caaaal vonden » te roovca» zo FranCchen x Oofterfchen , doch
meeü
CORNE LIS TROMP. 25?
meed Hollandfchenj gelijk zy dan ook den 1 3 Juny alle Hol- 16^2,
landfche Schepen op de Teems beflagen hebbende , de Schip- -
pers van deze cn de genomene Schepen aan d'AmbafTadeurs te ho^LT* Chelfcy kwamen klaagen : waar over haar Excellentien, niet fchc scha. weinig beducht , op den zeiven dag hun darde Papier aan den Raad van Staaten zonden , behelzende 't geen volgt.
Zeer Doorluchtige Heeren.
(^Elijkerwys wy met Woorden en ook met Schriften aan dezen Raad y op den 3. en den 6. dezer Maand verklaard hebben , God den on Darde Me- derzoekcrvan'smcnlchcn herte tot getuige nemende , dat dien onge- moüaaL, lukkigen Zeeflag tulTchen beide Republijken gefchied is tegen wil cn we- ten van de Gencraale Staaten der Vereenigde Nederlanden; zo zyn wy ook dagelijks meer en meer verzeekerd , zo wel door Boden als Brieven, getuigende de zeer oprechte gencgentheden onzer voorfz. Beeren, dat- ze met rouw en verbaafthcid ontfangen hebben de fatale tydingen van die - ongelukkige haaftige daad , endatop'tgene wy haar daar van aanftonts advifeerden zy beraatflaagt en bedacht hebben , hocdanigen remedie voornamelijk geappliccerd mochte werden , tot verzachtingc van die rouwe en bloedige wonde. Tot dien einde dan hebben zy geschreven om de Vergaderinge van een folemneele by-een komftc ofte Parlement , van dc Vereenigde Nederlanden; waardoor wy nieten twijffelcn, of daar zullen (door Godtsgunfte) bereid worden zodanige Genees-middelcn, en tegenwoordige remedien, waar door niet alleen d'uitwendige oorzaak van alle verder onheil weg genomen, maar ook door een inwendige trooft de gemoederen geholpen en hcrftelt mogen worden, tot een be- ter hope van onzen Tra&aate onder handen : welke zaake nu ernftclijk verzocht wordende van onze Hceren, tot een gemeenc welftand van beide Natiën, om de vcrroeijelijkeBloctftortinge derChriftencn (daar zo zeer na verlangt word) te vermijden , (en dat van de Gereformeerde Religie,) zois't, dat wy dezen Erntfeften Raad bidden en fmeeken, door de verbintcnifle beide van de Religie en Vryheid , dat ondcrtuiTchen niets engefchiede door al te groote hevigheid , hetgeen door al te laate vergeef (e beloften en wenfehen naderhand onwcderroepelijk en onher- ftellig mocht worden : Maar dat gy ons liever zonder uitftel een vricn- delijk antwoord op ons laarfte verzoek wilt laten toekomen .
*t Welk wy wederom zo veel te ernftiger verzoeken", alzo wy ver-- ftaan, dat de Schepen van onze Heerenen Schippers \ Zo wel inde rui- me Zee , als in de Havens van deze Repubfijke, fommigc door gewelt 9 fommigc in het gevecht, door de u we genomen en bewaart worden. Gegeven in Chelfcy , den Juny rö$ 2. Getekend
J : C a t s. G : Sc haap. Van der P e RHEr
Hier
5 o Leven en tedtjf van den vermd Arden Zeeheld
1(j-2 Hier op is eindelijk het Antwoord des Parlcmcnts voor den '- dag gekomen, onbillijk genoeg, dan niet onverwacht; de- wijl alle haar proceduuren zulks genoegzaam uitweezen : en was het zelve van den volgenden inhoud.
HEt Parlement der Rcpublijkc van Engeland by zich zeiven over- denkende met wat voor volhardende bevvysrekenen van Vriend- de*p«le- fchap en oprechte Affeétie(>elfs vande cerfte bcginfelcn harer Inlandfe aaeats. Beroerten af)zy met hare Nabuuren de Vereenigde Provinciën omgegaan hebben, niets aan hare zydc nagelaten hebbende , wat ccniglintstoteen goede Corrcfpondentic mét hen , en tot een aanwas in een nader ende nauwer verbintenis als te vooren , (trekken mocht ; vind zich zelvcn op 't onverfienft overvallen door de onbetamelijke bejegeningen, die haar daar op ontmoet zyn, en inzonderheid wegens de Aóte vanHoftilitcit, onlangs op de Rede van Engeland tegens de Vloote dezer Republijk ge- pleegt : Op ernftelijke en welbedachte ovcrweginge van alles, en op ver- fcheidc Papieren hier over by uwe Excellcnticn ingeleverd, zo vind 't Parlement goed , op die Papieren deze Antwoord te geven.
Het Parlement , al-hoewel willig na der Liefden aard, een verkla- ringete maaken vand'expreflïenin de voorfz. Papieren gebruikt, poo- gendehcn'tlaatfte Gevecht van de Vlooten te reprcfenteeren , als ge- fchicd buiten kenniffe en tegens de meeninge van de Hooge Oveihcid, lijkcwel overdenkende hoe ongelijk aan deze proteftatic'de Refolutien en de Werken van uwen Staat en hunne Dienaaren ter Zee geweeft zyn, zelfs in't midden van een Traétaat door hen zeiven aangeboden, en al- hier door uwe Excellentien gemenageert; hoe zulke extraordinary uit- ruftingen van 150 Oorlog- fchepen gemaakt wierden , zonder eenige zichtbare occafic , als wat nu tegenwoordig aan den dag is komende; wezende een regtvaardige reden vanjaloufle * volgens fit gceae Igy zelfs , doenUE.'tzelve pretenderende te excufecren, oordeelde; en de In- ftruclicn zelve by uwe Principalen aan hun Commandanten ter Zee ge- geven : vinden maar al te veel oorzaken , omtegclooven, datdeHee- ren Staten der Vereenigde Provinciën een intentie hebben, om met ge- weld de bekende gerechtigheden van Engeland ter Zee te ufurperen ; de Vlooten, die naaft God onze Wallen en Bolwerken zyn, te verdeftru- eren; en 20 doende deze Republijke, na haar welbehagen, in gevaar van een inval te (lellen , gelijk zy by deze laatfte daad getracht hebben te doen : Waar over het Parlement zich agt verbonden te zyn, haar uit- terfte vlijt aan te wenden, om door Gods hulpc, na gelegenthcid der zake, reparatie van de ongeiijken aireede geleden, ende Securiteit dat aulks in 't toekomende niet meer en gefchiede , te zoeken.
Evenwel met die meininge en begeerte, dat (zo 't mogelijk ware) alle Verfchillen tufichen beide Natiën vrccdzamclijk en vriendelijk bygclegt
worden ,
CORNELIS TROMP. 31
worden, zo als God door zyne voorfienigheid den weg daar toe zal ope« nenen dc omftaudigheden beft dienen zullen , om zodanige devoiren I(?52» min uitrtclling en meer effecluecl tc maken, als die in dezen dcelen tot nu * toe gebruikt gewceft zyn.
HE NR. Sc O BELL. Chr, Parliam.
Men was in Holland over dit Gevecht 9 en de kwaade proce- dnuren der Engelfchen, gantfeh niet wel tc vrede : en het viel den Regenten vry hard te moeten zien en hooren de dage- lijkfche naderende apparentien tot een gcneraale rupture met zodanig een Republijk , van welkers gelukkige progreflen men hier voortyds zich inbeeldde deelgenoot te zullen worden, door dc grootc vriendfehap die men van haar dacht te zullen hebben. De Kooplieden waren ook geweldig ontlleld wegens donge- lukkige avantuuren van hun Schepen en Goederen op zee. Haar Hoog-Mogenden wierden derhalven te raade , aleer men de Handeling tot Londen afbrak , noch een fpoedige laatfte Bezending te doen , om tc beproeven of het noch mogelijk waar de vedchillen door minnelijke wegen by te leggen. En zynde tot deze Ambaflade een Heer van zonderlinge bekwaamheid vannooden , wierd den Heer Paauw, Heer van Heemftede, en Raad Penfionaris van Holland, daar toe verzocht.
Hy vertrok den i5den.Juny uit den Haag na denBrielj al- waar in een Oorlogfchip zynde getreeden, frak hy noch dien Jónarf/"' avond ten zes uuren in zee. Den 1 8dcn. voor Gravezande ko- Paauw in mende, wierd kennis aan de Hollandfche Ambafladeurs, en ^f*1^'4® aan het Parlement > van zyn komft gedaan, die daar over zcci TandT* verwonderd waren , en van Chelfey met Roey booten de Teems af hem gingen verwelkomen j maakendeaanftondtsal het ge- paiïeerde aan hem bekend. Den 20. wierd zyn Edelheid, volgens degewoonte omtrent alle andere AmbaiTadcurs gebruikelijk, na Londen opgeroeid} aan den Tour door drieParlements- heerenontfangenj enwyders, (benevens den Heer Nieupoort, die van Gravezande weder met hem te rug was gegaan) gevolgd' door een menigte van KaroiTen, in zyn Logement binnen de Stad gebracht. Des anderendaags-, om geen tyd te verliezen 3 verzocht en had hy audiëntie in her Parlement,, ajwaar hyhet volgende vertoog in de Lat vnfdie taal deed* <
teven en Bedryfvan den vértnaarden Zeeheld
1 %eer Eerwtardige Heeren ,
nver_ t™\ E publyke getuigeniflen en openbaare tekenen eencr oprechte goede toegaan ^ genegentheid , loutere liefde , en waare vriendfehap , welke tot al- het Parlc lentydedegantfehen Staat en d'Onderdaanen der Vereenigde Provinci* nvBt' en aan 't Volk van Engeland, en inzonderheid aan het Parlement der Re- publyk van Engeland, nu voorfpoediglijken gelukkiglijk regeerende, betoond hebben , zynzo notoir en bekend by de gcheele Chriüenc We- reld , dat 'er niemand aan kan twijfelen , veel minder aan een waare trouw en langduurige onderhouding van vriendfehap van de Staaten Ge- neraal der Vereenigde Provinciën.
Maardewyl 'er wegens d onzekerheid enongeftadigheidder wereld- fchezaaken bywylen zodanige dingen gebeuren, die d'uitwendige ge- daante als met een wolk verduifteren , en een diftraótie van gemoederen fchijnen te vertooncn, dient 'er een groote omzichtigheid gebruikt te werden. Doch wanneer deze dingen in tydts voorgekomen, en alle ftrydigheden weggeruimd worden . zullen ze meer dienen om den band der onderlinge vriendfehap te behouden en te beveiligen, dan dezelve te verbrecken. Derhalven hebbende Staaten Generaal der Vereenigde Nederlanden, mijne Principaalen (niettegenftaande zy nieten twijfe- len aan de zonderlinge wysheid , en vlyt van hunne Extraordinaris Am- baifadeurs , alhier verblyvende wegens groote en gewichtige zaaken) my in Extraordinaris AmbafTade aan het Parlement der Engelfche R.epublyk gelieven te zenden, om klaarlijkcn oprechtelijk hunne wenfehentot behoudenis en gelukkige regeering der Republijk aan te bieden, met prelentatie van alle goede dienften; gelijk ik , zynde nieuwelijksuithun cerbaarc Vergadering gekomen, uit myn ge wilfe kennis kan betuigen , dat 'er niets meerder in hun herten en wenfehen is , dan dat tuffchen bei- de de Staaten een vatte en beflandige vriendfehap religieuzelijk gehouden werde, en dat 'er niets en moge gebeuren 't geen de fchutspaajen van onderlinge zekerheid , profyt, en vriendfehap, tuflehen beide de Na- tien eeniglins verbreeke: ende dat zy daarom met groote verbaafdheid en hertzeer de tijding van 't geen onlangs , tcgens hun verwachting , tuffchen d'Admiraalen van beide de Republykengepaffeerd is ontfangen hebben. Enopdatdczc onverwachte en onvermoede zaak niet alleen geen nieu- we onruften mocht verwekken, en ook geenoccalïe vanfufpicie gee- ven , als of het tegenwoordig Traélaat tot een onderlinge verbintenis en nader beveiliging van d'oude vriendfehap niet ernftel ijk achtervolgd en wierd, en datwy derhalven te vergeefs zouden arbeiden om tot een ge- lukkigeinde te geraaken; hebben mijne Principaalen niet ongerymd , maar veel eer goed , ja nodig geacht , dat op dezen tijd , en teroccafie van deze ongelukkige uitval, ik, boven hetordinaris gebruik, ender- balven ten overvloed (aangezien ik wegens myn Ampt in alle hunne mdflagen tegenwoordig bengeweeft) opentlijk en finceerlijk aan het
CORNELIS TROMP, g|
Parlement der Engellche Republyk zou vertoonen alle de particulari- teiten, welke, 20 wel voor als na die daad, voorgevallen zyn , gelijk 2e tot hun kennis zyn gekomen , om alzoo alles wat eenig onvemoegen ' ofte breuk van vriendlchap tulkhende beide Natiën zou mogen voort- brengen , of ten minden ecnige verltooring of uitftel aan 'r Traékat ver- oorzaaken , weg te neemen.
Derhalven protefteer en verklaar ik, uit kracht van de Credentiebrie- vendervoorf2. Staatcn Generaal, en in hunnen naame, voor het Par- lement der Republyk van Engeland, dat zy nooit in hunne gedachten gehad, nooit iets gedaan, veelminder gebooden hebben iets 't geen de waardigheid dezer Rcpüblyke konde belcedigcn; de gemeene vriend- lchap en goede correfpondentie, welke zo lange jaaren geduurd heeft* krenken; of, onder wat pretext het zoude mogen weezen , eenig zaad van misverftand zou mogen zaaijen : maar veel eer dat de gemelde Staa- ten van gantfeher hertebeoogd , enmetallekrachtdaarna getracht heb- ben , datde gedachte vriend fchap en alliantie opdebefte en fpoedigfte wys voltrokken , en voor eeuwig en altoos tot de zekerheid en het voor- deel van beide de Republyken lolemneelijk geftabileerd mocht werden. Wel is waar, dat 'er inde Nederlandeneen groote Vloot is toegeruft geworden ; maar dat de Staaten Generaal door de geftadige klachten hunner Onderdaanen genoodzaakt zyn gewceft daar in te bewilligen , is ook een zaak die zekeren wel bekend is ; alsook dat zy order gegeeven hebben, dat zulks aan het voorfz. Parlement aangezeid zou worden, 't geen ook gefchiedis : en is te kennen gegeeven,' dat deze toerum'ng met geen andere intentie gedaan wierd, als op datd'Onderdaanen van deVerecnigde Provinciën, die groote fchade ter iee gelecden, enver- fcheidene Schepen verlooren hadden, door zodanige gerechtige en ge- woonlijke middelen verzekerd enbefchermd mochten worden; doch geenfïns dat eenig gevecht tegensde Vloot en Schepen des gedachten Parlemcnts wegens hunne queltien en verfchillen ter zee ter hand gevat zou werden. Dit alles aldus gedaan en gelteld weezende, en nochtans aan wederzyde een groot gevechten hapering by geval gefchied zynde; hebben de Staaten Generaal goed gevonden aan het Parlement van Enge- land mede te declen het Verhaal van dit ongeval , gelijk hen dat fchrifte- lijk toegezonden is door hun Admiraal, geapprobeerd en getuigd door hunne Capiteincn, en andere geloofwaardige Perfoonen; als dat den Admiraal Tromp meer uitnood, dan om anderer redenen wille, byde Vloot van deze Republyk is genaderd, en dat hyecrlf zyn burgerlijke groetenis aan den Commandeur Bourn heeft gedaan , en, zynde daar na by geval den Admiraal Blaake ontmoet , zyn Boot uitgezet , om eenige Gedeputeerden tot hem te zenden ; maar dat, ziende dat hy onverwacht met een gautfche laag begroet wierd, hy daar op zyn gefchut heeft afge- fchooten , niet om 't ofïendecren , maar om zich te derendceren ; en dat daaruit door enkel ongeluk, meer als door opzet, een Gevecht onder
E de
teven endedryfvanden vermaarden Zeeheld
de'gemeljdc Vlooien ontftaan is, 'tweik door Godis genade kort daar ua is opgehouden : zulks dat,overmits het door een onverwachte laluta ic ïs aangegaan., en niet met eruit van d'onze gecontinueerd gewecit, en ook niet uooreenigc vervreemding van gemoederen , of voorbedachte raad, rnaar by geval is gelchied; verzoekende Staatcn Generaal vrien- delijk, dat het ParicmetderEngellche Republyk gelieve te gelooven % en het daar voor te houden, dat het niet gedaan en is met een voorbe- dachten raad , of uit voorgaande bevel , maar enkel door een cafueel ge- val, en veellicht door de broosheid en ongeftadighcid der wereldfche zaaken j en des te meer hunne raadflagen en commifïien daar hcenen di- rigceren, dat met alle fpocdalle hinderpaalen, ofknfïen., en verdere verongelijkingcnweg geruimd en verbooden mogen werden; gelijk de Staaten Generaal aan hun kantgewillig en bereid zyn om alle bek waame middelen daar toe aan te wenden. Zy oordcelen , dat het gantfehc Chrittendom veel daar aan gelegen is, en voorrraamentlijk den ftaat der Gereformeerde Kerken buiten < dat deze misverftanden tuiïchen de bei- de Republyken niet grooter en werden- en dat tufTchen Nabuuren , en die van eenerley Geloof zyn , cenige oneenighcid zoude ontftaan , waar door de noodigc Negotie in't'gemecn verftoord en geïnterrumpeerd * en zo wel aan hun bekende als heimelijke Vyanden occalïe gegceven wierdomindiverfegeweftendezer Republyk (nuftaandcomineenaW gemeen Verbond vcreenigd te worden) op hun luimen te gaan leggen, rcfamentc rotten, en zo doende van zich af te wecrenden fedem belli (ftoeï des oorlogr) of des onheils, endien ('t geen God verhoede) in onze Staaten te planten. Om dan een zo groot ge vaar voor te komen» en op dat zulk een onheil zich niet wyder uitfpreide , is my belaft bytijdts voortefkllcn, en al mynbefhe doen , dat opbekwaame middelen ge- dacht werde , om zodanig een compolït ie te maalt en wegens 't geen ge- pafïeerd is , en dat zulke order gefield werde dat voortaan zulke rampza- lige en onheilzaame gevallen tufTchen der beider Republijken Vlootcrr niet meer en gebeureu , dat de eer en waardigheid van het Parlement der Republijk van Engeland geconferveerd werde.
Nademaaldande Staatcn Generaal mitsdezen openttijk aan het voor- fchreve Parlement verklaaren, dat zy oprechtelijk begeeren , dat alle de- voiren van vriendfehap en goedgunftïgheid gecontinucerd,en in *t tegen- deel alle gcfchillcn en ftrydigheden voorgekomen , en de raadflagen ten wederzyde tot het gewenfcht einde en beüot van onderlinge verbintenis gedirigeerd werden; is nu myn ernftelijk verzoek-, dat het gedachte Par- lement mydoor haar Gedeputeerden en Raad van Staaten zonder cenig uitftcl gelieve te hooren , en zonder intermiflïe in de voorige gcrechtige en vriendelijke Traclaatcn voort te gaan, om alzo de Hoofdzaak tot een einde en condune te brengen ; gelijk dExtraordinaris Ambafladeurs der Staaten ïaft hebben , en bereid zyn tc doen.
Qndeituilüienbcnik liertclij^ dankbaar voor de londcrlingc gunfr,
CORNELIS TROMP. $$
« andcn Heer Nieupoort bcweezen, met nu ecnige dagen verlceden een ( van 'sParlcmcnts Schepen tot zyn wedertochtna de Nederlanden aan, * hem re vergunnen. Maar alzo devoorfz. HeerecnLidisvande Staaten ~~ ~ tan Holland en Weft-Vriefland, is my belaft hem hier te houden, om raad met hem te pleegen, en alsdan met my weder te rug te keeren; 't geen ik hoop dat het Parlement niet en zal mishaagen, in welkers goede gunft ik my en alle myne dienften recommandcere.
Omreden was goedgevonden den Heer van Heemftede al- leen te creditecren , of ook mogelijk op de drie anderen eenigc argwaan of ongunft mocht zyn geworpen.ZynPropofitie wierd geweczen aan den Raad van Staaten , alwaar hy des anderen daags gehoor had , cn het volgende vertoog in de Franfche taal deed.
"VT Adien het mynen Heeren den Staaten Generaal der Vereenigde i-N Nederlanden beliefd heeft my, nevens hunne Extraordinaris Am-d{"°^' bafladeurs, in de zelve qualiteit af te vaardigen aan het Parlement derradeur Republijk van Engeland ; en hebbende gilleren de eer gehad van in haar Pwuwaaa volle Vergadering te verklaaren de rechte materie myner komfte., en de de" Raa* fïncere intentie van myne Overhceren : acht ik het myn plicht te zyn ook "* voordezehonorabeleRaadtc comparceren, met vertooning van myn Credentiebricven , en toewenfehing van alle heil en voorfpoed aan Uwe Eerwaardigheden in 't dirigceren en menageeren van zulke hoogwichti- gc affaires, als hen van deze groote Republijk toevertrouwd zyn. En gelijkerwys ik aan het voornoemdeParlement verklaard heb,zo verklaar ik ook weder met waarheid en gewifle kennis , dat myne Heeren dc Staaten Generaal altoos hebben gehad, en tegenwoordig hebben, meer dan ooit voor dezen, een zeer groote begeerte om te maintineeren, ver- meerderen , en getrouwelijk t'onderhouden de goede vriendlchap , naau- we alliantie,en volmaakte correfpondentie, welke zo lang tuilchen beide de Natiën en Staaten hebben geduurd , waar af hier voormaals veele mer- kelijke en openbaaregetuigeniflen zyn geweeft. 'tls gantfeh blijkbaar, dat myne Opperheeren niets liever van herte wenfehen, als te zien een einde en conclulie van het Traétaat van Alliantie , tuflehen beide de Re- publijken, opdat 'er een naauwer Unie en broederlijke Eendracht ge- ftabileerd mocht werden , om alle aanflagen en oneenigheden , welke malkandcrcn zouden turbeeren , en in groot gevaat en minder aanzien voordeChriÜene wereld brengen, te niet te maaken. Dit is, myn Hee- ren , het eenig doel wit van de Vyandender Gereformeerdeen rechtzin- nige Religie ; maakendegcwiiïe rekening, dat ze door zodanige twee- dracht en oneenigheid beide de Staaten niet alleen zullen konnen ver- fwakken, maar ook in groote benaauwdheid brengen. Doch beide dc
E 2 Volke-
van Staa- ten.
3 6 Leven en Bedryfvan den vermaarden z?eht cd
Volkeren van God den Heere gezegend zynde met de koftelijkc gaave van de waarc Religie, en , nevens de gecttelijke , wonderbaarlijk voor- zien van tydelijke zegeningen, door het middel van de Zeevaart en Koophandel in alle geweften der Wereld ; enmyne Heeren de Staaten Generaal oordeelende, dat het eerftc noodzaakeli]k behoorde onderhou- den , het ander in achting genomen, de Religie gemainteneerd , en de Staat vaftgefleld te worden : hebben zy gefuftineerd, dat alle die onbe- taamclijkhedcn niet beter voorgekomen konden werden, dan door de zielen en goederen van beide de Republijken in een te fmeltcn, om door deze middelen met Godts hulpc alle contrarie aanflagen te konnen vermyden. Derhalven heeft d'onverwachte tyding der ontmoeting van beide de Vlooten , en de argerniffen aan beide de kanten gegeeven , den Staaten Generaal geen kleine fwaarigheid aangebracht j welke daar op hebben geoordeeld zeer noodig te zyn my op een extraordinaire en fpoe- dige manier af te vaardigen, om het Parlement der Republijk van Enge- land, en dezen honorabelen Raad, wegens den waaren ftaat van het gepaleerde t'onderrechten (my die de eere heb van beide de Vergaderin- gen, zo die der Staaten Generaal, als die van Holland en Weft-Vrief- land, bytewoonen, en voor wien niet verborgen zyn hunne gewich- tigfte en allergeheimftc raadflagen en deliberatien) ten einde alhier mee cenvolkomene kennis van zaaken, en met geen minder waarheid en getrouwheid, te betuigen, dat 'er geen aanflag is gemaakt, geen refó- lutie genomen, geen Commifile direclelijk of indireclelijk gegeeven, omeenigfins de Republijk van Engeland te mishagen, of'cr aanftoot aantcgeeven, en veel minder haar Vloot op 't lyf te vallen : maar dat integendeel laft gegeeven is om in alle plaatfen met haar om te gaan als met de befte Vrienden, en haar allerley gunft en vriendfehap te bewyzen. En hoewel in de voornoemde ongelukkige bejegening de zaken zich aan beide de zyden anders toegedragen hebben, en zeer onvoorzichtiglijk zyn gehandhaafd, waaraf ik gifleren een breed verhaal heb gedaan, 'twelk ik tegenwoordig niet weder meen op te haaien , noch op te graaven en te ververfchen *t geen begraaven en t'eenemaal vergceten behoorde te zyn ; nochtans verftaan hebbende uit het laatfte Antwoord, aan onze Ambaf- fadeurs overgeleverd , dat 'er fatisfadie wegens 't voorgaande , en ver- zekeringwegens het toekomende, wordgeëifchtj en aangezien myne Heeren de Staaten het noodig achten , dat alle misverftanden en kwaadc uitleggingen van 't geen onlangs in de voorfz. rencontre gepaleerd is, weggenomen , en beide de Staaten hier namaals wegens diergelijke on- gemakken verzekerd mogen werden ; als mede dat men zonder uit (lel voortvaarc in het continueeren en volvoeren van het Tra&aat van Alli- antie, dus verre alreedts geavanceerd; en daarenboven, dat men in confideratie meene de billijkfte en bekwaamfte middelen , welke de fchadu we en fuspicie van alle wantrouwen zouden mogen wegneenu n ; en dat zodanige ordrewerde beraamd, daar zich de Viooten voortaan
CORNELIS TROMP. 37
na zullen moeten reguiceren, aar toe ik van myne Overhccrcn genoeg- d£iy faame infliudie heb : verzoek ik , dat Uwe Edelheden gelieven ecnigen '} " " der Leden van dezen honorabelen Raad te committceren, met de wel- " ken ik > zo haaft als 't mogelijk is, mag beginnen, continueeren , en voleindigen- 't geen tot voldoening van beide de Staaten, en abandon- neering van alle verfchiilen , zoude mogen ftrekken. Waar by ik hier voegen moet, dat myne Overheeren nooit voorgehad hebben, noch nullen voorhebben , te bedifputeeren de eer en waardigheid van deze Republijk , welke zy houden voor d'eerftc en aanzienlijkftc van Europa : wenfehende wyders , dat door de vereeniging van deze twee onrfagche- lijke Staaten zy die beiden mogen verzekeren, hen bevryden voor dc confpiratien hunner Vyanden , en door een volkomene onderrechting en goed vertrouwen hun gemeenc vrede en behoudenis beveiligen. On- deutuiTchen verzoek ik Uwe Edelheden , dat het ubelieve door uw wy- zc beüiering order te geeven, zo haaft als 't doenlijk is, dat het kwaad uit oorzaak van dit ongelukkig toeval niet voort en fpruite door het be- gaan van nieuwe argerniffen , vervolgingen of ncemingen van Schepen , enz. maar dat zulke betrachtingen en zodanige werken verbooden en ge- fluit mogen werden , en wy niet, door de wonde grooter ja ongeneeze- lijktemaaken, onszelven voor de moetwil onzer Vyanden bloot (tel- len : vertrouwende, dat wybekwaame middelen zullen konnen vin- den om dc tegenwoordige verfchiilen in alle vriendfchapgelukkiglijk te doen verhuizen , en de gecnen , die het anders verwachten en wenfehen, tefchandete maaken. Ik zal my tenallerhoogften verplicht houden aan dezen heerlijken Raad, indien het haar gelieft my een fpoedig Antwoord hier op te laaten toekomen i opdat ik een zo heerlijk, profytelijk, en noodig werk op ftaandevoet mag aanvangen : bcveclende my onder- tulïchen met alle eerbiedigheid in Uwer Edelheden goede gunft.
Twee dagen daar na , den 24ftïD. Juny , kwam de Ceremonie- d« Hees meefter den Heer Paauw aandienen,dat het Parlement,om met ^a^ifrs. zyn Excellentie te handelen , verordend had de Heeren Com- lifiVn toc- miflarifl'en Whiteloc^tn Lip , den Markgraaf Lijle , den Opper- s«voegd. Rechter St.Job», Mr. Bont , Mr. Schot , de Ridders Henry Va* «e zwWiüiam Masbam , de Coloncllen Purefoy, Martin en Mor- ley* en noch drie anderen. Aan dezen dan wierd door zyn Ex- cellentie het volgende voorgedraagen. „ Dat, alzo haar Hoog- „Mogenden, gelijk altoos zou blyken, nooit raad ofdaad tot Zyn voor- „ ofFenfie tegens deRepubly k van Engela nd,ofte de haaren,had öcll^e| „ gegeeven , maar 'er in tegendeel alle foorten van vriendfehap c *c * waan bcweezen5 men hun oprechte meening tot onderhou-
£ 3 ding
g 8 Le yen en $edryf<van den maar den Zeeheld „ ding cn verdere toeneming van Ijn oude en gemecne vriend- r_£** 3, fchap geenfmts in queftie kontekken : Dat men derhalvcn r"~~"~"" „ het onlangs gebeurde aan haar loog-Mogenden niet en kon „ toerekenea,nochte daar uit geeiofrenfie behoorde t'ontftaanj of occafie genomen te worden cn iets tegens hun Onderzaa - ten t'onderneemen en of het riet beter ware 't voorgaande* even of het niet gepafleerd en /aar, wederzydtsals vergee- $, ten, en van (tonden aan order oor diergelijke onheilen in 't „ toekomende te ftellen : dan zoiet Eerwaardige Huis het an- „ ders begeerde, of het niet be* zou weezen, dat men door „wederzydfche CommiflarüTcn 1c zaak onderzocht, en alzo „tot de rechte kennismochtkor.cn wieeerlthad beleedigd : „Dathaar Hoog-Mogenden,ind;ndeLieut. AdmiraalTromp „eerft aangetait had , zulks nienlleen, als tegens hun order, „ zouden wraaken , maar hem occ na verdiende doen ftraffen ;
mits dat Blaake, ingeval bevolen wierd dat het werk door „ hem was aangevangen , insgeliks door het Parlement geftraft 91 mocht werden : zulks dat dar by d'oprechte intentie van „haar Hoog-Mogenden niet allen en zou blyken, en alle fu- „ fpicie weggenomen worden ; maar dat men ook aldus mid- „ delen tot onderlinge voldoeniig zon konnen vinden : gelijk ,fl andere Staatenen Republykei dien zeiven weg genomen., „ en zodanig een methode met ;oed fucces gevolgd hadden ; „waarvan zynEd. verfcheiden exempelen te berde bracht. „Dat haar Hoog-Mogenden tsoit van mecning waren ge- „ weeft , noch ook nu waren , on d'Engelfchc waardigheid te verkleinen ; maar dat zy ookn.deze ongelukkige rencontre „ nieuwe orders hadden gegeevei » dat in 't ontmoeten en falu- „tecrender Vlooten en Oorlogchepen, noopende het ftry- „ ken van de Vlag en wat daar to' behoorde , men aan de Par- „lementfchen de zelve eer zoubewyzen , als voor dezen aan „ de voorige Regeering was gefdned j hoopende , dat alzo ter ,,wederzydevernoeging genomen zou worden : Dat, opdat «, hetTra&aaat, waar in haar Eccciientien,. de Hceren Am- , , bafladeurs , in verfcheidene onterentien d'intentie hunner „ Overheden aan 't Parlement bekend hadden gemaakt , voort- ..gang mocht hebben ,-het den lerwaardigen Raad ook mochc ' • belie-
CORNELIS TROM P. 39
believen dehaare'uit te drukken 5 op dat, het verfchil ge- „ kend zynde , de fwaarigliedea mochten weg genomen, de l65 ~- „gemoederen bevredigd, ensen eeuwige intelligentie tuf. " „fchen beide de Republyken beraamd, de verdere ofFenfien „ verbooden , d'aan gehaalde Goederen en Schepen aanilondts „ontflagen, en geen meer fchade den onnozelen aangedaan „werden : Dat hyderhalven verzocht, dat de Raad hem haar „ refolutie zonder tydvci lies op het boyenfhande bekend wilde „maaken, en voornaamentlijk op decontinuatie van het be- „gonnenTra&aat, ceflatievanalle geweld , relaxatie der aan- gehoudene Schepenen gearreftcerde Perfoonen en Goede- ,,ren i alzoo hy geen tyd verkoren had laaten gaan om den
Eerwaardigen Raadde continuatieder goede intentien van „ haar Hoog-Mogenden te doen verftaan.
Deze Confereniie , gehoudenop den gemelden 24ften.wierd des anderendaags gevolgd door een andere, en den 2j&za. door een darde, waar in door den ze>en Ambafladeur fpoedig ant- woord op het voorige , en d*óndjrftaande voor (tellingen, ver- zocht wierd
Dat baar Hoog-Mogenden ah no;h gemind waren met de Republy^Kicuwc Han Engeldnd in vriendfebap te blyver. j gelijk^ zjy aan d'Engel/cbe Com- J-*0^' 0 pagnie in Holland de mvo hadden be bof d haar te protegeer en , al ware den aV" bet dat d'onruflen verder ky»amtn te hopen. baffadeur
Dat men het Gevecht omtr int Douvres per/oanty^Zpu laaten ver-^**a' antwoorden aan die buiten zyn Commfflc gegaan bad, op dat daar geen verwydering nit mocht fpr uiten ^
(Lat men tot befliffingvan dit \per^ wederzydfebe Cemmijjarifan zou- /lellen , om de z.aa\ty ontdekte n , e„ fcbuldigtn , na maxime van al- le andere Staaten , als verhoorders d-.r gemeene ruft te doen Jlraffen.
Dat d'Oorlogfchepen , malkander in zee ontmoetende , en xjih draa- - gende als vooren , geen difpuit daar ntmaals over zou weex.cn.
Dat, als de Vnie gejlooten zou zyn , beide de Republyken , en hun- ne Invtoonders , by alle gelegen t heden ?ntvt>jfel^kgreoie befcherming aan malkander zouden hebben. A ntwoord
Hier opdeed de Raad van Staaten hem op den 25^. haar antwoord ter hand ftellen» behelzende : Dat den Ambafla- staatenop 4cur dementie des Parlememskcnzienuit het (a) Antwoord , %$*n'
't geen- 3*- **
Veidere handelin- gen van den Am- bafladeui Paauw
40 Leven en Bedryf van den vertnddrden Zeeheld „ 't geen zy hadden gegeevenopde drie Memorien der andere „drie Ambafl'adeurs, voor d'aankomft van den Heer Paauw: „ Dat by hem , noch van elders > niets was voorgebracht, 't geen „het Parlement tot verandering kon bewcegen : Dat, nade- „ maal het attentaat van de Hollandfche Vloot, by maniere „van furprife voorgenomen , indien het gcfuccedeerd had , „d'Engelfche Republyk in groot gevaar zou hebben gefteld , „het buiten reden was, dewyl het door Godts genade nu an-
ders wat uitgevallen , datzyzich zeiven naakten bloot zou- ,, den (tellen, om in 't toekomende een even diergelijk perykcl „onderworpen te weczen : Dat zy daarom, onder pretext
van een langer examinatie , of met exempelen van andere ,,Staaten, hier op niet paflende , zich niet konden laaten op- houden; maar de hulpmiddelen, gevoegelijk tot de natuur
van de zaak, moeften gebruiken : weshalvenzy des Ambaf- „fadeurs voorflag, als noodeloos of dilatoir, en ongeraaden,5 ,.vande hand weezen : Dat zyook niet konden voortvaaren „met het voltrekken van het Tractaat, 'ten zy deze wonde „alvoorens gencezenwaar : Dat, belangende de betooning „van goede genegentheid en vriendfehap van haar Hoog-Mo- „ genden aan d'Engelfche Republyk , daar den Ambafladeur af „ fprak , d'Engellchen in dat deel niet fchuldig waren geblee- » ven , zo wel in 't generaal als in 't particulier 5 maar dat zy „van het gemelde Antwoord niet en konden afwykcn.
Den Ambafladeur dit Antwoord ontfangen hebbende, ver- zocht den iften. July een nieuwe Conferentie ; waar in hy weder metveele hoogc en diere expreflien verklaarde : Dat by haar jjHoog-Mogenden nooit en was geweeft eenig deflein of voor- „neemen, daard'Engelfchenrechtmaatigefufpicie afkonden „hebben : Dat hy , om de waarheid zonder conteftatie uit te „vinden, een goeden weg had geopend} doch dat men dien „ niet had willen inflaan : Dat zyn Heeren Principaalen t'on- J5 recht wierden achterdocht : Dat zulk* ook daar uit kon bly- ,j ken, dat de zeiven nooit eenige Reprcfalien hadden willen „geeven, hoezeer zyook daartoe waren verzocht gewceft: „Datzy, tot teken van haar vredelievend gemoed, d'Engel- „fche Compagnie tot Rotterdam op nieuws van hun befcher-
ming
CORNELIS TROMP. 4*
hadden verzekerd: Dat, indien d'Engelfchen alle ope- I(^2} 3, ningen tot verzoening verwierpen , zulks onder de Gemeen- > n te in Nederland grooie ontfteltenis zou veroorzaaken : En ,,dathy derhalvcn verzocht, dat die van den Raad dan eenig „ander middel wilden voorflaan, en ondertuflchen alle hofti- ,,liteiten bedwingen , de genomenc Schepen vry geeven, enz.
Op deze zynlaatfte Conferentie , alzo hy den i<eM. July niets cn vernam, verzocht zyn Edelheid den 3dcn.fchriftelijkaanden Raad, dat, dewyl beide de Staaten met baarblijkelijke ge- vaaren gedreigd wierden, zy hem een Antwoord beliefden te geeven»'t geen een bekwaam en wettig middel tot befliffing der gefchillen, en herftelling der eenighcid, mocht weezen. Maar in plaats van dit , wierd hem het volgende ter hand gcfteld.
<ts4ntiooord det Parlement 'x op het Gcfchrift > door den Heer Paauto ingegee- ven; ivaarby hy begeert , dat de Gecommitteerden van den Raad zouden voordellen iaat hen redelijken recht zal dunken, om de tegenwoordige ge- fchillen tujfchtn deze Republyk en de Heeren Staaten Generaal der Vereenig-' de Provinciën op het fèoedigft te bejlechten. Op Vry dag, den 2jftea Juny (0.S)l6s%.
1. Dat de Heeren Staaten Generaal der Vereenigde Provinciën aan deze Republijk betaalcn d'Onkoften en Schaden, welken deze Staat E»ffch«» heeft gelccden , en daar ze toe gebracht is geworden door d'uitrufting der ^voat voorfz,- Staaten Generaal ter Zee , en hun Attentaat deze Zomer gedaan; dCehciftdL waar af de particulariteiten ter behoorlijke tyd zullen bygebracht wor- nogdct den. viedc
i. Dat na de betaaling van die Sommc, voor de gemelde Onkoften en Schaden, of Cautie tot genoegen van 't Parlement , terftond zal vol- gen een Stilftand van alle Daaden van Vyandfchap : en alle de Schepen , federtde laatitegcfchillen genomen, zullen weder los en vrygelaatcn worden.
3. De twee gemelde Voordellen zynde geaccordeerd, en ter uitvoe- ring gefield , zo is de zekerheid voor 't toekomende , welke van 't Par- lement verwacht word , deze : Dat beide de Staaten een vafte Allian- tie en confiftentie van intereft tot het beft van beide de Natiën zullen maaken; waar toe het Parlement van haar zyde gewillig en bereid is om door alle gerechtige wegen en middelen het haarc by te brengen.
.Den 6<fcQ. July verzocht de Hollandfchc Gezant weder een
F nieu-
Nieuwe voorflagen van den Hollaod- fchen Am- Wfladcur.
^% Lew» tn Bedryf van den verwaarden Zeeheld nieuwe Conferentie , waar in hy een verdrag voorlloeg , behel- zende in fubftantie : Dat haarHoogrMogenden omredenen,
alreedts gezegt , genoodzaakt waren geweeft extraordinaris
uitrultingenterzeete maaken, en alioo op exceffive onko- „ ften waven gebracht , welke alsnoch continueerden : Dat ook , hunne Onderdaanen door Rcprefalien, zo opdeFranfchers
als haarer Hoog-Mogenden Ingezetenen verleend , zeer ^, groote ichaden hadden geleeden : Dat de Staat, en des zelfs
Onderzaaten, noch onlangs, door het neeraen en uitplon- „ deren van verlcheidene Oorlogfchepen, en het arrefteeren Ivan alle de Koopvaarders, veel geleeden , cn groote fcha- ' den hadden gehad : Dat men derhalven > indien men van een
vergoeding van onkoften en fchaden wilde fpreeken , dezel- ' ven wederzyds tegen malkanderzou moeten overweegenj " en dat men alsdan zou zien , of ze niet aan de zyde der Veree-
nigde Provinciën de grootften waren geweeft : Dat 'èr, Vt waar zo 't wilde, een redelijke eftirnatie gemaakt, ende ',zaak niet tot een langwyligheid van rekening, 't geen een „ lange examinatiezouvereiflehen , uitgefteld moeft worden : Dat, indien het den voorfz Gecommitteerden beliefde d'efti- " matie van hun kant modeftelijk te doen inftcllen, het blyken 3) zou of 'er van de zyde van haar Hoog- Mogenden niet een be- reide wil en intentie was om het gepafleerde in de redelijk- heid en der minne by te leggen : Dat, noopendc de Con- „ federatie tmTchen beide de Republykcn, en de hulp welke >j2y malkander zouden konnen verkenen tegensdegeenen die
> hen wilden beleedigen of aantaften , d'andere Extraordinaris Ambafladeurs de waare intentie van hun Principaalen daar 53' omtrent bekend hadden gemaakt , en gereed waren in de zel- ve Negotiatie voort te vaaren 5 en by aldien de voorfz. Hee- " ren Gecommitteerden het raadfaam achtten , dat de gemelde ^ Confederatie ampelder en ftrikter waar, dat zulks den ge-
' noemden AmbaiTadeur niet alleenlijk aangenaam zou zyn,
, maar dat hy ook zeer ernftelijk verzocht , dat hy klaarhjk daar 'over bericht mocht worden :Dat hy 't derhalven in confidera-
>3tie fteldëi of hetniergevoegelijkft , jaook zeer noodzaakelijk
w2oa.wcezen , dat order gegeeven,wierd 3-.datde Vlooten niet
C ORNEL IS T R O M P. 43
, by malkander mochten komen , noch zich te famen engagee- 1 ; , ren 5 als beducht zynde, dat men anderfins wel haalt con- — <, , trarie laft zoude geeven : Dathy daarenboven verzocht, dat jd'aangehoudcne Schepen aanftondts vrygelaaten mochten , worden, en geenePrys langer opgehouden j op dat, de ge- moederen bevreedigd zynde, zy veel eer door onderlinge , vriendfchap en liefde , en uit zich zeiven, bewoogen moch- ten worden, als door dwang geforceerd , om zich weder in , een onverbreekelijke Confederatie te vereenigen : Dat hy op dit alles een fpoedig en gunflig Antwoord verzocht j op , dathy met meerder hoop van fucces by zyn Principaalen zyn , beft mocht doen , en te weeg brengen 't geen in deze gefteld- , heid van tyd enzaaken 't bekwaam ft en noodigfl: was; en dat ,hy zulks zonder uitftel mocht doen, volgens d'exprefle or- , der , welke hy van zyn Principaalen daar over had ontfangen.
Hier op wierd door den Raad van Staaten het volgende Antwoord aan den Ambafiadeur overhandigd.
DE R aad van Staaten in confideratie genomen hebbende het Papier,de- Antwoord zen avond door hunne Gecommitteerden wegens den Heer Paau w,I.an ^en Extraordinaris Ambafiadeur van de Heeren Staaten der Vereenigde Pro- Sl^te%na° vinden, ingeleverd, en daar in niet vindende eenklaaróf direót ant- de zchea. woord op de jongde Voordellen en Eifch, fchriftelijk uit den naam van het Parlement aan zyn Excellentie behandigd : Zois't, dat zydaar op een fpoedig en pofityf Antwoord begeeren, tenminften op't i^c.Arty- ké'1 ; inzonderheid om dies wille dat dit toegedaan zynde , de Raad zich metter baad mocht begeeven tot redelijke en moderaate Sommen te del- - len, ten einde datelijk op 't voldoen van'tide. Artykelallc Aétcnvan Hofliliteit wierden opgehouden, en reditutieder aangehoudene Sche- pen en Goederen gedaan. Het 3de. Artykel is zodanig, dat het zulke fpoedige transactie niet cnvereifcht. Te Withal , den6July.\6^i¥
John Turloüj
-Klerk des Raadt f, x
Den 7 <Jea. Juïy verzocht zyn Edelheid weder een Conferen- Nieuwe tie> als hebbende order van zyn Principaalen, indien d 'Engel J?tonv^rc("e"a fche Republykzich nietopentlijk wilde verklaaren, wegens Hoiïnd zyn te rugkomft ontfangen 5 en te meer alzo, in plaats van£^nd vergelijking, het Parlement haar Vloot had geauthorifeerdowhetu
F z om
44 teven en'Bedryfvtn den vermnArden Zeeheld ^ om de Hollandfche Haringbuizen te vernielen > d'Oorlog? ' fchepen van haar Hoog-Mogenden in de grond te booren , en %cc looptn voorts benoorden Belle-Ifle en Hitland op d'Ooft-Indifche vand'Eo- Retourfchepen te paffen. In deze Conferentie wierd doorzyn vioot! en Edelheid het volgende ingebracht.
het fertiele
mentMw*" TErwyl den Extraordinaris Ambafiad. doende was met het Antwoord Gezanten te fchry ven op het Papier, hem gifteren avond laat door (*) Sir Oli- «a Holland/vier Fleming wegens den Eerbaaren Raad bchandigd , wierd hy tot zyn
(a) Cer«w»-groot leedweezen bericht ,dat de (b) Vloot dezer Republyk in zee was gc- nitmttfttrder |00pCn i omeenig Exploit uit te voeren. Ook heeft de voornoemden jufuèfk Ambafladeur door verfchcidene Brieven order van zyn Principaalen ber-
(b) Ttfnoch komen , dat, in geval hy door alle mogelijke vlyt niet een Üilftandvan toe wart» alle Aclen van Hoftiliteic konde verkrygen , hy met aller haalt weder te é»a«rEf- rug na de Nederlanden zoude keeren , om hen kennis van zyn verrieh- qu*dersuit' ting te geeven. En dewylde gedachten Ambafladeur niet verder in zyn iwV"wcp^e8otiat'ecn^an^omen ' cn ncm belaft is daar van in aller haart aan dender, zyn Principaalen rekenfehap te doen i zoverzoekthy, morgenvan den landfcht Eerbaaren Raad zyn'uffcheid te mogen neemen , om, zo haaft als'tdoen- Kj°fv<Ktr~ lijk is, weder over te ftecken met het Oorlogfchip van Capt.Jan Ver- dndcl^m naaf > aan w*eo net heiaft 's '">cm heen en weer te brengen ; en dat de ge- ™ /ellrJ™n melde Capt.van den Eerbaaren Raad een Paspoort moge bekomen , ten
'einde van 'sParlemcnts Schepen niet aangehouden te worden. En ge- lijk ondertuflehen d'anderc Extraordinaris Ambafladeurs hem bericht hebben, dat zy gelijke order cn bcvclhadden; hebben zy hem gebeden, uit hunnen naamc te verzoeken, datzy ook op morgen ter zelve tyd Au- diëntie mochten hebben , om hun af fcheid van dezen Eerbaaren Raad te neemen ,• en dat zy mede met zodanige Schepen-voorzien mochten wer- den, als zy tot het transport van hunne Perfoonen, Trein, en Bagazie van nooden zullen hebben; mitsgaders van zodanige Perfoonen als tot verzekering van hun paflazienoodig zal zyn. Hierop verzoekt den Am- bafladeur een ipoedig Antwoord, als op een zaak van grootc impor- tantie.
st Antwoord was hët volgende.
Afttwooid * TERconfideratie van het rapört, gedaan door het Papier, aan de Ge- der Engel- committeerden door den Heer Paauw , Ambafladeur Extraordinaris der feiten... Vereenigde Provinciën, dezen avondMngelcverd , houd de Raad zich verplicht zulks aarv't Parlement te vertooneu; 'twelk zy morgen op Dingsdagter eerfterzkting zullen doen : en ondertuflehen konnen zy geen ander Antwoord aan dcn voorlz. Ambafladeur oyer deze zaak geevcn...
Des
ÉORNELIS TROMP. 4?
Des anderendaags, den 8ftcn. July, overleverde zyn Edel- 1 ,*2'a
licid de twee rolgende Papieren aan den Raad van Staaten. Laatfte Me- moriaal
DEn Ambafiadeur Exrraordinaris ; gezien hebbende het Antwoord , Ambafla- by den Raad op zyn Propofitie van gifteren verleend , heeft goed ge- deur dacht weder te verklaarcn , dat hyvan intentie is, wanneer hy weer in Paauw» zyn Vaderland gekomen zal weezen , zynbeftte docndatopd'opcnin- gen, aan hem gedaan of die noch gedaan konnen worden, zulke be- kwaameen vocgchjke middelen gevonden mogen werden, inzonder- heid om-alle misduidigen en vervreemdingen van gemoederen , zo Wel als A&en van Hoftiliteit , te doen ophouden , dat 'er een goed Accoord in de zaakc getroffen werd , en dienvolgens een vafte U nie tuffchen bei- de de Staaten geflooten, opdat een goede herftelling tuffchen de twee Natiën volge, endaaruit hun voorfpoed en heil , en dat alzo voortaan alle ongemakken voorkomen mogen werden. En gelijk zyn rcfolutic vroom en eerlijkis, en, indien ze wel gelukt, tot d'algemcene zeker- heid ftrekt; zo is ze ook zodanig, datzc fpoedig, en eerdedingen ver- der gaan, ter uitvoering gefteld moet worden. Hierop verzoekt de ge- melden Ambafiadeur ,dat het den Eerbaarcn Raad belicve zulks tc over- weegen , en te ordonnecren alles wat tot voortzetting des zelfs kan die- nen,- mitsgaders fpoedige Audiëntie , dewyldetydzeerkoftclijkis; als mede behoorlijke expeditie raakendchet Schip, 't geen hem te Grave- zande gebracht,en aldaar op hem gewacht heeft, om hem met de Pas, die hy tot zyn fecuriteit heeft begeerd , weder in dè Nederlahden te brengen, teneinde alle onheil, 't geen hem op zee mocht komen t'ontmoetcn , tevermyden. De voorfz. Ambafiadeur becldzicht'eenemaal in, dat de Ecrbaare Raad zal ordonnecren, dat, in confederatie van zyn qualitcir, hy op de zelve manier op zyn vertrek , en in 't neemen van zyn affchcid , bejegend zal worden , gelijk op zyn inkomflis gefchiedj wegens wel- ke faveur hy den Eerbaaren Raad Vriendelijk doet bedanken.
't Tweede Papier behelsde het volgende.
E>EN Extraordinaris Ambafladeur heeft goed gevonden voor te ftcllcn^ ofd'EerbaareRaad het niet goed zou achten , dat, na zyn raportaandé Heeren Staaten Generaal gedaan, zyn Secretaris,' of eenig ander ge- trouw Perfoon , gezonden mocht werden , om d'onderlingc correspon- dentiete maintinccren en t'onderhouden, en zo wel over te. leveren als t'ontfangcn van beide de Staaten wat tót compofïtie van 't geen gepaf- feerdis, cndeherftellingder Unie en Alliantie , möchtdienen : en of het tor dien einde den Eferbaar*en Raad niet believen zou te commandce- ren, dat zodanige Pafpoorten vergund wierden , uit kracht vande wel- ken hy zekerlijk weder mocht komen ; cnhier zolangverblyven alshet
F- 3 j Pa**
4,5 .Leve» en Bedrjf va» de» vermaarde» Zeeheld
fi Parlement der Engelfche Republyk , of de Heercn Staaten Generaal , 16^1- het mochten goedvinden : ofte anderfins , dat het den Eerbaaren Raad "' beliefde hier iemand te noemen en aan te wyzen , die hen moge aanftaan,
en bekwaam weezen om de Brieven , welke daar over gefchreeven mochten worden.} t'ontfangen, en d'Ant woorden 'er op te follicitee- ren.
JDoch op deze %.o billijke propofitie wierdgeen antwoord gegecven.
De drie Hceren Extraordinaris Ambafladeurs deeden den 8ftefl. July ook het volgende Memoriaal aan den Raad van Staa- ten inleveren.
-Memoriaal A Lïod' Ambafladeurs van de Hecren Staaten der Vcreenigde Neder- dcrdiic landfche Provinciën door hun jongde Brieven order ontfangen heb-
Hoiland- ben om zich s zonder eenig uitftel , weder na huis te begeeven, enal- 1«heE"r- daar bericht te doen van't geen hier gedaan is; zo is 't, dat wy den * bc. Raad zeer ernftelijk bidden, ons toetelaaten, dat wy, gelijk 't billijk helzénde ~ n> onte Atfcheid van deze Doorluchtige Vergadering neemen ; en verzoek Schepen mogen hebben, die bekwaam zyn om Ons, mitsgaders onze van af- Treinen Goederen , over te brengen ; en daar en boven , dat ons zoda- fcheid. njge Sautconduites of Pafpoorten vergund werden , waar door onze paf- iaztc vry en zeker zy. Hier leggen ettelijken van onze Schepen vaardig, naamentlijk Capitein Jaap de Boer , met noch drie kleinder Schepen van Dor t.^
Wat ondertekend J. Cats, G. Sc h a a p , van der Per re
Holland- ^e van *t Parlement , hoe langer hoe hoogmoediger ge- fcheGe- worden, (vermits de Kroonen van S weden en Deenmarken, J»^fnce" fommige Italiaanfche Vorften , de Hanzee-Steden, en meer SdV anderen, als daar tóe genoodzaakt , d'Engelfche Republyk erkenden) maakten gantfeh geen fwaarigheid in den Ambafla- deurs het verzoek wegens hun afïcheid toe te ftaan, en ver- gunden den pden. aan hen twee van de in Engeland aangehou- dene Oorlogfchepen tot hun Convoy» en twee Boeijers tot d'overvoeringvanhun Bagaz'te. 's Anderendaags, den ioden« der Maand , wierden alle vier d' Ambafladeurs in het Parlement opgeleid ; alwaar den Heer Paauw > uit hunner aller naam , het volgende Vertoog aan die oorlogszuchtige Vergadering deed.
Dc
CORNELIS TROMP. 47
DE Staten Generaal der Vcrcenigde Provinciën vanNederland hebben 1 6< •eerlt hunne Extraordinarii» /\mbaffadcur$ gezonden aan het Parlc -4
ment der Repubiyk van Engeland ,om hun uiterfte dcvoiren aan te wen- v«toogva» den tot^verfterking en verzekering der oude liefde envriendfehaptuf- JaaJw.aa!1 i'chen beide de Natiën, en ftabilccring van een eeuwige Alliantie tuflehen ment! dezelven> en om diedingen te brengen tot een gelukkig einde, tot ge- mecne welftand en ruft* en naderhand den Heer Willem vanNieu- poort, een van de Leden der Staaten van Holland cn Wed- Vriefland, omweg teneemen eenige twyfelachtigheden , en volkomentlijker te betuigen de goede intentien en meeningen van onze Overhecrcn aan- gaande het Tradaat van Confederatie.
Eindelijk heeft het den voornoemden Heeren Staaten beliefd eenige dagen daarna een nieuwe Extraordinaris Ambaflade aan het gemelde Parlement af te vaardigen, en my tot die Bediening te deligneeren; met expres bevel van overvloedige getuigeniffe te draagen van hun getrou- wen handel en zeer oprechte genegentheid tot deze Repubiyk, en om te vernietigen cn te doen verhuizen alle vreemde en onverdachte toeval- len, en alle beletfclenen hinderpaalen daar door veroorzaakt, en ge- kant tegens hun goede intentie; door welke middelen ik metallesvlyt het alrcedts aangevangen Tractaatvan Alliantie-tot een gelukkig einde mocht trachten te bevoordcren.
Waar toe onder anderen isvoorgeüeld 9 dat 'er een onderzoek en ex- aminatie zou gefchieden door bekwaame Perfoonen van beide de Repu- blyken wegens al het geen onlangs isgepaiïecrd tuflehen de twee Vloo- ien (zyndc gefchiednict meteen opzet en deffein, maar byeen louter geval) en wyders een billijke en wettelijke fatisfaétie werden beraamd. Want wy betuigen voor God, endegantfehc Chriftelijke Wereld , zo wel als in de tegenwoordigheid van het Parlement der Repubiyk van Engeland, dat de Staaten niet eens in den zin gehad hebben deze Repu- biyk t'ofïenfeeren, oflaftig te vallen; veel minder eenige Acte van Ho- ftilitcit tegens haar te gebruiken : Tmaar veel eer dat 'er niets anders in hun hert gehuisveft is geweeft , als met dezen Staat alle waare vriendfehap en - vafte vrede t'onderhoudcn en te maintinecren , ja met haar in een nader Unie en Veibond te treeden.
Maar alzo het ongeluk gewild heeft , dat (bnaangezien de groote moeite , en d'uiterfte betrachtingen , aan alle kanten aangewend om de gemeene ruft t'onderhouden , en alle hinderpaalen weg te neemen) bei- de d'x\mbaffaadfchappcn hun oogmerk hebben gemi ft; en dat 'ergroote fwaarigheden zyn ontftaan , en extraordinaire fchaden veroorzaakt , ook fwaare perykelenen Aden van Höftilitcitonvet wacht', en ortgewaar- fchouwd, van d'Engclfche Vloot worden gedreigd : Zo hebben beide d'Ambaffaadfchappen raad faam geacht het aanftaande kwaad voor te ko- men, «nop. een 10 ongewoons zaak weder na hun eigen Landtekee--
ren,
4$ -Leven en Bedryf van den vermaarden Zeeheld
ren, om aan hunne Opperhoofden rekenfchap wegens hunne verrich- 1 ^5 1 • tingen tc geeven , en der zelvcr verdere beladingen te vemeemen. r '■" '— Ten dien einde prcfenteeren wy ons gezamentlijk voor d'opperfte Authoritcitdezcr.Republyk, en verklaaren , dat ons belaft is weder te kceren , en dat wy op ons vertrck-ftaan.
Wy hebben aan den Eerwaardigen Raad van Staaten dezer Republyk bekend gemaakt, welke dingen ons, na onze qualiteiten destydt*ge- legentheid, tot ons vertrek noodig zyn j en zien te gemoet , cn ver- wachten een Antwoord daar op ; verhoopende , dat dc noodigc expedi- tie zal gefchieden.
Ondertuflchenenkonnen wy niet nalaatigzyn in-onze plicht ; maar worden weder genoodzaakt zeer ernftelijkte verzoeken, dat alle onze Schepen, die inde Havens van Engeland opgebracht zyn, ende aldaar aangehouden worden , voor en aleer eenige Declaratie van Vyandfchap uitgeborften is , en welker Commandeurs niet de minfte occafie van difpuit aan iemand gegeeven hebben , ontflagen mogen werden, envry . palTeeren met hunne Officiers , Matroozen , Koopmanichappcn , Ba- gazie, enz. endatzy hun Reis zonder eenige fchade of leed mogen vol- brengen : alles volgens onze oude Vriendlchap, het Recht der Natiën» en onder Chriftenen gepleegd ; gelijk wyook verhoopen, dat het ons van de gerechtigheid enbillijkhcid dezer zo grooteen zeer Eerwaardige Republyk toegedaan zal worden.
V orders bidden wy uit gantfeher herteden grooten God des Hemels, die daar is den Auteur en Voortzetter van Vrede en Eendracht, dat het hem bclievc dit Parlement der Republyk van Engeland zodanige gedach- ten cn raad in te ftorten, welke tot d'onderlinge Vrede van beide de Staaten mogen ftrekken , mitsgaders rot onderhoud ing van dc Chrifte- lijke Gereformeerde cn Rechtzinnige Religie, die op geen beter fonda- menten als van Vrede fteunt , en nooit beter kan prospereeren en floree- ren als door Vrede , en daarentegen door onze gefchillcn eH oneenighe- den geturbeerd en geruineerd zal worden : als mede , dat hy in zyn gena- de gelieve voor tc komen d'onheilen en miferiendes Oorlogs, cn zyn Hemelfche zegeningen over beide de Rcpublyken rykclyk uitftorten. Met dezen wenfeh zullen wy eindigen.
En zynde ons belaft ons in der haaft weder na ons Vaderland te begee* ven,zullen wy zo wel met alle dankbaare erkentenis voor alle bcweezenc weldaden , als met alle behoorlijk rcfpcér,onze affcheid ncemen van deze zeer Ecrbaare en Opperftc Vergadering der Republyk van Engeland; met een vertrouwen, dat ze ons die dingen niet en zullen weigeren,, welken wy hen alreedts voorgellagen hebben, cn die overal aan d'Am- baiïadeurs volgens hun qualiteit, en tot hun verzekering, toegeftaaa worden.
.Recommandeerende wyders dc Nedcrlandfchc Kooplied- den*
G ORNELIS TROM P. 49
den, tot Londen en. elders woonachtig ; welke dan ook ver 1 6p.. zekering van het Parlement verkreegen van in hun perloonen ■ engocdcren befchermd te zullen worden.
Ziet daar de poogingen, door de Heeren Staaten Generaal der Vcrcenigde Nederkndenaangewendorn tot geen Vrede- breuk met d'Engelfche Republyk te geraaken 5 en oordeelt nu eens , aan wien het verlies van zo veel Chriftcn bloed , 't geen inden daar op volgenden Oorlog vergooien wierd, te lalt ge- legt moeft worden.
Den 1 iden. July (zynde twee a drie dagen nadat d'Engelfche v«trekdet Vloot Noord waart aan was geloopen, om de Haringbuizen te ™; verjaagen , en op d'Ooft-Indifche Retourfchcpen te paflen) baffadenrs. vertrokken haar Ëxccllentien uit Londen , en ontmoetten den i3detl. omtrent Schouwen den Lieut. Admiraal Tromp, aan wien den Heer van Hcemftedeeen Lyft van d'Engelfche Zee- macht gaf, en bekend maakte, dat den AdmiraadGeorgeAif- cu, (diekort tevooren metp Oorlogfchepentuflehen Galis en Swartcneseen Vloot van St.Hubes en Portugaal, tuflehen de 3 o en 40 Schepen fterk, op 't lyf was gevallen, en verftrooid had) met 21 Schepen in Duinslag., en lichteliik geflagen kon worden. Tromp door de Staaten Generaal, welke den oorlog by manier van tegenweer, of op gelij k weerom, voerden , om - trent het begin der Maand gelaft den Engelfchen alle moge- lijke afbreuk te doen, befloot deze kans tewaagen, enAitcu, Waar 't doenlijk loverhallen. De Vice-Admiraal Jan Evertfz. had de Voortocht met 2 1 Oorlogfchepen , de Lieut. Admiraal Tromp de Baiaille met 30, en de Schout -by. Nacht Pietcr Florifz.d'Achtcrhoede met 20. Dan door de ftilte en tegen* Aanfl«s wind liep de toeleg vruchteloos af j en den Hollandfchen Ad I^m'cT* miraal Noordwaart Blaake achter na. Ai feu , in een gekrom- mislukt, pen, lag bereedts voor Sandwich tegen 't land, rondom in rep en rot r , aangejaagd : terwyl Blaake > 66 a 68 Zeilen fterk , voor Boekenesde Hollandfche Haringbuizen, verzekerd door 12 Convoyers, gemonteerd van22tot3o ftukken, in'tooggc- kreegen hebbende, zyn Voorhoede, omtrent 20 Oorlogfche- pen fterk, op hen doet aanvallen, 't Gevecht duurde over de drieuurenj wanneer de fwakftcn, afgemat, geen andere uir-
G ' kom ft
fö Leven en Bedryf VAn den vermarden Zeeheld
komft beoogden , dan die 't bedingen van billijke voorwaar- ,. denin'tovergeeven zou vergunnen. Caft.Reinbert Vcnhuizxn^
vry wat te voorbaarig, en alle de Haringvangers, uitgezon- den; vier , ontfnapten 't met de vlucht. d'Overigc Hopmannen, als Gerrit JanJL. Sihuimer , Dirk, Gerritfz. Jan Nobelet , Munnekes* Luitje , van D&ngen , Bogaard , Hel , Kreeger, Vyg , en Ham , blee- ven gevangen. Hun Schepen hadden zulk een tegenweer ge-» daan, dat twee , dapper doornageld , weg zonken , en een an- der , t'ceneraaal onbruikbaar , in de grond wierd geboord. Vyf verdeelde 'er Blaake onder zyn Vloot , en zond 'er drie met ge - kwetfte Engelfchen na Innernefle aan Deane , doch de Hol- landfche in een Buis na Texel, ooiiog ge. Tot rechtvaardiging van hun tegenweer, lieten devStaaten «leciarecrd. Generaal opden2dcB. Augufti hun wel gcfondeerde en orden- telijke Declaratie tegens het Engelfch Parlement uitgaan , be- helzende in fubftantie het volgende. Dat degeenen, die aan 't „ roer der Staaten zaten, een waakend oogj hunne Onderzaaten Mamfeft „ door billijke wetten in toom 5 en, op dat de ruft aan gecne haar , , kanten geftoord wierd , een geftadige vriendfehap met bui- gendïntc- j> tenlandiche Volkeren moeften houden; mitsgaders tot be~ genshet „ flechting der gereezenegefchillen tuflehen Bondgenooten fSfracDt. » allegevoegelijke middelen aanwenden j doch de zelve vruch- gm ^ütze- 55 tel°os beflagende, zich door de macht, van God verleend, w*,32 Btck.t3 tegens overlaft verdedigen : Dat indiervoege hunne zorg „over dit ftuk gezegend was, dat' tot gemcene verzekering „d'Onderdaan ahyd een dankbaare liefde en gewillige ge- „ hoorzaamheid had beweezen : Dat zy van eenige eeuwen „ herwaarts de gemeinfehap met Engeland in haar volle kracht , , onge veinsdclijk gepoogd hadden te bewaaren , en in haar be • „ ruchté verdeeldheden , om geen Party op den hals te krygen , gecne zyde gekoozen , alty d bekommerd met d'overflag van „middelen tot fliffing van den inwendigen Oorlogsbrand : Dat zy , aangezocht door beide de Huizen van het Engelfch Par- lement om byftand voor hunne verarmde Landfchappen in - „Ierland, uit centeder gevoelen met den lydenden lydende 3 > waren geweeft; en hunne Onderzaaten zo mild daadig, dat 55 de Kerkenzarnelingen vry veel tonnen Goudts hadden uitge-
Ie-
CORNELIS TROMP. f i
9,leverd : Dat dc Vergaderingen binnen Londen toenmaals i 55 gevoelen van zulk een milde uitreiking hadden gehad j doen- — - „de een feestelijke bedanking, met betuiging van oprechte „ tocgenegendheid : Dat , onaangezien dit alles , zy zich zel- den echter niet envoldeedcn , achtende de eerfte weldaaden „ te gering , zo lang ze niet door nieuwe verdubbeld wierden : „Dat (om dan een proef te necmen, of ookcenigfins de mis- „verftanden, zeer hoog tuflehen den Koning en zyn Parle- „ ment gereczen , by te leggen waren, de Heeren Willem Boreel „en Johanvan Reede 'm Gezantfchap derwaarts waren overge- „fchiktj doch dat God > wiens oordeelen in een ondoorgron- „delijken afgrond verborgen lagen, het einde van zoveelebe- „roerten^en onheilen niet door een wederzydige verzoening „ fchikkehdc , maar veel eer by andere wegen , een ongemee- „ne verandering der Engelfche Heerfchappy had doen ont- daan : Dat zyd'opdragt van een naauwer verbintenis, door „ deze nieuwe Beftierders aan hen gedaan , te liever hadden aan- „ genomen, meenende,dat ter goeder trouwe gehandeld wierd; „temeer, dcwyl niet alleen Nabuuren , maar inzonderheid „ Engeland en Nederland , aan een onderlinge vriendfehap ten hoogden gelegen lag , tot verzekering van de Scheepvaart en „Koophandel : Dat Olivier St. John en Walter Strtkjandy met die laft herwaarts overgefchikt, bcreedts met hunne Gevol- machtigden in Onderhandeling waren getreeden > welke ,, voorbedachtelijk op fchroeven gezet wierd , zyndede Ver- „dragspunten zo onbepaald voorgelteld, dat'ergeenbyzon- „ der flotvonnis uit kon vallen .* Datmenderhalven eennaau- „wer opening en duidelijker ontlecding door fwaarwichtige „redenen verzocht, doch het niet verder gebracht had, als „dat ze nad'éerfte Conferentie, zonder aan te raaken'tgeen „eigentlijk ter zaake diende, de noodzaakelijkheid van hun 5, vertrek voorgaven, zynde de bepaalde tyd des verblyfs ver- ,,ftreeken : Dat zy evenwel, een weinig opgehouden, on- ,.derfcheidentlijkcr opening van het werk, en daar het meefl: „opdraaide, hadden begonnen te doen : Dat d'Onderhande- ling in 't kort zodanig gevoorderd was , dat 'er weinig aan de „gelukkige voltrekking ontbrak, zyndc het oyerfchot zeer
G z licht
5 % Li ven en Bedryf yxn den v erna Arden Ze eheld'
„ licht af te doen : doch dat d'Afgezanten , nu meermaals daar 1L toe- gevorderd , den handel plotfelijk hadden afgebroken >. „ en onverwacht met pak en zak weder na Engeland waren gc- „toogen : Dat die manier billijkerwyze een vermoeden van „ bedrïegelijkheid konbaaren : Dat zy evenwel, meertillen- ,,de aan het gewicht van een zo gewenfchte zaak, dan aan d'omftan Jigheden , niet zonder inzicht op de betuigingen der vertrekkende AmbalTadeurs wegens ongeveinsde vriend- „ fcliap , geenfins in gebreke hadden willen bly ven onaaRge- „zien het Plakkaat der Engelfchen, 'tgeen de gewoonlijke „ voet en vryheid des Koophandels niet weinig befnoeide , den Vredehandel van enkel bedrog verdacht maakte : Dat hier „minder aan tetwyfelen was, dewyl alreedtsde Nederland- ,,fche Schepen vyandlijk weggefleept wierden : Dat echter „Jacöb Qats , GerardSthaap , en Paulus van der Per re, na Enge- lland overgelcheept waren ,. om het weinige overfchot der „Onderhandeling ten einde te brengen 5 doch dat zyhet zo byfter verdraaid hadden gevonden , dat 'er iri lang geen ont- waaring te beoogen ftond : Dat het voornoemde Plakkaat ,,geduurendede voorflagvan naauwer verbintenis teruitvoe- ring was gefield j bits genoeg om alle verbintenis al te bree- ,,ken : Dat, onder den dekmantel der Brieven van Reprefaille „(door d'Engeliche Vergadering tot Weftmunfier uirge- „ deeld , tegens de wetten en het voorbeeld van alle verftandige „Volkeren, nadien aan geenigen Vreemdeling, zich ophun Vuurfchaar beroepende, ooit recht was geweigerd) de Ne- „derlandfche Vlooten, of door enkele Zcelchuimers, of door „Oorlogfchepen , aangetaft 9 bevochten, weggefleept, de. „Matroos mishandeld , en de Goederen geroofd waren ge- ,, worden : Dat de klachten der Gezanten over zulke onge- ,, hoorde fchelmftukken in de wind zyride geflagen , en de „fchaden ter zeet'elkens verdubbeld, de billijke gedachten 5, op vergelding hen te meer hadden aangepord om uit d'oogen „ te zien > alzo, tot vergoeding van hun nadeel , d'Onderdaa- 9»nen ernftigom gelijke Brieven van Reprefaille aanhielden : „ Dat zy evenwel , in de hoop dat de reden onder den Engel- o, fchea Raad eens plaats zou gryp.cn , zonder gewapend tegen- •
C O R N E L I S TROMP. 53
>>weer met verlangen die verandering te gemoet hadden ge- x „zien} maar eindelijk , om hetuiterftc verderf voor te komen, _ „tot befchermingvan den Koophandel een Vloot toegeruft: „Dat, om alle misverftand of kwaad vermoeden wegie nec- „men, de Bondgenooten rondom , en voornaameiulijk d'En- „gelfchen, daar bericht afhadden gekreegcn .• Dat onder- „tuflchen d'Ambafladeurs d'Onderhandeling ernftig hadden, aangedrongen ; op dat de Staat niet onder 't momaanzicht „van vriendlchap, door de vernieling van den Koophandel, „ langer ondermynd mocht worden : DnTromp, vandeRe- de voor Schevelingen langs de Vlaamfche Kuiten kruidende, Blaake had ontmoet : Dat onzydigc Getuigen het bewaarheid „hadden, hoe hy alreedts d'Opperzeilen ter halve Steng had j,laatcn zakken, en de Boot aannaaien, om den Engclfchen j, Admiraal te begroeten -} wanneer deze, na twee ichooten. ,,met(chcrp> de geheelelaag lofte : Dut Tromp, gedrongen „tot tegenweer, zich buiterceenige opfpraak had verdedigd ; „want dat hy, konnende zyn Aanrander vernielen, alleenlijk „ den indruk afgekeerd had : Dat Blakke door delydfaamheid „te felder moed had gegreepen, en, uit Duins met verfche j, macht geftyfd , d'Achtcrhoede der Hollandfche Schepen zo >*vyandlijkaangeralf , dat'er twee afinde loop bleeven : Dat i,Tremp bier op onder 't Graauw voor d'oorzaak van zulk een „overlaft verdacht wierd ; behoevende hun heilooze toeleg „voortaan geen andere bewimpeling : Dat menderhalven , j, zonder onderzoek ofaandraagen van klachten, alle zenuwen „ tot een openbaaren Oorlog had ingefpannen : Datzy,inte- „ gendecl, by de gevoegelijk fte weg herflelling der beroerte, ,,'tzy danaarv watzydc de fchuld bevonden mocht worden > 5>verzocht hadden : Dat hunne Ambafladeuvs, verkundfehapt „van deze vyandlijke bejegening, den Raad binnen Londen „ heiliglijk hadden verzekerd > dat de zaak , indien ze zich toe- „eedraagen had als ze overgebriefd was, niet alleen buiten „kennis, maar zelfs tegens order der Staaten Generaal, ge- „fchiedwas : Dat die waarheid fteunfel genoeg vond aan den „Brief, <\ooxTromp derwaarts overgefchikt , vervattende 't bc- „.fiek van zyn laft tot befcherming der Scheepvaart > en dat
G 3 hun,1
ƒ 4« Leven en bedvyf yan den vermaarden Zeeheld
„ hun voorflag (men loonde natui» onderhoek. den eer (ten Aanran- ,, der doen , de getmgenijjen ter wederzyde verT>iJfelen\ ponder opfebor - „ ting der Onderhandeling , op dat de gemoederen onderling niet mocb» „tenverwyderen) immers zo billijk was geweeft : Datd'Engel- „ fche Raad noch deze gewichtige en dienftige voorflag , noch li hen , uit welker naam de zelve nu driemaal was gedaan , met wydlufu'g bewys van oprechte genegentheid , zich ontwaar- „digd had te beantwoorden : Dat, zonder ontzeg van vrede , ,,de Nederlandlche Schepen, fommigenby openbaar geweld „ in de grond waren geboord , overvallen, aangehaald, ande- „ ren onder fchyn van vriendfehap weggcfleept, de Bootsge- zellen fchendig gefolterd ; de Waaren geroofd ; en niet an- „ ders als in den wreedften oorlog onnozel bloed vergooien j, was geworden : Dat zy zelfs toen, verhardende in lydfaam- ,>heid , dus lang getergd , op dat hun vredelievend gemoed 9» en onnozelheid voor de wereld duidelijk bekend zouden „ liaan , in alle yl byzonderlijk afgevaardigd hadden Adriaan » Paan-w j.ox. onderrechting van 't voorgevallene tuflehen Tromp ,,cn B/aake, en nader bewys van hun zuivere tocgenegentheidj j, maar dat het nu zo ver gekomen was , dat men de fchriftely- , . ke Voorftellingen der Nedcrlandfche Gezanten , drie reizen „achtereen, metfehampere dreigementen had beantwoord: „Dat, onaangezien de hooge betuigingen, gcfteld tegens de „duiding der Engelfchcn, voorbcdachtclijk verdraaid, de „ Raad binnen Londen zich plichtshalve tot wraak van 't god- „ loos opzet der Staaten Generaal verbonden had verklaard ; als 9, welker Vloot uitgeruft was om Engeland in een onvermyde- „ lijk verderf te verwarren : Dat het nu by flotvonnis was vafl> >, gefield, in d'aangegorde wapenen te volharden : Dateven- „ wel Paauw, ter Vergadering der Engelfche Republy k binnen geleid , en des anderen daags ook voor den Raad van Staatcn, met onwederleggelijk bewys hen van de verkeertheit hunner „vermoedens overtuigd had , teonbefchroomder God aanroe- pende, dewylhem degeheimfle raadpleegingen van 't Ver - „ eenigd Nederland niet onbekend waren (Dat noch direcl , noch ,, indiretl , %yn Mee fiers , in welker Byeenkomfien hy ookjooor een Lid , , erkend Wierd , ooit eenig be fluit , voor Engeland ten ahhrminften na -
CORNELIS TROMP. ff
^ deelig) hadden gemaakt 5 cn dat de vyandlijkj? bejegening tuffchen „Tromp en Blaakte , buiten hun er der voorgevallen , niet zonder een mBm0mt
uit flee\end hertenleed aan hen geboodfihapt was) Dat echter d'En- „gelfchen, met een voorbedachte halfterrigheid , door het
meermaals genoemde Zeegevecht de Vrede gebrooken had - „ den verklaard ; eilTchende vergoeding wegens 't voorgaande,
cn verzekering wegens het toekomende : Dat Paauw, vol- „ gens lalt , bekend had zyn Gezantfchap ten dien eindeonder „ anderen aangefleld te weezen , om voorflag wegens een naau - „ wer onderzoek van het gefchiltcdoen, mitsgaders een vafte ,j order waar na de Vlooten zich wederzyds zouden hebben te „fchikkenj op dat niet door 't gewapend geweld, by gele- „ gentheid der toevallige Zeeftryd gebruikt , het tegenwoor- dig kwaad ongeneezelijk kwam in te kankeren : Dat het „Vereenigd Nederland de waardigheid der Engelfche Natie
nooit in verfchil had willen trekken : Dat het onderzoek na „deneerften Aanrander by Gevolmachtigden vcrblecvenkon ,, worden, onder voorwaarde dat de fchuldige de verdiende ,,ftraf onderworpen zou weezen : Dat d'onredclijkheid van „het antwoord met de redelijkheid van de voorflag had ge- „ftreeden : Dat het Parlement, bewull dat het onderzoek 9, de proef niet kon uitftaan , te gelijk een verdere onderhande- ling had geweigerd 5 fchijnende de wrevel nu genoegfaam „ op haar hoogft : Dat voor het laatft echter een kans gewaagd „ had moeten zyn , op dat het twyfelachtig zoude blyven , of ,,der Staatenlydfaamheid, of der Engelfchen moed wil, groe- ier waar : Dat Paauw dan eindelijk voorgefteld had, dcwyl „het werk van deze kant ongevoorderd Hond , dat het den
Raad der Engelfche Staaten beliefde zelf een voorflag te „doen, ofmiflehien bydat middel een gevoegelijke weg tot „ongeveinsde verbintenis uitgevonden mocht worden j maar „ dat zy,misbruikende de grootheid van haarer Hoog-Mogen- „den toegeeventot aanwas van hun vermetenheid , zo onbe- „fchoften cifch hadden gedaan, dat zy de zelve niet met de „minfte fchyn van billijkheid konden voorflaan , noch haar ,, Hoog- Zogenden zonder kreuk van achtbaarheid inwilligen „ (te weeten , vergoeding van domkopen , brfiecdin de toerujling der
J Vloot f
$6 ,1 cwi 4» Bedryfvdtt den verwdar den Zeeheid
,^ Vloot ; en, over de begroot 'ing ver draAgen , de penmngen opgebracht^ 1 en borgvoor diergelijke onheilen tn't toekomende gefield zjnde , dat
" ,, zy alsdan afflandvan verder geweld zouden doen.) Dat het uit dien
ongerechügen handel lichtelijk af te meetcn was, dat defpil „t'eenemaal daar opdraaide, om d'allecnheerfching der Zee ,,op haar er Hoog- Mogenden ondergang te grondveften , wel- kte ongetwyfeld de Nabüuren rondom in het zelve onheil „ ftond te verftrikken : Dat zy derhalvcn (vólgende de wetten „der Natuur en verplichting aan't welvaaren van hunne On- „derzaaten, en noodwendigen eifch van hcrftellifig des on- „dermynden Koophandels) gedwongen waren denoverlafti- ,, gen indruk der Nabuuren (welke, dronken door zegenen te „huis, 't geluk het voldoen vanonverzaadelijkebegeertensaf-
vergden] met de wapenen te ftutten : Dat zy , fteunende op „zo billijke zaak, een genadige byfbnd van den Allerhoog -
(ten , en een onpartydig oordeel en bchulpfaamheid van alle ,, Koningen, Vorften, en Republyken, welke ooit het te- genwoordig Vertoog in handen kreegen , verwachtten , „enz.
d'Engelfchcn waren alreedts eenige dagen te vooren met een ander Manifeft , ofOorlogs verklaaring , in de voorbaat ge- weeft; waar af wy den inhoud hier te liever willen inly ven, op dat het gelijk door tegenftelling te blykelijker zy. De befchul- Manifeft diging begon met een verwyt, te weeten : Dat het uit de vol- der Engel- M gende ftaalen lichtelijk befpeurd kon worden » wat dank En- geïsV" " »j geland behaald had aan de Vereenigde Nederlanders , van staatender }, welker vryheid in Engeland de grond was gelegt : Dat het J*r"D^„e t'eencmaal kennelijk was, dat ze de Vrede hadden gebro- ° " „ken ; herbergende niet alleen hunne vluchtige Vyanden, „maar hen zelfs door Oranje üy vende , wiens toeleg een dwin- „gelandy beoogde, om aldaar, en in Holland, metdenaan- ,» flag op Amfterdam , opgerecht te worden : Pat 'er nooit voldoening was gegecven wegens de moord > aan hun Natie , gepleegd op Jmboina, noch ook aan Dorefljarin'sGraaven- , haa*e : Dat d'Ambafl odeurs Boreely van Reede* enjoachimi, 'IzicrTonder delaatftc EngeUche onruften , met dendekman- ,,tel vangedienftigheid, zo zichtbaar vermengd hatlden, dat
hun
CORNELIS TROMP. 57
„hun gcncgcntheid tot den Koning daar lichtelijk uitafge- l6„ ,'meeten had konncn worden : Dat de Vergadering binnen. * J , Londen , eindelijk den hoek te boven gezeild , overweegen - de het belang van wederzyde en de Gereformeerde Religie , ^, weder een itaatclijk Gezantfchap had overgezonden : Dat * het zelve teloor was gehield, en haar Gevolg onftraf baar ten „fpot io's Graaveahaage : Dat de Staaten Generaal , toen „het geluk alie zegenen te gelijk in der Engclfchcn fchoot „.fcheente ftorten, verzekerende dien Staat voor het minftc „waggelen , de Koning en het Schetfche Leger omtrent Wqr- „cheiter verftrooid zynde , hunne Ambafladeurs derwaarts „hadden gefchikt, zonder volmacht tot eenige onderhande- ling, met voorwending, dat zy dezaakalsnochingeenom- „ vraag hadden geleid : Datzy, ondertuflehen, verwachtcn- „ de op dit belluit, tenlaatften bericht van honderden vyftig „Oorlogfchepen , tot beveiliging van den Koophandel , in til „om toegeruft te worden, hadden gekreegen : Datdehciloo- ,,ze toeleg doordien dekmantel heen keek, dewylgeen vy- „and zich in zee onthield : Dar zy derhalven, gedwongen „met tegenweer op hunne luimen te leggen, insgelijks een „ Vloot in zee hadden gebracht, welke zo vyandlijk door Tromp „ op d'Engelfche Reede aangerand was , dat ze , zonder bewys „ van heldcnftukken , ongetwyfeid anderfins vernield zou zyn „geworden : Dat zy derhalven , niet konnende zulk een on- „ gelijk verdraagen (op dat de lydlaamheid, te veel gevergd, „ geen grondflag mocht leggen , waarop die wrevele Nabuu- ren hun aanwas uit der Engelfchen bouwvallige Privilegiën, „Eer, en Koophandel, mochten opmetfelen) genoodzaakt „warende wapenenaan tegorden, tot wraak vanzo veeion - „ nozel bloedvergieten, tot verdediging van denoverlaft, en „ herftelling der geleedene fchade, enz.
Swaare buijen hingen 't Vereenigd Nederland over 't hoofd. Na de Hertader van den Staat, de Zeevaart, Onk een naby ge- legen Vyand j tcrwyl 't van binnen ook door galachtige Kooi t- _ fen zo heel wel niet gefchapen ftond. Om deze dreigendeon- heilen af te bidden, wierden weekelijkfche Bedeftonden in-B«fcfton- geftcld. Inmiddels poogde d'een den ander voordeel af tc zien. 5}e"d,nsc"
H 't Ei-
f 8 Leven en Eedryfvm den vermaarden Zeeheld *^2- 't Eiland Infceith, daarvcrlch water op valt, verzekerden d'En- gelfchen tegens de Hollandfche Vloot. Deze , langs de Schot- lchekuften voortgertikt , kreeg eindelijk Fulo en Fairhiiaan. 2y^Biaa- boord > en aldaar Blaake, paffende op d'Öoft: IndifcheRetour- kemtgc fchepen,in' gezicht. Den Hemel belette toenmaals het bloed aidit. vergieten. De daggen waren alreedts ter wederzyde ten moord Raakt door gc'cherpt : wanneer des nachts tuflehen den 5de». en 6&». Au- ïyiivioot ^e ^llc^t aMengskens met een naare duifternis, en yflelijke ingrootge- weerskoppen, betrokken wierd. De wind, lang omgedraaid,, hield eindelijk ftond in't N. N. Weftenj baritende uit dien hoek zo vreeflelijk uit, dat de zeilen aan Aarzen, cn golven uit malkander vloogen : welke, tegen de rotfen van Hitland aangebotft, hun fchuimende gramfchapop de hoogde toppen uitlpoogcn. De Vloot , aan laager wal vervallen , dreef in de nacht heen. Gintsflingerden de maften buiten boort : hier ftortteeen zee den overloop vol : daar wasdeftorm meefter, en luiflerde her Schip na geen roer. De duifterheid verdubbel- belde de vrees, 't Geichreeuw der Matroozen dommelde on- der het (inzend onweder. Met den dageraad wierd de fchip- breuk ontdekt. Twee Schepen zaten vaft tuflehen de klippen fa) Br*n- ingt (looten. De flenters van (a) drie anderen dobberden op 'c holle water, eigentlijk gefchikt om in 't water door vuur te vergaan. Doch dicbarfle vlaagen verzachtte den Hemel met een gelukkig toeval. De drie Ooft-Indifche Retourfchepen , en ettelijken van de Caribifchc Eilanden , vervielen onver- fcheVendl* wacnt onder de Vloot } van de welke een gedeelte binnen toiufche- Schalloway , fommigen in de Zuid- Wefter inham van Hitland,, bCrdt°mcn an^ercn in de Weder en de Buishaven , en benoorden ter reede vloot. lagen geloopen. Met negen en -dartig Zeilen , cn een der Ooft- Indienvaarders , fpatte Tromp voor uit na de Maas. Op de hoogte van Schotland ontdekt hy Blaake , met twee-en feftig kloeke Schepen y minder afgemat door het onweder, dewyl hy torzyn groot geluk benoorden Hitland was gedreeven. Den Engelfchen Admiraal, ingewacht met de zeilen voor de maft, dorft van boven wind niet afkomen : doch verkundfebapt, dat Tromp zee had-geruimd, zakte hy na de Maas, en wyders, voorby de Wielingen , na Jarmuidcn » hebbende alzo met zyn
CORNELIS TROMP. W
entfagcheiijke Vloot niet uitgerecht als de Buis-Convoyers itf; 2. verwoeft , d'arme Viflchers verftrooid, en twee Zeeuwfchc " Kruiflers , die onder zyn Vloot verdwaald raakten , genomen, na dat die echter alvoorens de Fregatten de Reformatie en de Ster tot zinkeus toe hadden doornageld. d'Overige Hollandfche Vloot , ineenige weeken geredderd , geraakte met den aan- Hoiiand- vane van September behouden binnen *t Vlic en Texel. fchcvioot
r • • i im L • «.uit Hitland
Weinig tydts te vooren . terwyl Tromp noch in zee was, en binnen. eer hem 't gemelde onweder beliep, hadden dc Staaten Gene- peamtdci: raai beftooten noch een Oorlogsvloot > tot beveiliging der Zee, staaten en beter verzekering der Koopvaardy , in zee te brengen , en ^ochVcn de zelve in of omtrent de Wielingen te laaten verzamelen. Men vloot in zocht dan na iemand, aan wien men het gebied over deze V loot ™catz brea'" mocht vertrouwen j en de Heeren Staaten van Zeeland wierpen De - ;tw het oog op cenen Michiel Adriaanfz.de Ruiter,een man bekend verzocht ■wegens menigvuldige tochten , doch die 5 der zee w ars gc wor- ^^c*e den, voorgenomen had zyn dagen in vrede en fliltete land te vocten. flyten. Deze dan van eenige Heeren hier over aangefpiooken , met verzoek, dat hy het Vaderland in deze gelegentheid ten dienft wilde (taan , toonde zich gantfeh ongenegen , en gaf hen zynvoorneemen van voortaan niet meer in zee te gaan, enge- ruftelijk aan land tc leeven , te kennen. De Heeren hielden echteraan, en beweerden, dathy, die zo groote bekwaam- heid had om het Land dienft te doen , zich , als een goed bur- ger en liefhebber des Vaderlandts , nu hy daar toe wierd aange- zocht , niet t'zoek behoorde te maaken j met voorgeeving, dat het maaromecne tochtte doen zou zyn. Hy liet zich dan eindelijk, na eenig beraad en overleg, door het hard aanhou- den der Heeren beweegen, en trad op het Schip de Nepttrnw , gemonteerd met 28 ftul^ken Kanon en 134 Man. Maar de Zee- Gaat in zee. macht , die omtrent de Wielingen vergaderde , tnoeft eenigen tyd na ettelijke Oorlogfchepen , welke in Texel en andere Zee- gaten lagen, wachten. De Ruiter, met hetgcmelde Schip Komtbydc in zee gefteeken, kwam den iodcn. Augufti voor Oftende by vloot, en de Vloot, toenmaals vyftien Schepen van oorlog en twee Branders fterk ; en begaf zich eenige dagen daar na door laft der Heeren Staaten nade Hoofden , nu fterk geworden twee- -
H 1 en
6o Leven en Bedryf van den vermaarden Zeeheld $g*ï, en-twintig Oorlogschepenen zes Branders. Zynjaftwas, dat
, hy de Koopvaardyfchepen, in Texel zeilrede leggende, om na
^aadcsaa- ^e Weft te gaan, tot door het Canaal zou geleiden j cn alsdan ten gegee- in het zelve Canaal kruüTen , om te pallen op de Schepen , wel- vca- ken men uit Spanjenjen andere Landen om de W efty/er wacht- te j en die weder herwaarts te brengen. Ten dien einde had men de Vloot Koopvaardyfchepen , in Texel leggende , gelat!: zich vooreerft nade Wielingen te begecven, omtezienofzy daar d Oorlogsvloot konde aantreffen, en zoniet, diedanop te zoeken in de Hoofden , of in 't Canaal. Ondertufl'chen wierd den Commandeur de Ruiter uit twee Scheepjes , komende van Londen met Nedcrlandfche Gevangenen (welke van de genomene Schepen waren opgebracht, en door 't Parlement richTvan ontflagen) bericht , dat ze by een Engelfche Oorlogsvloot wa- d'Engeifche ren ge weeft , zich onthoudende tuffchen Wicht en Poortland , vloot fterk veertig Oorlogfchepen , en daar onder twaalf die zeer groot waren. Dit liet de Ruiter door een brief aan de Raadcn ter Admiraliteit in Zeeland weeten klaagende over de Hechte gefteldheid zyner Schepen \ en haar Ed. Mogcnden vertoo- nende, dathy meerder macht by zich diende te hebben, om den Vyand aan te taften , cn afbreuk te doen, volgens den laüY aan hem gegeeven. Hy onthield zich eenigen tyd onder Swar- tenelTe; voorts kruiflende in de Hoofden, cnWeft waart, tot aandeCingels. Geduurende ditkruiflen , zond hy van dag tot dag ecnige Schepen op kundfehap van d'Engelfchen > cn om de è^nigc"3" Vloot uit Texel op te zoeken ; wanneer den 2iften. Augufti schepen de Commandeur Jan Gidconfz. Verburg , met acht Oorlog- vwücxkt. {chepen, envy ft ig Koopvaarders, uit Texel en andere Zeega- ten , omtrent de Weft van Grevelingen by de Ruiter aankwa- men : die ten zeiven dage weder aan de Staaten Generaal fchryvende, nochmaals verzocht , dat haar Hoog-Mogenden hem met kloeker Schepen wilden voorzien , dewyl de zynen te zeiitmer weinig gefchut voerden , en niet volks genoeg hadden , inzon- vaardeT derheid uit Vriefland. De volgende dagen zeilde by met de door de Koopvaarders door de Hoofden , en wyders door 't Canaal , tot *oofc,C11, omtrent de hoogte van Pieimuiden, doch de Franfche kuft naait, daar hy op den 2 6**» Augufti, omtrent twee uuren na
den
CORNELIS TROMP. 61
den middag, de wind Noord-Ooft, vyf-en-veertig Zeilen aan 1652. de Noord vanjde Neder landfche Vloot in 't gezicht kreeg. De . ,L Ruiter , wel denkende dat het d'EngelIche Zeemacht was, ontmoet die , onder 't beleid van den Admiraal Gcorge Aifcu , in't Ca - aingcTfche naai op de voorby zeilende Hollandfche Schepen pafte, zette oorloge het terftondop hem aan. d'EngelIche Vloot bcitond inveer-vlo°l' tig Oorlogfchepen , en daar onder , gelijk hier boven ge- meld is, twaalf van de grootftcfoort> twee die feftig ftukken kanon, en acht die zes en danig en meer ftukken, tot in de veertig toe, voerden. Daarby bevonden zich noch vyf Bran- ders. De Ruiter was toen fterk omtrent dartig lichte Oorlog- fchepen, en zes Branders 3 voerende de grootften niet meer als dartig ftukken (behalven twee, de Vrede en de Struis , we- gens d'Ooft Indifchc Compagnie door de Kametvan Amftcr- dam ten dienft van 't Land toegcruft, dic'cr veertig op hadden} en voorts zeer flecht bemand. Daarenboven vond zich de Com- mandeur de Ruiter belemmerd met omtrent feftig Koopvaar- ders} daar 't den Engelfchen mceftom te doen was. Hy had ?^Je^r ecnigc dagen te vooren op alles goede order gefteld, enzyngeftcu. Vloot in drie Efquadres verdeeld. Over 't eerfte gebood hy zel- ve als Commandeur : over 't t wede had de Capitein Joris Pie- terfz. van den Broek , als Vice-Commandeur, het bevel : en het darde ftond onderden Capitein Jan Aartfz. Vcrhaaf, als Schout by- Nacht. By ieder Efquadre ftcldc hy t wee Branders, mctlaft van zich akyd vaardig te houden , en, bydeVyanden komende, hun uiterfte beft te doen om een van hungrootfte Schepen aan boord te leggen, en in den brand tefteeken. De Koopvaarders wierden verdeeld, en verzorgd, zomen beftZce{Ia kon. Omtrent ten vier uuren, na den middag , raakten de tuffchen ie Krijgsvlootenaan malkander} vechtendede Ruiter zelve met Ru[!.t"ea zyn Efquadre in't midden , de Vicc -Commandeur van den 1 Broek aan de rechter zyde, en de Schout by -Nacht Verhaaf aan de flinker, 't Gevecht was uitftcekend hevig en fcherp. Tot twee maaien floeg de Ruiter door de Vloot der Engel- fchen heen : enhadhy den wind van hen konnen krijgen , zo wel als zy ze van hem hadden , daar waar , na 't oordcel der gee- nen die zich des verftonden r kans geweeft om hen geheel en al
H 3 te
Aifcu neemt dc vlucht.
(ïcdenk- waaidige woorden van de Rui tct.
Helden- daad van Pouwc Aukes.
6z Leven en Bedryf van den vermaarden Zeeheld te flaan* voornaamentlijk indien de Nederlandfche Branders» die alle in ly waren , hadden konnen bykomen. De Ruiter wa« alleen met zes a zeven Schepen ten halven in hun Vloot geraakt, en lag eenigentyd tuflehen hun Admiraal en Vice» Admiraal. De Schout- by- Nacht Verhaaf was met de reft der Scaatfche Schepen «iichjp onder hun ly j en eenigen lieten't Hecht leggen : maar d 'anderen kweeten zich treffelijk, en vochten metd'ui- tcr Me manhaftigheid, 'tzy in 't aanvallen of ver weeren, naar eifch van zaaken. Ten laatftcn begon den avond te vallen ; en 't Gevecht eindigde tuflehen zeven en acht uuren ; dewyl d'Engelfchen de vlucht na de Noord namen j te minder ver- volgd om dat eenigen van de Nederlandfche Schepen merkelijk waren befchadigd, en dat men op de Koopvaardyfchepen , voornaamentlijk de Straatsvaarders> die zeer verlhooid waren, moed paften.
Na 't Gevecht ftond de Commandeur dc Ruiter, ziende op d'ongelijke magt , zelve verwonderd over d'uitkomft ; en men hoorde hem federt zeggen ; Als d' almachtige God kloekmoedigheid Dril verkenen^ verkrygt men d' over vtinning.Dit werk is van God z? be- gierd, %.ondtr dat wy' er reden van konnengeeven. Men bevond ver- volgens op de Nederlandfche Vloot, die niet een Schip had vcrlooren, omtrent vyftigoffeftigdooden, en veertig of vyf- tig gekwetften : daard'Engelfchenin tegendeel, volgens be- richt naderhand gekreegen i hundoodenengekweriten naau- welijks met duizend (anderen begrootten 't getal op 12 a 1300) goed konden maaken, benevens het verlies van twee a drie Schepen. Gedenkwaardig was de daad vaneenen Douwe Au- kes , een Vries » voerende een der gemelde Ooft-Indifche Schepen, deFogel/lmis. Deze (geduurende den Slag wel diep onder de Vyanden geraakt , en zo fel bevochten , dat zyn Ma- troozen, ziende geen ontzet voor handen, eerft den moed lie- ten vallen, en daar na door hun vrees zo ftout wierden, dat zc den Capitein poogden te dwingen zich over te geeven) liep met den lomftok in de hand na de Kruidkamer, en riep luidtskcels : Schept moed, myn kinderen ^fchept moed. nal u den weg wy^en ; en als \vy de vymden niet langer finnen wederftaan , zal ik u altemaal van de gevangenis bwryfan door middel van den ftok , dien i\ in de hand hek
Voorts
CORNELIS TROMP. 6$ .
Voorts fwoer hy, het lontin'tkruiA te zullen jleeken, indien tn en j^?. tyider fyrak.van bet Schip over tegceven. Deze kloekmoedigheid , , oflieverde vrees van een zekere dood j gaf den zynen zo veel herts , dat ze beloofden hem te gehoorzaamen , en zich tot den laatften bloeddruppel te verweeren. Straks vloog dan ieder na zyn plaats j en de dappere Dou we , die een ftuk kanon op den Overloop had ftaan , waar mede hy fein deed van los te branden, vuurde met 2 4ftukken in een Engelfchman, met 40 gemon- teerd , dien hy viy dicht had laaten komen , dat hy met volk , en alles wat 'er op was> aanftondts kwam te zinken. Een twede Fregat van 5 o (lukken, insgelijks op hem afgekomen, kreeg mee degantfchelaag, en daalde ook ftraks na de grond ; en een darde wierd zodanig gehavend, dat het krengen moeft, en genoeg te doen had om zich in de naafte haven van Engeland te bergen. Op de gemelde twee Schepen waren over le 800 2-ielen, waarafer, immers voor zo veel men weet y zeer wei- nige gebergd zyn geworden.
De Ruiter met de zynen dreef den gantfehen nacht (diebe- fleed wierd met 't geen aan (tukken gefchooten waste hei (lel- len) met klein zeil, en drie vuuren achter op, en een in de marfiè j op dat de Koopvaarders hen in 't duifter mochten ken- nen, endeVyanden, indien 't hen goed docht, by hen bly- ven : maar des morgens zagen de Nederlanders, datd'Engel- ichen wel darde half myl in den wind van hen waren. De Com- *juitör mande ar de Ruiter feinde toen alle de Capiteincn aan boord ; Krygsraad» en men befloot , de Vyanden tot den middag toe te vervolgen , en alsdan, indien ze geen (land hielden, de Sti aatsvaarders voort te zenden. Hier op trachtte 'sLandts Vloot den Engel/chcn te naderen, met hen tot na den namiddag Zuidwaarts overloo- pendef opdat ze zoudenafkomen : doch dewyl zulks niet en gefchiedde, liet men de Koopvaarders tegen den avond met tweeOorlogfchepen y door haar Hoog Mogenden tot hun ge- f/™" 'J°f leidegefchikt, vertrekken 5 vermits men verzekerd was, dat "iScn / 'er geen meer vyanden aan de Welt waren. Des anderendaags °m hetl tc liet de Ruiter alle de Capiteinen aan zyn bood feinen , en voer- totAiicul» de de volgende reden tegen hen : Dat het zeer waaifchynlijkdcHavci» 5, was , dat Aifcu met zvn Vloot > na 't Gevecht^ naPleimuid ^n muidcmai*
2iOU,w ta&yu
6 4« Leve» en bedryf ydn den *tewuAYden Zeeheld ïizouzyngeweekcn, om de gclcedcnc fchadc te herftcllen : . ?, Dat hy 't derhalven raadfaam oordeelde, d'Engelfchen'al- 5» daar te bezoeken , en hen onverwacht op 't lyf te vallen : Dat 5> het te vermoeden Hond , dat ze op hun komft niet verdacht >, zouden weezen , en hun Hoofdmannen veellicht zorgeloos 5) aan land zyn gegaan : Dat zy , met Godts hulp, hun Vloot „zouden konnen {laan en vernielen, eer ze meerder byftand 5) kreegenomhentc zoeken, en aan te taftcn : Dat men uit j, het voorgaande Gevecht hun lafhertigheid had konnen be- speuren : Dat men daar uit lichtelijk kon afneemen , dat ,»men, hen op nieuws aantaftende, nu alles in wanorder was > „te meerder kans tegens hen zou hebben : Dat zy, met zo ,,veel Koopvaardyfchepen belemmerd, en zonder hulp der » Branders , de Vyanden , die veel fterker als zylieden waren , i, en den wind van hen hadden , op de vlucht hadden gedreevenj 5, hoewel eenigeCapiteinen uit lafhertigheid hun plicht had- j, denvergeeten : Dat die 'er zich aan fchuldig kenden, hier 5, goede gelcgcntheid zouden vinden om hun fchande met nieu- j, we dapperheid uit te wiflehen : Dat het voor het Vaderland 5, eerlijk» en de glorie der overwinning te grooter zou wee- „zen, alszy de Vyanden te Pleimuiden bezochten , en op hun „ eigene kuft bevochten : Dat ze zulke {lagen beft zouden „voelen : Dat de rechtvaardigheid van de zaak, daar ze om „ {treeden , daar ook deze Vloot om was uitgeruft , en de dap- „ perheid van allen die 'er tegenwoordig waren, hem den zegen „beloofden; mitsgaders dat de Vyanden het overfchot van „ hunfehipbreuk welhaaft op hun eigene oevers aan (tukken » gcflagen zouden zien , enz.
DeCapiteinen toonden zich op deze Aanfpraak willig tot ftcmd%ch den aanflag > endeKrygsraad befloot, dat men ze in 't werk doortègcn- zou {tellen. Maaralsmenhet voorneemen den 3oftcn. derge- Wnder" me^e Maand meende uit te voeren , kwam de wind 'snachts te vooren uithetZuid-zuid-Ooitcn, en voorts uit het Zuiden, toen de Vloot omtrent twee mylen Zuidwaarts van Goudftarc was, met een zo ityve koelte aanzetten, dat men den toeleg moeit laaien vaaren i als zynde het ongeraaden zich op een laa- ger wal te begeeven.
De
Den aan-
CORNELIS TROMP. 6f
DcRuiter ondcrtuflchcn, kruidende voor Goudftart, hield ^
die gantfche (treek in een geduurigen alarm , en Aifcu en alle
Vaartuig binnen ; wanneer hy van verfcheidene kanten bericht ne Ruiter kreeg, dat den Admiraal Blaake den 3cften. Augufti by Beve- J«komtty- 2iec was geweeft , fterk twee- cn-fcveniig Zeilen , en zyn beft d'^pifche deed om Weftwaarts heen te komen , ten einde hem aan te taf- Jjj'JJ^J" ten. Hy zag zich derhalvcn genoodzaakt alle vlyt aan te wen wèike!/' den om aan de Weft van hem te blyven ; vindende zich te fwak »«myd. om met zulk een overmagt te flaan. Den 2iAea. September, tcrwyl hyvaft voortvoer metkruiflen, overviel hem dicht by de Sorlcsccnfwaareftorm, die drie dagen duurde j op welker laatften, de wind en zee vry wat bedaard zynde, hyjagt kreeg op vyf-en- twintig Paflemenlsfchepcn, en vond zich 's avond ts Ktygtjjgt met eenigc Zeilen tot op eert myl omtrent Goudftart by d'En- ^^n' gelfchen : maar zyn kloekfte Schepen waren noch verachter, doch en wyd en zyd verfpreid. Hy moeft het derhalven met den don- vcrs«ft- kef Zuid-ooft overwenden. Toen ontftond'cr 's nachts een harde ftorm uit den Zuid-zuid-weften , die de Hollandfche Vloot weder verftreoide, en de Ruiter belette de gemelde Par- lemcntsfchepen aan te taften.
Ondertuflchen had hy , geduurende zyn verbly r in 't Canaal, wanotd« groote moeite gehad om zyn Schepen by een tc houden; de- ,n'sLanda wyl ze zyn order niet wel en volgden. Op zekeren morgen vond Vloot' hy de Vloot zo verftrooid , dat veele Schepen wel drie mylen van malkander waren verfteeken : waar op hy te kennen gaf, hoe zeer het hem verdroot, dat hy met zulke moedwillige, oftenminften, domme Bevelhebberen, die als onbevaarene lieden te werk gingen, zonder op bevel of order te paften, op de vyandlijke kuiten moeft kruiflen. Hier by kwam noch een ander ongeval, 't Gebrek van leeftocht, en andere noodzaa- kclijkheden, verfpreidde zich over verfcheidene "an zyn Sche- pen j en men zag van dag tot dag d'Engclfche Zeemagt te t>e- moet : weshalvcnhy dan eindelijk den Krygsraad deed verga- deren, waarin beflooten wierd, dat men, dewyl de Vyand aan de Ooft en Weft hen veel te fterk was, en, ongetwyfcld kennis van hua toeftand hebbende > hen t'eenigcr tyd zou trachten tc befpringen of tovervallen, alle vlyt zou aanwen-
I dea
66 Leven en Bedryfvan den ver nu at den Zeeheld
I(£-2# den om met de Vloot door de Hoofden tc loopen, teneinde
. zich by meerder magt te voegen , die , onder 't beleid van den
Vice- Admiraal Witte Cornclifz. de Wit, voor handen was. Men had den 28ften. der Maand tyding van zyn komft ontfan- gen } en den iden. October voegden zich beide de Vlootcn om- trent Duinkerken en Nieupoortby malkander.
DcHeeren Staaten hadden goedgevonden den Licut. Ad- miraal Trompaan land te laaten» ende Vloot, tevooren on- (a) zitt p*g. der zyn gebied geftaan , voor zo veel m«n die na 't onweer , (a) 5%' hier voor gemeld, had konnen verzamelen, onder den Vice- Admiraal de WTit in zee te zenden j verhoopende , dat hy meer- der geluk met de zelve zou hebben. Hy had order om zich by de Ruiter te voegen j gelijk ook het Parlement van Engeland, nadat Aifcu binnen Pleimuiden had moeten wyken, aan Blaa- ke order had gezonden, dat hy zich na Aifcu zou begeeven> enmidicrwyl trachten de famenvoeging van de Ruiter met de Wit te verhinderen : doch terwyl hy derwaarts zeilde, liep hem de wind zo tegen » dat hy 't byeenkomen van de gemelde twee Zeehoofden niet en kon beletten. De Vloot ouder de Wit was fterk, toen ze zich by die van de Ruiter voegde, vyf-en- veertig Schepen van Oorlog, De Ruiter begaf zich terftond aan zyn boord , alwaar beflooten wierd , dat men allenaarftigheid zou aanwenden om Weft aan te gaan. Voorts liet de Vice- Ad- miraal de Wit,die nu 't oppergebied had,alle de Capiteinen van de Ruiters Vloot aan boord komen , hen ondervraagende aan- gaande de leeftocht en gefteltenis hunner Schepen : en men bevond , dat 'er tien zo door 't laatfte Gevecht , als anders , t'ee • Tien he ncmaa^ reddeloos waren , en gantfeh onbekwaam om zee te penen vjf houden > en dienftte doen. Derhalven wierd goedgevonden, Bunders dat de gemelde tien Schepen , benevens vyf Branders , die, door li-Mm ëp- ^e^ne'd e'n gebrek van zeilen , insgelijks onnut waren, na het gezonden. Vaderland opgeftuurd zouden worden met verzoek , dat men ze ten eerftcn weder klaar zou maaken , en wyders weer na de Vlag zenden. Onder dit getal wasook het Schip ie Nepiunuf^ daar de Ruiter op had gevochten y die nu overging op de Louifé. Doch het gevolg hier na, alzo wy deze ftoffe moeten afbreeken om onzen Held op 'ttooneelte brengen , en zyn eer fteblyk te- kenen van dapperheid ten toon te ftellen. De
CORNELIS TROMP. 67
De Staaten Generaal, meteen diepe zorg voor de Middel landfche Zee bekommerd, haidden aan den Commandeur en 'Vice- Admiraal Catz het bewind gegeeven overeen Vloot van catzir.ee veertien Oorlogfchepen, waar mede hy opdcn7t,cn. JuIyopecnise deRedevan Livorno aangekomen was. Kortte vooren waren ëhfpen'iii d'Engelfche Schepen de Luipaard met 59 ftukken , de Bona- d« Middel- vontuur , Samfêttcn Keopnan ieder met 40, de Pelgrm en Maria C elk met 3 6 voorzien , onder de vlag van Appleton , van Smirna, uit vrees voor de Hollanders, a chter de Baak van Livorno > tot meerder verzekerdheid, ten anker gcloopen. Catz, trachten- de zyn laft te volgen , deed den 1 oden. der gemelde Maand den Gouverneur aankondigen , dat hyvan haarHoog-Mogendcn gelaft was alle Engelfche Schep en , waar hy die ook zou mogen vinden , te bevechten ; maar dat hy niet tot d'uitvoering en kwam om d'ecrbiedigheid , wel ke hy de Haven toedroeg : doch dat hy verzocht, dat de gemelde Engelfche Schepen niet ge- loft en zouden mogen werden,- dat hy anderfins genoodzaakt zou zyn hen aan te doen , en de loffing te beletten. De Gouver- neur liet hem hier op antwoorden, dat de Havenen van den Groot Hertog vooreen ieder vry waren» enz. Hier overge- fchiedden van wederzyde verfcheidene inftantien : immers d'Engelfchcn loften hun Schepen j en Catz voldeed den Staat Werd op- zo weinig, dat hy opontbood en, en in zyn plaats derwaarts .ji^0' gefchikt wierd de Commandeur Johan van Galen, een man die vïa c.aïn in verfcheidene gelegenthedengroote roem en eer had behaald. "? z?n Hy trok te land na Livorno en aldaar aan de Hollandfche zonden!* Vloot zyn Commiflie getoond hebbende , duurde het niet lang, ofhy had het geluk van d'Engelfche Schepen , komende uit de Levant, t'ontmoetenj terwyl Capt. van Salingen.ondertuf- zetopee- fchen meteenige Schepen Appleton beflooten hield. Den 6"<kn. mgeEngei- Scptember zag hy de zeiven tufTchcnElbaen Monte-Chrifio .p?^"" beftaandc in acht Zeilen ; wendde alle vlyt aan om 'er by te ko- men, gelijk ook tegen den avond gefchiedde ; en bevond ze te weezen de volgcude Schepen.
Com-
68 Ltvcn en Bedryf van den vermaarden Zeeheld *
1652. Comm. RichardBodIcy. dcParagon. 5-40. 280. man.
_ ft . Capt. John Watsworth, de Fcnix. 4.0. 16®
zclvcn. Capt. Jonas Riefs. d hhlabeth. 42. 180.
Capt. Hoycn Coer. dcConftant Warwik.32. 160.
Vier Koopvaarders, gemonteerd met 3r, 30, cn 28 Hukken.
Dc Hollandfche Vloot onder den Commandeur van Galen Lyftvandc beftond uit d'onderftaandc Schepen.
Holland- fche Vloot. Comm. Johan van Galen. Jaarsveld 42(1. 150, man.
Vicccomm. 'tjonge Hoen van Hoorn. Prinsen Princes.
Sch.by Nacht Jakob, of de Groote Boer d'Eendracht.
Capt. David Janfz. Bont. dc Maan.
Capt Hendrik Swart. de 7 Provinciën.
Capt. Cornclis Tromp. de Maagd van Enkhuizen.
Capt. Dirk Krynen Verveen. Haarlem.
Capt. Andricsdc Boer. Zelandia.
Capt. Slort. d'Oranjcboom.
Capt. Blok van Zeeland. Zelandia.
Tuflchen de gemelde twee Eilanden wachtte hem deVyand, ziende geen andere uitkomft , in een halve maan geran- geerd , met de marszeilen op de mars. Van Galen » in de Vloot omgevaaren, boezemde den Matroos moed in 'tlyf, endeed hem hoop van dcLevantynfcherykdommen opvatten. De Ca- fcheïloï- :p*tcmcn waren ondertuflehen ten ftryd gefchaard. Ten drie ie>- ca van uuren namiddag ftuifc Jakob de Boer d'eerfte voor uit. Heviger Galen. zou ongetwyfeld het gevecht afgeloopen hebben, indien niet de Vlootenter wederzydedoor kalmte verhinderd waren ge- worden malkander aan boord te klampen. Men hield danfehut- gevaert tot diep in den avond. Om niet te d waaien , gebied de Commandeur van Galen, wiens Schip aan'tloopendc touw- werk vry wat befchadigd was , de gantfche nacht twee vuuren uit de kajuitvenfters, en een boven aan de vlaggefpil, te hangen. d'Engelfchen hielden de (treek na Monte- Chrifto. Fluks ylt hy ook derwaarts in 't eerfte krieken van den dag , doch verfwakt door drie Schepen,welke met de ftroom te laag aan ly afgedrce- ven waren. d'Engelfchc Koopvaarders liepen ondertuflehen vooruit : en Bodley, door de nabygelegenheid der ftrand niet
langer
CORNELIS TROMP. 69
langer konnende deinzen, fchikt zyn Schepen weder ineen 1652.
halvemaan , en wacht den indruk der Hollanders, nu maar ~
zeven Schepen fterk. Galen, ondertuflehen genaderd, geeft
Word des
Bodleydegeheelelaag j die hem ook geenfins fchuldig bleef, «nderen- 't Geval had hem aangevoerd tegens dappere mannen j op dat ^s er" de deugd te meergcoeffend zynde. de manhaftigheid helder- der zou uitblinken. Getroffen met zeven fchooten onder wa- ter , verfwakt door zeventien dooden en zeven-cn-twintig fwaarly kgekwetften , drie maal in de brand , en 't want meeft aan Aarzen , ftuift hy echter tegens de dikftc drommen der En- gelfchen in. De Boer, Schout-by-Nacht op d' Eendracht , Bod- ley voor den boeg gedreeven, wierd dezen zyn groote maft over boord gefchooten. Watsworth , bemerkende zyn on- magt, fmythem opzyde : doch het Volk van de Boer, zien- de de gelegenthcidgunftig, vliegt over, en maakt zich in'c kort meefter van 't Fregat de Fenix* 't Gelukte Bont en S wart zo wel niet. Dezen, ter wederzyde aan Bodley geklampt, von-^^c denzo vinnigen tegenweer, dat de Schepen, met verlies van overd. beide de Capiteinen, na een hard gevecht gedwongen wier- den af te wenden. d'Engelfchen Admiraal, aldus ontflagen, begeeft zich op de vlucht, vervolgd door den Commandeur van Galenen weinige anderen; vermits Cornelis Tromp, die geduurende dit gevecht de uiterfte dapperheid getoond, en ^^'omp. den Engelfchen niet weinig fchade toegebracht had, mitsga- ders Jakob de Boer, beiden zeer befchadigd , zich genoodzaakt vonden onder de wal van Corficate loopen,- en dat de drie an- deren , daar wyhier voor gewag afhebben gemaakt, te ver aan ly , door kalmte niet op konden komen.
Ondertuflehen wierden de gekwetftcn in de Vloot bezorgd , de maften ge wangd , de hoofdtouwen gefplitft , enz. om rui- me Schepen tehebben, en des anderendaags weder een kans tegens d'Engelfchen tc waagen; welke, tot verby (lering der vervolgers , den gantfehen nacht zonder lichten voortboeg- feerden. De dag ontdekte hen onder Elba; en te verre voor uir, kreegen ze Porto Longone , eer de Hollanders hen konden in« d,EaiTej haaien. Dezen , insgelijks in de zelve Haven ten anker geloo- fchen1n pen, wierden op d'aankomft door den Secretaris van den Gou rotroLon-
1 r J ver.go^«et.
Trompen Blok aan boord van den Eagel fchen Ad- miraal.
70 Leven en Bedryf vtn den vernuarden Zeeheld
verneur, Francifco Baptifta Brancattio , gewaarfchoud geen vyandfchap op de kuften van zyn Katholijkc Majefteit tc ge- bruiken , opdathy niet genoodzaakt mocht wcezen het ge- fchut op den eerften aanrander te lollen. Ten dien einde be- waarde een fterkc Wacht vyf metaale (lukken op de ftrand. Blok en Tromp, aan land gevaarcn om Brancattio tc begroe- ten, begaven zich ook , met toclaating, aan boord van Bod- ley; daar ze, vriendelijk onthaald , en op van Galens gezond- heid toegedronken» in 't affchciden met vyf kanonfehooten vereerd wierden. Niet anders was ook Hoyen Cocx , Capi- tein op het Fregat de Cenftant JParm^ kort na het gevecht door den Hollandfchen Admiraal bejegend. Niettegenftaande ech- ter deze beleefdheden , zag ieder op zyn voordeel , bezig ter wederzyde met de herftelling der Schepen : terwyl van Galen de laatfte plicht voor de dooden befchikte- Brancattio liet de graven opdelven by de Fontein, certydts door Frederik Bar- barofla, uit Ooftenryk meteen zeeghaftig Leger tot hier toe inltalien doorgeboord, tot de vervarfchingdcr Schippers uit witte hardfteen gebouwd. De lijken der Bevelhebbers Corne- Sgefneï Üs 't Jonge Hoen , David Janfz. Bont , en Hendrik S.wart , wier- veidc Be- ^cn door veertig Muskcttiers by zeven Vygeboomen onder de Rofmaryn ter aarde beftcld : waar na van Galen» ziende dat 'er in deze Haven niets voor hem uit te rechten viel , van voor- neemen en plaats veranderde, ennaLivorno zeilde, om den Vyand uit te lokken.
'sLandts Vloot, onder het gebied van den Vice-Admiraal de Wit, beftondnu, na (d)\ vertrek der gemelde tien Schc- ' pen , uit vier- en- feu1 ig Oorlogfchepen ; en d'Engelfche, onder den Admiraal Blaake, uit acht-en-feöig ; doch veel grooter Bcrobtiag en kloeker als de Nederlandfchc , en met fwaarder en meer ge- der Hoi fchut voorzien, en ook veel beter bemand. Dc Commandeur Bnseiïhe11 de Ruiter , overweegende de gefteldheid van 's Landts Sche- viootonder pen , endefterktc der Vyanden, maakte groote fwaarigheid Blaake" om iets van gewicht t'onderneemen , en de Vloot tegens zo ongelijke magt in merkelijk gevaar te (lellen. Maar de Vice- Admiraal de W it was van ander verftand. Deze toonde zich , toen hy in zee liep, zeer moedig , en nam het opzet van iets
groots
velkebbe- len 'tjonge Hoen , S w art en Bont.
(a) Zittel 66.
CORNELIS TROMP. 71
groots te beftaan. Hy was ?an meening d'Engelfchen in Duins iCji,
aan te talten; daar de Commandeur de Ruiter de voortocht ge- «
had zou hebben : maarzy waren voor hem gereed, en kwa- men den 8ftea. Oótober voor de wind op hem af, zo onvoorziens, dat hy geen tyd had om krygsraad te houden. Ook wierd hy door het rouwe weder belet : daar noch bykwam, dat zyn Schepen door den ftorm, die hen den voorgaanden dag over- vallenhad, noch vry verftrooid waren. Hy liet derhalven alle de Capiteinen door een Galjoot tot hun plicht vermaanen. Hier zceflagw» op volgde 't Gevecht, 't geen in 't begin der Hoofden ge- jeRukÏÏ fchiedde , en ten drie uuren na den middag aanvang nam. De tegensBiaa- Commandeur de Ruiter had de Voorhoede, de Vice-Admi- h^"^ 4 raaide Wit de Bataille, cn de Commandeur de Wilde d'Ach- terhoede ; en de Commandeur Cornelis Evertfz. laft om de geenen , die 't het meeft van nooden zouden hebben . te helpen. De Vlooten, door malkander heen geboord, gaven ter we- de) zydè dapper vuur, tot grootefchade van alle beiden : doch d'Engelfchen hadden 't meefte verlies onder 't volk 5 en de Ne- derlanders omtrent hun zeilen , cn het ftaandc en loopende want. De Wit en de Ruiter kweeten zich kloekmoedig-, maar wierden in 't kort zeer befchadigd : zulks dat ze kwalijk kon- denwenden. De Ruiter had veeledooden en gekwetften, en vier fchooten onder water. De nok wierd van zyn groote ree» en daar na de groote ree aan bakboord afgefchooten 5 voorts het marszeil aan fienters, en het groot zeil t'eenemaal aan ftuk- kenj gelijk ook zyn draaireeps, en mcefte touwerk. Eenige Capiteinen volgden zyn voorbeeld , en vochten kloekmoedig, maar wierden van anderen kwalijk ingevolgd. Sommigen hiel- den zich vry achterlijk j tot dai de duifternis des nachts het Ge- vecht eindigde, en beide de Vlooten noodzaakte van malkan- Lafliemg- der te fcheiden , met meening om den ftryd , zo haaft als het de JjjJ ^jC. dag en wind toeliet, re hervatten. Maar d'Éngelfchen waren p3«w ondertuflehen des nachts met zedien kloeke Schepen door Aif- cu uit Duins verfterkt. De Hollnndfche Vlcot, integendeel, was omtrent twintia Schepen fwakker geworden, door de laf- hertigheid van zo veel Capiteinen welke geduurende de nacht afdroopenen doorgingen, De Wit wilde echter d'Éngelfchen
weder
7 1 Leven en Bedryf van den verwaarden Zeeheld
weder aantallen, en wendde het na hen toe 5 maar wierd van ■ fommige Schepen niet na behooren gevolgd. Hier op ging de pe wit wil wind t'eenemaal leggen j en hy feinde d'Opperhoofden der heiTatten. ^00t 's namiddags ten drie uuren aan boord , om t'overleg- gen wat 'er verder te doen ftond. De Commandeurs de Ruiter cnCornelisEvertfz. die naaftby hem waren, op zyn Schip ko- mende, rieden voorzichtiglijk, datmen'sLandts Vloot niet verder ingevaar behoorde te (lellen : en om hem hier te meer »c Ruiter a^teovertulgcn> bracht de Ruiter de volgende redenen te onrraad berde : Dat hun Schepen wel een myl van malkander ver- henvzulks. „ fpreid lagen j en het door te (lilte wel vier uuren , of half vyf, „zou zyn, eer de voorde $ en wel avond, eer d'achterfte by ,/s Vyandts Gros zouden komen : Dat de Vyanden hen nu „ookveeltemagtigwarcnj zyndc merkelijk verfterkt, enzy >, daarentegen verfwakt : Dat ze groot voordeel met hun Bran- „ ders hadden 5 en de hunne niet bekwaam waren om dienft te „doen : Dat hun Vloot flecht voorzien was van volk : Datzy veelegekwetften en zieken, die aan 't Scheurbuik lagen, „hadden : Dat twee van hun Schepen zonder boegfpriet wa- „ ren j de groote maft van 't Schip Prins Willem onbruikbaar j „ en veele andere Schepen merkelijk befchadigd : Dat men't „derhalven niet zou konnen verantwoorden» indien men den „ (laat van 't Vaderland,met het waagen van de Vloot, in meer- der gevaar (lelde, enz.
De redenen waren gewichtig. Men deinft dan achter uit. Al - leenlijk zeven Schepen, die in ly waren, hielden omtrent den avond cenig fchutgevaert met de loefwaartfte Engelfchen en hun Admiraal, doch van weinig belang. In (lilte des nachts voortgedreeven, beroept de Wit, die van een vechtgraagen aartwas, Krygsraad, enverzoekt, dat men't onder de wind zou fmyten. Maar alle de Capiteinen, zyn voorneemen be- merkende , verftonden eenpaariglijk „ Dat men d'Engelfchcn „niet en zou inwachten > dewylmen te fwak was, en te veel „zou waagen : maar dat men meerder magt moeft opzoeken, ,1 en ten dien einde na Goeree zeilen, om aldaar d'orders van „ haar Hoog-Mogenden af te wachten. De Wit kon dezen raad niet tegenfprecken. Hy zag ook , dat eeaige Capitei- nen „
CORNELIS TROMP 73
nen, dieby hem waren gebleeven, zich met hun Schepen zeer , achterlijk hielden, om wellicht aanfehouwers te zyn van een 1 ilryd daar ze geen deel in wilden hebben. Ook kon hy zich niet verzekeren van trouwelijk bygeftaan te worden , dan alleen van vy ftien Schepen , op *c meelt zulks dat de raad van wyken ge- volgd moeft werden : 't geen hy deed, raazendc van fpy t dat hy zich zo verlaaten vond, en dat in een gelegeothcid waar in hy een eeuwige glorie voor zich zeiven , cn eengrootcn zegen , voor zyn Vaderland, meende te verkry gen. De Vloot dan de viooïJ«* cours na de Hollandfche kuft (lellende, dreef door de ftiltc weder na 't met klein zeil; en d'Engclfchen volgden tot op den middag :Vadeiland* wanneer zy 't dry ven lieten, en weder te rug keerden. Des avondts zagen de Nederlanders het Eiland Schouwen, en kwa- men eerft den darden dag, den 1 3 dcn. der gemelde Maand Oélo- ber, voor Hellevoetfluis.
De fchande der Capiteinen, die by deze gelegentheid de vlucht hadden genomen , was zo veel te grootcr, om dat 'er in den gantfehen Slag niet eeneenig Schip aan de zy de der Staa- ten was vergaan » noch vcrlooren. Want zeker Schip , 't geen reddeloos wierd gefchooten , en zyn maften in den ftryd ver- loor, raakte niettemin noch behouden in de Maas; gelijk ook d'andere befchadigdc Schepen wierden gebergd. ft Geval heeft iets zonderlings, en verdient derhalven verhaald te worden. EIo(?<ilie;4 Broer Jaap, Bevelhebber van het gemelde Schip, tegen een van Broer Engelfch Fregat aangebotft , geraakte zyn galjoen , boegfpriet, J*ap 'ihe" fokkemaft > en te gelijk den moed kwyt. Door die ichade ver- vaniyn" baafd, fpringt hy in de Boot, en geeft het Schip over. De Koepel. Vyand was alreedts boven meefter ; wanneer de Konflapel, met den lontftokna beneden gefprongen, zyn makkers toe- fnaauwde : Is dit om ever te gttv en ! de brand 'er in , zo worden we allemaal even ryl^. \ Forfe opzet verfch rikte d'Engel fchen zo - danig, dat ze het Schip ruimden , 'tgeen wyders door beleid van den Stuurman behouden in de Maas binnen gebracht wierd. ,
De Staaten Generaal, trachtende in alle wanorders te voor- zien, beflooten wel , dat men, na onderzoek van zaafcen , de (chuldige vluchters, en die zich niet behoorlijk van hun plicht
K had-
74 Leve» en Bedryf van den vermaarden Zeeheld L hadden gek weeien, zou ftratfen: ook wierd het onderzoek aan- t T ^ gevangen , doch zonJer dat 'er iets op volgde , \ zy dat het getal te groot was, of dat de fchuldigften teveel voorfpraaks hadden, en dat men aldus den ecnen om den anderen ver- fchoonde.
Ondertuflchen hadden d'Engelfchen in de Middellandfche ócïtSd- ^ee> nanun ecrfte nederlaag, noch zo veel moedts overge- üLnoü houden, dat ze een aanflag maakten op hun verlooren Fregat hetFregat fa fgn^ 5 althans gevoerd door den Jongen Tromp, wiens ocvoerd"' Schip, de~Maagdvan Enl^bu'wu , in den (a) Slag tuffchen d'Ei- doordea landen Elba en Monte-Chrifto zo reddeloos was gefchooten, Tromp,endathet naauwelijks meer zee kon houden. De toeleg gelukte Verovering te gemakkelijker , de wyl de Hollanders» eenPrysmet Bakcl- Idvt" jauw ingebracht hebbende, vrelijk waren, en kwaadc wacht (») zittpg. hielden j waanende zich veilig op de Rede voor Livorno. De 6?' Commandeur Bodleyen CapiceinCocqs, hun achteloosheid verfpied hebbende, bemannen drie Booten, voerende ieder dartig Bootsgezellen, gewapend met piftoolen, houwers, en zakjes meel ^ om in d'oogen der wederltanders te werpen. In den avond Üilletjcs uirgevaaren , verdwaalden ze door de dui- (h)demo fierheid van malkander; doch tegen den (b) morgenftond we- novcmbtr. jer vereenigd , leggen ze 't Fregat met beraamde order aan boord : want d'eerften zouden de kabels afkappen, de tvve- dende zeilen bellieren, en de darden 't Scheepsvolk beneden houden, ofafmaaken. Capitcin Tromp, den alarm gewaar wordende, vliegt uit de kooy, en lofteenigepilloolfchooten op d'Engelfchen , die alreedts mcelier van 't Schip waren: doch ziende geen kans tot herftelling van zaaken , fpringt hy uit een der venÜers van de kajuit » fwemmendc zolang in zee, totdat hy in de Boot van een Hollandfch Schip gebergd wierd. d'En- gelfchen liepen terftond met het Fregat na Napels, gevolgd door twee Hollandlchc Schepen j doch te vergeefs : vermus de Fenix uitfteekend wel bezeild was. Acht Matroozen wier- einder ^en ^€ZC gekgentheid afgemaakt, (fommige zeggen, in HoTiandets koelen bloede; en de gekwetfen te Napels aan land gezet. In indeMid- ^e Middellandfche Zee waren anders d'Engelfchen verre de fchlzee. 'fwakften : want van Galen had veertien Oorlogfchepen* en
de.
CORNELIS TROMP, ff
deHollandfcheConfultocLicorno noch elf Schepen ren oor- ititzl log gehuurd. Doch men moet 'er die by zeggen , dat dege- * meide veertien vuil , en zeer ontrampeneerd, en tot de gehuur- den kwalijk Matroozen te krygen waren.
Na d 'ongelukkige tocht van den Vice Admiraal de Wit, begon met het oog weder te werpen op den Lieut. Admiraal Tromp , die van 't Bootsvolk zo zeer bemind was , als de Wit, Tromp wc- wegens zyn ftrafheid, gehaat j en ook geoordeeld wierd de^"^,1 J meeile bekwaamheid te hebben om over een Oorlogsvloot te viootgc- gebieden. Eenigen hielden zich ter zaakc van zyn laatite tocht fteld" niet zeerwel voldaan : maar de meeften oordeelden, dat men zyndienftnieteakonontbeeren. Dies wierd in 't begin van ]SI orember by de Heeren Staatcn goedgevonden , de Vloot van Oorlogfchepen , welke men in 'cGoereefche Gat, en elders, verzamelde cntoerulhe, onder zyn bevel in zeetelaatengaan. Ook wierden nevens, of onder hem, noch eenigc Opperhoof- den aangebeld, te weeten, de Vice-Admiraalen Jan Evertfz. en Witte Cornelifz de Wit > de Commandeur de Ruiter, enopperhoof- de;Schout-by- Nacht Picter Flor ifz. Doch dc Vice- Admiraal ^mondcc de Wit door ziekte aan land zynde opgeftuurd , en wyders gebleeven, wierd de Commandeur de Ruiter in zyn plaats ge- fteld.
De Vloot,daar de Lieut. Ad mir.Tromp nu weder mee in zee ging , was fterk omtrent feventig Oorlogfchepen van den Staat, De vloot ia endrievandeOoft-IndifcheMaatfchappy , bchaU'cn de Bran-zce' ders en 't ander klein Vaartuig. Hier by hadden zich omtrent drie honderd Koopvaardyfchepcn gevoegd, welken Tromp, volgens zyn laft , moeül geleiden tot aan de Caap van Lezard en Engelants eind. Maarden rcden. December zag hy d'Engel- fche Oorlogsvloot, onder 't gebied van den Admiraal Blaake, in de Hoofden, tuflehen Douvres en Folftan, dicht onder 'tslagby land , leggen , en begon na den middag ichutgevaert met hen Doimes. te houden. In 'tfchieten liepen beide de Vlooten Weflwaart over tot by de Singels t daar d'Engelfcben niet boven konden komen : waar op de Nederlanders, tegens hen aanwendende, 's namiddags ten drie uuren in een hevig gevecht met hen ge- raakten. Tromp wendde het terftond na Blaake, die, met voor- in z wind
y 6 Le ven en Bedryf van den vermaarden Zeeheld wind voor hem .overgezeild , hem degchcelelaaggaf, en van den Hollandichen Admiraal geenfins fchuldig gcbleeven wierd. Capitein Battyn, voerende het Schip de Roo^kjans , gemon- teerd met 44 Hukken, volgde den EngeUchen Zeevoogd dicht op de hielen , en wierd door Tromp zo hevig aangeklampt» dat het galjoen en de boegfpriet van het Schip Brtderode voor de lieven afbraken. Terwyl hy met die wederparty bezig was5 fmythem Achfon op d'andere zyde de Bonavontuur aan boord. Vinniger was den indruk , dewyl beide de Bevclhebberen zich metBÏaakcineed^erwantfchap verbonden hadden, den Hol- landlchen Admiraal weg te üeepen, aan kant te helpen, ofin de grond te booren. Achfon , voor de boeg van Tromp gedrce- ven , verfpreidde over des zelfs overloop cenlchadelijk fchroot; waar door de Secretaris by des Admiraals zyde kwam te fneu- velen j die ondertirflchen , zonder cenige bedeefdheid, zyn Scheepsvolk aanmoedigde, en hen zodanig een hert infprak,dat een Matroos , tegens de houwers op de Rooukrant ingefpron- gen,tulTchen een hagelbuy van kogels , by de hoofdtouwen op- klauterde , d'Engelfche vlag van de fteng rukte , en een Prinfie van boven liet waaijen : welk heldenfl.uk naderhand met ^00 guldens beloond wierd. Batty n dan , afgemat door feftig doo- den, ennugeëntcerd, gaf zich, na een uur tegenweers, op. Inmiddels had de Vice-Admiraal Jan Everfz. Capitein Achfon op zyde gefmeeten , en zo veel volks over , dat hy zich genood- zaakt zag de Bonavontuure te ruimen. Blaake, door de Ruiter aangetalt, liet fteng en maft in de loop : en van de Capiteinen de Haas en de Liefde ter wederzyde beftormd, deinfde hy na Douvres. Metdeduidernisfcheiddende Vlootenj houdende alleenlijk de gcenen, die htz diepft onder d'Engclfchen ver- ward waren, fchutgevaerttot negen uuren toe. Tegen den donker geraakte aan der Staaien zyde Capitein Juinbol, door zyn eigen vuur , meent men, aan brand» en verdronk met een deel van zyn volk.
d'Overigebyzonderheden van dit Gevecht konnen uit den volgenden Brief , door den Lieut. Admiraal Tromp aan de Heeren Staaten gefchreeven , gezien worden.
Hocg
CORNEL IS TROMP/ 77
Hoog Mogende H e f. r e k> 1 <?J
SEdert mijnen laatftcn van den 9dcQ. dezer hebben wy alle mogelijke vlyt aangewend om naDuins tcgcrar.ken , ,cn den e/e-Vs morgens tei: Buefvan 4 uuren tuiichen Caliscn Lover de vloed afgeitopt, deW.Z.W. ook fc™^™*, W. N.Wcü. Daar zyndc, zagen wy een Vloot in Duins leggen. Ten a uuren, öil water, gingen wy onder zeil; gelijk ook d'Engelfchcn dccden, p. zo groo;c als kleine Zeilenfterk, waar onder 41a 44 van ha;we tnidJclbaarc Schepen waren , die haar be(i dccden om na Dover, en voorts om de Weit , te zeilen. Ten 1 uur fchoot de wind N. W. ten Wetten, cn begon hardtc waaijen , ïo dat wy 's avondts omtrent ten 5 uuren ten anker kwamen } gelijk d'Engelfchen mede dccden , dicht on« der 'thoogc land bew eften Dover , wel twee mijlen recht inde wind van ons : enwoey het's nachts een (torm. Den 1 ede». 's morgens, wasde wind N. N Weit. Wy vermiftenccnigen van onze Schepen, ook Bran- ders. Ten 1?- uuren gingen wy met opgaande gety onder zeil ; gelijk d'Engelfchc Vloot mede deed. Wy wendden alle devoir aan om by haar tegcraaken* Ten 1 uur begonden cenigen van onze beftbezeüde Sche- pen fchutgevaert tc houden. Omtrent \ uuren kwamen wyby de Sin- gels ;voorncemende,d'Engcl(che Vloot tc (tutten : dan Blaakc komen- de zo verre voor af, dat wy hem mcendentc bezeilen, wendden wyna hem toe. Hy, zulks ziende, deed zynbeftom voorde wind voor ons . overtekomen; gelijk hy deed. Wy gaven malkander in'tpafïeercn de laag : en het Schip de Rooz*kr«nr , met 44 (tukken kanon, en omtrent 2co man, daar op Capitcin was Charles Battyn, komende pas achter hem, leiden wy hem aan boord , dat onze Boegfprietcn het Galjoen voor onze (leven afbraken. Daatelijk lcide de naalïe EngeKchman , 't Schip de Bonavontuurc , met 30 (tukken , daar Capitein opwas eencn Achfdn , ons aan d'andcre zyde aan boord ; zo dat wy tuflehen beiden lagen , vech- tende aldus een uur : wanneer het Schip de Roozekratif, hebbende, ge- lijk gezegt word , óodooden, daar onder beide de Capitcinen, envec- le gekwetften , het opgaf. Onze Vice- Admiraal Jan Evertfz. lei het Schip- de Benavonture mede aan boord aan d'andere zyde , zodat wy met ons vieren malkander aan boord lagen • die het mede opgaf. Wy namen de poflclfie van't Schip de Roezekrant , daar uit necmende over de 1 00 man- nen; en enterden van de onzen omtrent 6s man. Wy hebben in dit ge- vecht gehad 9 dooden en zi gekwetften. En de Vice- Admiraal Jan Evcrtlz.nam mede de bezitting vah't Schip dc B»n*vonturc Indit Ge- vecht waren eenigen van onze Schepen , die 'er by hadden konnen ko- men, bezig geweelt regens Blaake metzynreftecrende Schepen te vech- ten, die zyn retraite nam na Dover ofte Duins. Met den donker fcha-- vcelden wy van malkander , cn kwamen ten anker ,• laftende onzer* Stuurman* die inde Prys was, mede ten anker te komen. Wy hoorden noch omtrent 9 uuren het gefchiet van d'onzen tegens cl'Engelfchcn.. Êecht tegen den donker aan brandde het Schip van Capitcin Juinbol , die-1
7 3 leven en bedryf v&n den vcnnd Arden Zeeheld
zelve mede meteen gedeelte van zyn Volk is verdronken, en de mee- ftepart gebergd. Hoe 't zelve Schip in brand geraakt is, verklaaren de gebergde Officicien niette wecten. Wy vraten den gantichen nacht be- zig met lekken te ftoppen , Maften vaft te zetten, fpütfenen knoopen, en te reparcercn'tgcen doenlijk was, om zeil te konnen zetten. Den ndito, 'smorgens, tvaidevvindW. N. Weft, meteendikke Mot- regen. Wy zagen twee Schepen uit de Wed komen» daar wy jagt op dceden maaken, enwaarai Capiteinvan Sanenhcteene nam'. 'tWas ccn EngeUchmanvan Londen, met 14. ftukken gefchut, gclaadenmet Vygen, komende uit de Condaat. Wyfeinden alle de Capkéinen aan boord, welker Volk ons Schip hielp opredden. Voorts waren cenigc Schepenen Maden vrat gefchooten; 'twelkzy repareerden : en,had- den weinig dooden en gekwetftcn. Wy vermiften eenigen van onze Schepen : wat coursdie hebbengenomen, is ons noch onbekend- Om- trent ten 1 uur was ons Schip zo ver geredderd , dat wy *i anker lichtten ; voorncetnendc , d'Engellchen voor Dover ot Duins te zoeken. Noord- waarts waren genoodzaakt met den donker ten anker te komen , Dover Noord-Ooi! van ons. Den izden. dito, ten 10 uuren , komt aan ons boord Capitein 13a ft aan Scntfcn , en bracht mede een Parlements Schip, gilleren van de Singels gehaald, genaamd deBercuUs, met 36 (lukken , gemand met 80 Eeters , die aan land gevlucht waren, uitgenomen vier. Zy kwamen van Portsmuiden, om na Londen te zeilen, ten einde al- daar, nevens anderen, geprepareerd te worden om na de Middelland- fch* Zee te gaan. Vcrfcheidene van onze vermifte Schepen kwamen weder byons. Wy dceden alle vlyt om optelavceren na Duins ; dan konden kwalijk opgeraaken door contrarie wind , logge Schepen, en weinig vloed die daar gaat. Den 1 3den. '$ morgens , was de wind Ooft tenOotlenenNoord-Ooft, met een harde koelte : lichtten met het op- gaande gety onze ankers, en decden ons beft om onder de Franfchckuft te komen, alwaar wy'savondts voor Boulognc ten anker kwamen, enontfingen aldaar Uwer Hoog-Mogendcn Mitfive van den7deier. Zohaaft het meeile gedeelte van onze Vloot by den anderenis, enwe- der cn wind en gety het zullen willen toelaaten , zullen wy onze uiterftc beft doen, volgens Uwer Hoog-Mogenden order, om den Vyand, is 't doenlijk , weder te attaqueeren. Wy verdaan uit d'Engelkhc Ge- vangenen, die ik onder onze Vloot Schepen hebbe gerepartieerd, de gejegentheid van haare Schepen van Oorlog, gelijk inde nerensgaandc Memorie vermeld ftaat : dan ot 2e de waarheid fpreeken, is niet zeker. Wy zien met groot verlangen de groote Vloot Koopvaardyfchepen te ge- moet, mitsgaders d'Oorlogfchepen en Branders, die op ons vertrek zyn blyven leggen , daar op wy ocze befte Zcüdcrs laaten kruilTen voor Ca- laiscninde Hoofden, ten einde die reis mogen vervorderen. Hierme- de, Hoo.ï-MogcndeHeercn, enz.
In 't Schip Biederode, de. z+ MARTEH HaRPERTSZ. TROMP.
in
CORNELIS TROMP.
Indezen Slag was Blaakc, hoewelde Vlooien in monture r£<li
en manfehap zeer veel verfcheelden , tot dat uiterlte gebracht, ■
dat hy , om zyn geheelc Zeemacht niet te laaten vernielen , mee alle zyn Schepen de Teems opliep ; daar hem de wakkere ■ ^ Tromp vervolgd zouhebben.indienhy bekwaamc Lootfenhad EBgdfchca konnenbekomen. Hymocft zich der haken vernoegen met de ^föz.r^^van^rtukken, dcBónavotirure met 30 (lukken, de Herculêsmti 36 itukken , eenPrysvan 14 ftukken, enz. Wy- ders liepen de Koopvaarders tufichen den i4dcn. en 1 5den.door de Hoofden » en decden een benoude reis , zonder ecaigc hin- derpaalcn t'ontmoeten.
Binnen Weftmunftcrhad het Hof haar genoegen niet over Misnoegca de flaauwhertigheid van Blaakc , in het laatftc Gevecht tegens op Blaakc. Tromp getoond : maar hy ftond al te wei by het Leger om aan- gaande dien handel aangefproken te worden. Niettemin , 't Graau w morde hier op j en dit moeft de oogen uitgefteeken zyn. Cromwel begeeft zich derhalven den Teems af na Spi- thead, daar de Vloot geankerd lag > en neemt verfcheidene Capiteinen gevangen, welke namaals wegens hun bloodheid in geldboeten gedoemd wierden. Doch Aifcu, door Blaake verlaaten » leidegantfchefchuldvan'tlaatfte ongeval op hem» en, uit misnoegdheid, den degen neder ; wordende echter Aifcu legt voor zyn gedaane dienden begiftigd meteen fomme van 300 ^ZI^a ponden fterlings eens, en 180 ponden jaarlijks uit grondpan- den in Ierland. *
De Lieut. Admiraal Tromp was nu met 's Landts Ooi logs- 1 c j 3 .
vloot, nadathy eenigentyd in'tCanaal had gekruid, en op •
fommige Schepen» uit Holland komende, gewacht, in 'tbc- Trompmet gin van February by 't Eiland Ree voor St. Martin aangeko- "io^trootc men , om de Nedcrlandfche Schepen, aldaar vergaderd, af roopvaar- te haaien. Hier lag hy zeven dagen, en ging toen onderzeii^e"j^d na 't Vaderland i hebbende omtrent 2 50 Koopvaarders uit ver- fcheidene geweften onder zyn geley en hoede. Doch den Iaat- ften der Maand omtrent Poortland komende, kreeghy d'En- geHche Oorlogsvloot, onder'tgebicd van den Admiraal Blaa KrygtBiaa- ke , in 't gezicht ,* daar hy terftond na toe zette, en omtrent ke in 'tÊ&- ten tien uuren voor den middag bykwarn. Hier ontftond toen11*1"'
een
So Lt ven en Bedryfvan den vermaarden Zeeheld
een hevig gevecht, 't Was om de Koopvaardyfchepen tedoen,
. L_L die Blaake,om zyn eer te herflelleo, zocht te nemen, en Tromp
fcheïdwc" tc belchermcn. De Vlooten waren zo ha>ft niet onder malkan- tw«Ad-C dersgefchut gekomen, ol Tromp wenddezich na Blaake,die «niraaicn. met Zyn ^ 5 ponders van verre op hem afblies > zonder veel rooy te fchietcn. Maar Tromp » willende wifler treffen, wachttetot dat hy opeen musketfehoot by hem was. Thans wendende, en Bfoakc op zyde gierende , loftehy zyn gantfche laag * en in der yl zich omkcercnde.gaf hy hem noch eens de laag op de zel- ve zyde 5 en voorts omloopendc » vuurde hy de darde laag in op d andere zyde : waardoor een jammerlijk gefchreeuw onder d'Engellchen wierd gehoord. Sedert vocht Blaake niet anders dan van verre , en al wykende. Onderruflchen was de ftryd on- hSdiran der beide de Vlooten aangegaan. Hier vielen de mailen buiten denfiryd. boord : gints hing het want aan flenters : daar kraakten de ribben, en zuifden de kogels door de zeilen heen : aan een andere kant hegtte een boegfpriet in de hoofdtouwen : daar enterde een zyn vyand , en vloog met het verdek in de lucht : hiér wemelde een zieltoogcnde in 't water, en gaf zynlaatfte fnikken zonder gehoord te worden : gints dobberde een op gefcheurde dennen , of haalde 't hoofd onder bebloede gol- ven, 'i Gekerm der gekwetften , verdoofd door het gieren der kneppels , koevoeten , gloeijende (chuiftangen , getakte mor- genfterren en draadkogels , verzette d'aanvallcrs te minder. Ondereen dikke rook flikkerde t'elkens de blikfem van'taan- gefteeken buskruid, 't Licht fcheen verbaafd gevlucht te wce- zen, terwyl de dood in een damp rondom (horde. Boulognes bergen ridderden voorden donder der kartouwen, en Poort- land beefde. Kortom, de ftrydwas zoyflelijk, dat 'er nooit fchrikfcelijker fchoufpel gezien is ge weeft.
De Commandeur de Ruiter had 's nachts te vooren ge- droomd, dathem een vogel op de hand kwam vliegen, maar dat die, alshyze met d'andere hand meende te grypen, weg vloog. Wanneer hy nu des anderendaags d'Engelfchen zag aan - komen, zeidehy : Ziet daar den Vigtl-, daar i\van droomde. In den Slag raakte hy in 't gevecht met een groot Engelfch Schip, gemonteerd met 44 (lukkenen 170 man , de Pro/periteitgehec-
ten
CORNELIS TRO M P. 81
ten : doch lydendegroote fchade door het Engelfchgefchutt befloot hyhet zelve aan boord te leggen , entameren; daar ) - zich de zynen willig toe toonden. Hier op overfpringendc , wierden ze zo mannelijk ontfangen , dat ze weder in hun eigen ©e Ruiter Schip moeften wyken. De Ruiter , den moed hierom niet laa- veT£It de tende vallen, riep tot zyn volk : Mannen , dat gaat niet aan. Eenst^s 1 'erin» altyd'erin. SaiuJIig, neerover. Hierop wierd een nieu- wen aanval gedaan, en 't Schip in 't kort veroverd; doch na- derhand, toen de Ruiter, door de lathertigheid van anderen, met zich zclven genoeg te doen vond , en op de Prys niet kon paffen , verlaaten en hernomen. Hy wierd van meer als twintig Word rfo<jj; Schepen omcingeld , daar hy , den Vice-Admiraal Jan Evertfc. d'Engci- te hulp gekreegen hebbende, zich met zo veel geluk alsf?heBOm- kloekmoedigheid door heen floeg. Wyders vocht hy langen S*? tyd, nevens de Capiteinen Cornelis Adriaanfz. Kruik van Schie- door- dam en Ifaak Sweers van Amfterdam * tegens zeven groote Engelfche Schepen, en daar onderden Vice- Admiraal. Wil - liam Pen, die al krengende na 't Eiland Wicht liep. Ook wierd een ander Engelfch Schip malteloos weggefleept . Naderhand kwamen noch vier of vyf verfche Engelfche Schepen op de Rui- ter, Kruiken Sweers af. daar ze tot omtrent den avond tegen ftreeden, zonder van iemand ontzet te worden. De Lieut. Ad- miraal Tromp floeg dien dag door en doord'Engelfche Vloot Tiom heen , diehy weleenmyl wydin drie hoopen van malkander flaat door verilrooide. Midlerwyl had Capitein Kruik met zyn Schip de^ffchc Struis noch eenigen tyd tegens verfcheidene Engelfche Sche- pen gevochten ; een van de zeiven in de grond gefchooten ; en jj^/jj1*?" zich zo lang geweerd, als hyvolk had om te vechten. Maar perheid va» eindelijk zag de dappere Tromp , dat dit Schip mafteloos ♦ en ^ra^ia in ly verlaaten lag. Hier op riep hy tot de zynen : Zyn'er z.ulke fchelmen in' s Landt s Vloot , die zulk^een braaven krijgsman zo laat en vermoorden. Thans beval hy den Commandeur Gideon de Wil- de, hem te bergen. Deze had ten dien einde al een touw aan het Schip vaft : maardeftilte was te groot om het weg teflee- pen. Hy bergde alleenlijk fommige Matroozen , die in zyn Schip overfprongen. De Struis droomde van bloed; en over- al zag men dooden of gewonden. Daar lagen, behalven dege- ls kwet-
8 2 Leycn en Bedryf van den vermaarden Zeeheld
1653. k wetften , wel tachiig gefneuvclden langs het Schip verfprcid. 1 Van veertig Schiedamiche Matroozen, alle beneden de twin-
tig jnaren , waren maar drie overgebleeven. d'Eiigelfchcn had- den 'er in geweeft, en het begonnen te pionderen ; doch, vree- zendc dat het terftond zou zinken , het weder verhiaten. Toen Vos^™is dreef het, als een ledige romp, zonderzeilen-, tot dat het de gdfehenna Vyanden's anderendaags byna zonder volk vonden, en na rortsmui- Ponsmuidcn fleepten. Capitein Poort trof een groot Engelfch fl«p8t!" Schip, dat het zonk; en wierd weder van twee anderen zoda- nig onder water geraakt , dat hy , vreezende voor een zelve lot, rootten Sweers te hulp riep. Deze kwam hem recht voor de boeg , zo sweersmetais de twee Engelichen noch nevens hem lagen. Hier door ver- gcïfchmati w arden de vier Schepen in malkander ; en het Schip van Poort unken. op zyde vallende , zonk tegelijk met een der Eagelfche Sche- pen : maar veel van het volk bergde zich op het Schip van Sweers. In dit gewoel wierd Poort door een kanonkogel en fplinter fwaarlijk aan zyn middel gewond ; en men zag dien Held , ter nederftortende , met den fabel in de vuift den zynen noch moed infpreeken , tot dat hy, benevens d'andere gekwet-^ ften, in een oogenblik met zyn Schip door de zee wierd inge- fwolgen. Ondertuflchen had Sweers een van d'Engelfche Schepen, dieby Poort lagen, zodanig doornageld , dat het mede te grond ging; waar na hy vier Engelfchen aan boord kreeg, die hem insgelijks in de grond fchooten: dochhy berg- de zich met zyn overig volk in d'Engelfche Schepen , en wilt sweers ge- naderhand, te Londen komende, engoet Spaanfch fpreeken- metguft'Cn zich voor een Spanjaard uit te geevcn. Hyverftak zich on- derin der 'r gevolg van den Spaanfchen Ambaffadeur, en geraakte ™J^id &e" door zyn gunft en behulp in Vlaanderen, en van daar in Hol- land. Dit'sde zelve Sweers, die naderhand , onder het Col- legie van Amfterdam , Vice - Admiraal van Holland geworden, in vei fcheidenegelegentheden zyn manhaftigheid toonde. Ca- pitein Kleidyk van den Briel kreeg omtrent ter zelve tyd de KleWyks laagvan driegroote Engclfche Schepen; en dus benard leg- «niuge- gende, kwam de Zeeuwfche Capitein RegemortertulTchen Soekmoc. ncm cn ecn c*er Engelfchen inbooren : zo dat Kleidyk,aan d ee- digheid. 'nc kant ontzet , een Engelfchman aan d'andere zyde in de grond
fchoot.
CORNELIS TROMP.
fchoot. Maar kort daarna trof hem het zelve ongeluk : doch 16^,
hy en zyn volk bergden zich op een wonderbaarlijke wys. *
Want zy geraakten meeft altemaal op het Engelfch Schip, 't geen aan Regemorters zyde lag j en van daar iprongenze met- ter haaft over in het Schip van Regemorter, die met dartigof veertig van zyn Matroozen dood gefchooten was. Kleidyk nam derhalven het gebied , enfprak het volk zulk een hertin, dat ze op den gemelden Engelfchman zo dapper vuur gaven, dat hy afweek , en kort daar na met groot gehuil te gronde zonk , zonder dat 'er een eenig menfch af wierd gebergd. Het Schip van Capitein de Munnik van Rotterdam wierd omtrent Ca t de dien tyd veroverd, en 'savondtsyer brand. Ondertuflchen ge- MuuniL 1 raakte de Capitein Aart van Nes, den Lieut. Admiraal Tromp *chjp vero- volgende, in 't midden der Vyanden , en kweet zich dapper. Ebrand. Hy meende een Engelfch Schip , h geen aan ly was , aan boord Dapperheid te klampen; maar 't hield af , en kreeg de laag van hem : waar vaa Aart
i ji -v-i r van Nes.
nahy top een ander aanzette, daarhy insgelijks vuur op gat. Ook fioeghy eenigen tyd tegcns de twee Engelfche Vice-Ad- miraalenvande Blaauwe en Witte Vlag. Daarna, ziende dat de Ruiter onder vier of vyf Engelfchen lag, liep hy , nevens den Commandeur Balk, 'tzyncrhulpe derwaarts. Hier wierd wederzyds zeer vinnig gevochten , tot dat dJEngelfchen het om de Weft leiden. Toen wendde het van Nes om de Ooft; dewyl hy alle zyn gevulde kardoezen verfchooten had , en we- der anderen met kruid moeft vullen. Voorts was zyn bocgfpriet zo dicht aan de ftevenin (lukken gefchooten, dat hy 'er geen wang op kon leggen om ze te herftcllen. De Schout- by-Nacht Pieter Florifz.lag eenigen tyd tuflehen zes Engelfchen , en ver- 1^^°°^ deedigde zich dapper ; tot dat hem Tromp te hulp kwam , en s. t>. Nacht ontzette. Geen minder kloekmoedigheid betoonden ook de jifatcrFl°* Commandeur de Wilde, endeCapiteinen Joris van der Zaan, Kampen, en andere Bevelhebbers. Capitein Schelte Wigle- £jfaWjs* mo vloog , na lang vechtens> met al zyn volk in de lucht. Doch fpringt. * eenigen zeggen , dathy, tuflehen twee Engelfchen beklemd, en geen anderen uitkomft ziende , door een overmaat van moed zelve den brand in 't kruid ftak, en aldus zich en zyn Vyanden met een even fchrikkelijke op- ennederfprongdorft ombren-
L 2 gen.
8 4- te vm en Btdryf van den vermaarden Zeeheld gen. Verfcheidene Schepen gingen ook noch ter wederzyde 1 ^ 5 3 • te gronde. Omtrent ten vier uuren na den middag zag de Lieut, * Admiraal Tromp » dat ongevaar zes- en- twintig van zyn Capi-
teinen zich van den wind bedienden* orn uit het gevecht te geraaken; en dat ettelijken van de befte Engelfche Fregatten zich na de Koopvaardyfchepen , die onder zyn hoede waren , begaven. Men meent, dat d'Engelfchen voorhadden alle de zeiven de maften af te kappen, op dat ze niet zouden konnen ontkomen, en ze alsdan na 't gevecht weg te fleepen. Doch Tromp droeg zorg voor de Koopvaarders , welken men anders binnen weinig tydts zou hebben genomen. Hy begaf zich der- waarts, en verjaagde d'Engelfche Fregatten. Hiermeenamde ilrydvanden eerften dag met den ondergang der Zon een ein- de; na dar den Hollandlchen Admiraal acht honderd maallos gebrand , en met een metaal gefchut , 't geen achter op zyn windveering kruiswyze kon draaijen , feventig fchooten ge- daan had.
Den volgenden nacht dreef 's Landts Vloot door ft ilte; en elk was doende met zyn fchade te herftellen, en zich weder klaar temaaken. 's Anderendaags, den iften. Maart, liet de Lieut. Admiraal Tromp de witte vlag waaijen, en feinde d'Opper- hoofdenenCapiteinenaan boord ; hen allen vermaanende, dat ze zich als dappere mannen na bchooren voor 't Vaderland zou- denkwyten. d'Engelfchen volgden de Hollandfche Vloot van achteren > en 't Gevecht wierd 's morgens ten tien uuren , drie «««vecht myien ten Noord-weften van 't Eiland Wicht , hervat. Thans meden hadden d'Engelfchen het voordeel van den wind 5 zonder dat dag. ze in't aankomen een eenig Schip der Nederlandfche Vloot aan boord klampten ; doch zy fchooten , gelijk daags te voo- ren, weer meeft na 't rondhout, wantcnzeilen. Tromp had zyn Zeemacht-in de forme van een halvemaan gefchikt, om de Koopvaarders binnen die halve kring te beflukenen te befcher- men. Hier zochten d'Engelfchen, tot zes maaien toe, in te breeken, om eenige Schepen af te fnyden en te neemen ; doch t'elkens tevergeefs. By deze gelegentheid verbeterden ette- lijke Capiteinen het plichtverzuim van den voorgaanden dag* oen k weeten zich treffelijk. De Capitein Aart van Nes hield
nïck
CORNELIS TROMP. 8;
zich zo dicht by den Lieut. Admiraal , dat hy hem fomwylen kon beroepen, en hielp het vy and lijk geweld met fchutge- . vecht mannelijk afweeren. De Commandeur de Ruiter, die nu weer nieuwe proeven zyner dapperheid gaf , en geduuren- de het gevecht laftontfing , dat hy zich omtrent den Lieut. Ad- miraal zou voegen , raakte wel diep onder de Vyandcn > en wierd van alle kanten zo fel befchooten, dat hy zich na den middag niet langer kon wenden noch keeren. Tromp beval derhalven aan denCapitein Jan Duim, dat hy de Ruiter zou fleepen.Niet lang te vooren wierd den Hollandfchen Zeevoogd gewaar, dat de Koopvaarders de cours Zuid ooft ftelden j en liet hen daarop door denCapitein Aart van Nes, derwaarts zeilende, aanzeggen , dat ze Ooft ten Noorden en Ooft- noord- ooft zouden heen loopen , de rechte cours na de Hoofden. Van Nes verrichtte zyn boodfehap, en beval hen, datzemcerder zeil zouden maaken : doch al te traag bykomende, en verzui- mende dien raad te volgen, kreegen d'Engelfchen gelegent- heidom eenigen van hen, benevens twee Oorlogfchepen, af tefnyden. Een der zeiven , onder 't gebied van Capitein Jean Caphei* le Sage, wierd na dappere tegenweer veroverd j enby de zel-^.asceü ve gelegentheid tien of twaalf Koopvaarders. d'Anderen wier- Koopvaar, den ontzet , of bergden zich onder d'Oorlogfchepen ; en fom- ^snd°j0r migen vlooden na Havre de Grace : daar ook twee reddelooze fch« ge- Oorlogfchepen heen liepen. Omtrent Zonnenondergang raak nomea. te noch een Engelfch Schip in den brand > en toen fchcidden de twee Vlooten van malkander.
Midlerwyl gaven verfcheidene Bevelhebbers aan den Lieut. schaarsheid Admiraal te kennen , dat ze hun meefte kruid verfchooten had- vankmid den, en niet in (laat waren om den Vyanden langer tegen te^^^f" ftaan. Hy beval hen , dat ze zich by de Koopvaarders zouden vloot, houden, en maar een goed gelaat toonen, alsofzedaar waren om hen tebefchermen. Voorts wierd , zo veel als 't mogelijk was, alles klaar gemaakt tot een darden ftryd, dien men des anderendaags ver wachtte. Met het aanbreeken van den mor- ^ genftond zag men d'Engelfchen omtrent een myl achter van den 's Landts Vloot , daar ze weer op aankwamen. Tromp , die ,daiden4apr zyn reis vQor.der.ende> nu opdehoogte vanBevezier ymsgeko'*****1*'
£♦ 3 «aen.
86 Leven en Bcdryf v,dn den vermurden Zeeheld I
men, gaat dan weder tegensd'Engelfche Zeemacht aan > bie- ) ? ' dende hen 'i hoofd met groote kloekmoedigheid, en kleine macht : wam hy hadflechtsvyf-en-twintigoi dartig Schepen onder zyn Vlag, die noch ecnig kruid, kogels, en andere oorlogsbehoefte over hadden om op de Vyanden los te gaan. By d 'anderen was gebrek van alles, 'i Was weder 's morgens ten tien uuren toen de Vlooien aan malkander kwamen. Hier w ierd op nieuws ter wederzyde met groote felheid gevochten , zonder dat d'Engelfchen veel voordeels wonnen. d'Engelfchc Vice-Admiraal van de Blaauwe Vlag braveerde den Holland - fchen Admiraaleenigen tydmet karionfehooten : maar deze, hem zonder fchieten inwachtende, gafhem, toenhy zonaby was dat het gefchut recht kon raaken, ecrftd'eene en daarna d'andere laag, treffende hem zodanig in 't hert van't Schip, dat hy , wel doornageld , moeftafwyken. Doch terwyl Tromp zich aldus kweet, deeden ettelijke Capiteinen hun beftomte loopen. Ook moeiten éenigen door 't verfchicten van hun kruid afwenden, In den avond kreegen de Vyanden noch eenig voor- deel op de Koopvaarders. De Capitein van Nes had hen in 'c deneKoóp- begin van dit laatfte Gevecht , volgens den laft van den Admi- vaardersge- raai , op nieuws aangezegt , dat zy 't zouden laatcn voortgaan, aomen. en gCCn zcjj fpaaren ? om geduurende den ftryd hun cours na de Hoofden te Hellen : maar zy waren onwillig. Daar na zond hy een Galjoot met den Fifcaalna hen toe; nochmaals bevee- lende, dat ze ten gemelden einde zeil zouden maaken. Maar zy verftonden't anders, en bleeven omtrent de Vloot $ totdat ettelijke Engelfche Fregatten 'savondts aan de Zuid van hun gros inbraken. Van Nes deed tediertyd met fchieten wel zyn uiterftebeftom hen te befchermen : doch zy liepen zonder or- der. Een groot gedeelte vluchtte onder d'Oorlogfchepenj en ettelijke anderen raakten malkander voor de boeg : waardoor al eenigen wierden genomen ; te meer , vermits fommige Oorlogfchepen, die zich daar omtrent hielden, door gebrek van kruid niet machtig waren om de Vyanden af te keeren. Na Zonnenondergang geliet zich Blaakealsof hynoch een aanval wilde doen 5 maar Tromp hem met klein zeil inwachtende, wendde hy af, zette het na d'Engelfche kuil, en verliethet
CORN ELIS TROM P. 87
gevecht. De Nederlandfche Vloot geraakte vervolgens den 165$. jdcni Maart', zonder van' cenige EngeUchen gevolgd te zyn, 1 ■ omtrent de Vlaamfche zanden of banken ] Rui tir/gc cn de Pol- der genoemd, drie mylen ten Noord- wellen van Duinkerken, ten anker ; en wyders behouden in de zeegaten en havens van Holland en Zeeland.
Dezedrie Slagen (tonden den Engelfchen immers zo duur schade by als den Nederlanders. Vier -en-twintig Koopvaarders lieten 'er dezen zitten ; welk getal te Londen op meer als veertig ver- ieeden, groot wierd. d'Oorlogichepen degroote St. Lucas , de Vogeljiruu, de Liefde , en devergulde Haan wierden te Pleimuidenen Dou- vres opgebracht. De Kroon , den Engel Ga brie /} tTiKleidyk, wa- ren gezonken ; en Schellen Wigkma in dc lucht gefprongen. Van de Bevelhebbers -fneuvelden/fa/6, van Zaanen, Poort, Spanbem, Pieter Allarts , Sipkf Fofaes , en Regemorter. Schep, vanZeeifim Swcers bleeven gevangen : doch deze laatlte ontfnapte met lift, gelijk hier voor gezegt is. 't Getal derdooden wierd begroot op vyf azes hondert man, en dat der gekwetftcn op weinig meer. (£e Ruiter, onder anderen, had zodanig in de fpitsge- ftaan, dat hy zonder maften, en met zeer weinig volk (want het was ^efneuveld , of op de veroverde Profperiteit overgeftapt) na huis wierd gefleept.
Van d'Engeifche zyde waren gezonken de Regenboog, de Sa- van de turmu , de Samfon , de \oos en Capitein Button ; de Charles ver- f^nJ brand ,• gelijk naderhand ook hctFregat de Fairfax tot Chattam, alzo het zodanig gehavend was, dat het niet herfteld kon wor- den. De Marmadukjze ,Merlin , FaJ and, Gray -hond, I(oningDa- vid en zeven Broeders, hadden zulke littekenen, die nooit ver- wagen konden : want geen van allen is naderhand ooit weer in zee gebracht. Den Admiraal > beide de Vice-Admiraalen, en de Schout- by-Nacht, kreegen niet veel zachter neep. Aan de Ruiter moeit zich de Profperiteit overgeeven. Behalven ftyf twee duizend Soldaaten en Bootsgezellen , bleeven ook de Ca- piteinen Milmay, Barder, Ba/e, Haly Kirbey, Dakers, Broad* bidge, Jejje-n en Button. Onder dc gekwetften waren B/aake, Day, Taduel, Laufon, en anderen, 't Getal van het verminkte Graauw was kwalijk te noemen.
Doch
8 3 Leven en Bedrjf van den vermaarden Zeeheld
1 6*5 3 . Doch vvy achten niet ondienftig de Brieven , ter wederzyde
over dit onderwerp afgegaan , hier in te lyven j op dat de
waarheid, doortegenftelling, te beter mag bly ken. Uit order dan van Blaakewierd het volgende aan den Spreekerder Ver- gadering tot Weftmunfter gefchreeven.
Biief van ✓ x j\jzc God , op wien wy hoopten , is genadiglijk vcrfchecnen voor ^"dcn6" ^^cnbyzyneDienaaren, in 'tvcrflaan van deze groore Hollandfchc Kïcdaag- Vloot ; haar verkleinende in drie refcontres geduurende deze drie achter- fchcn z«- volgende dagen j geevendc veclc hunner Oorlogslieden in onze handen, flaS- anderen verftrooijende, en de refi: wegdryvende, in zodanige hoeken alwaar wy hen niet en konnen vinden. Gelooft ty onze God , die 2yn Volk wederom aldus heeft aangezien, en waardig geacht zodanig met hen te weezen, dat hunne Vyanden niet bek vaam en zyn gewcefl om tegens hen te liaan. Van den itfde». dezer heeft God ons ten aanzien van de wind zeer gunm'ggeweeft. Onze Vloot was goelijk op de hoogte van Poortland, te midden 'cCanaal; zeer beducht zynde dat de Vyand ons verfpied mocht hebben, of voorbygeloopen zyn. Twee dagen te voo- ren baden wy den Hccre; en op den i8<kn. bemerkten wy, dat God ons zeide, waarzy waren. De Text was, en wierd uitgclegt op deïe woor- den 2 Chron.20. 16. Trekket morgen tot hen af, enz. en zo haaft en was.het Capittcl nietuitgelegt , jarafleralshet opkomen van den dageraad, of wy zagen des Vyandts Vloot tuflehen ons en de droogte ; werwaarts wy aanftondts alle onze zeilen (lelden. De Vyand weck ons ook niet , maar kwam recht op ons aan. Straks waren de Vlooten in 't gevecht , en zulks met ecnig nadeel voor d'onze , vermits de Vyand den wind had , en onze meefte voorde Schepen niet en konden opkomen om eenigen confide- rabelendienlitcdoen ,• waar door dit Admiraalsfchip de Triumph den meeftenaanttootopdiendag leed, ïynde de relt ook in groot gevaar: imar God hielp ons uittermaatcn. Want hoewel ons Volk in 't Schip wel half was verminderd, bleef even wel by de reft geen minder moed : nochtevanh.cn en kon niet meer geëifcht worden, dan als God voor hen uitwerkte ; 't welk ik geloof dat onze Vyanden maar al te wel be- vonden hebben. Daags daar aan deeden zy niet als doorzeilen. Den ecr- ften dag namen wy drie van hunne Schouts-by-Nacht , en een Vice-Ad- miraal; en drie van de hunnen deeden wy naderhand zinken. d'Andc- renzynnu te Portsmuiden , en omtrent acht aticn meer op den t weden dag gezonken en verbrand. Den darden dag fielden zy zich aan 't loo- pen. d'Onzcn deeden den Vyand een zeer merkelijke fchade, alzowy over de veertig van hunne Oorlogs-en Koopvaardyfchepcn uitpikten. Veele wierden geabordeerd en weggenomen in 't gezicht van Tromp: dan hv en dorlt het noch beletten, noch hen ontzetten. Capitein Laufon veroverde een teer groot Schip met enteren : doch het was heel befcha-
cigd
CORNELIS TROMP. 89
digd. Capitein Maerten deed het zelfde aan een ander, en Capitein Graver het zelfde aan noch een ander; zo dat wy eenigen van hunne ) > ' | Schepen hebben gekrecgen : en onze Vyandcn zullen bevinden , dat zy 'er veel verloorcn hebben. Wy hebben verfchcidene Capiteinen verloo- ren, Mannen van groote waarde en deugd, benevens vyf a zes Schip- pers van d'ecrftera'ng, beklaagd om hunne getrouwheid en vaardigheid; gelijk ook veele waarde Mannen in de Vloot ; maar nieteen Schip, uit- gezondert een't geen wy zelfs dccden zinken. Onze Admiraals droegen zich met grootc vroomheid. Den Admiraal Blaake heeft een kwetfuur inzyndygekreegen ; doch men hoopt, dat het welgaan zal. Hy wou naauvvelijks na beneden , omzyn wond te laaten verbinden ; enhy was nooit van zyn plaats geduurende het gevecht. Doch uit den gehcelcn Sla» van ieder dag hebben wy konnen 2ien , dat Godts gcrechtigc hand ove" onsuitgeftrektisgeweeft. Het was die, maar niet onze ervaren- heid, of magt van Schepen, die ons de vi&oriegaf. Op 't Schip de Ttiumpbe , den 1 1 tebruary 1 6 j 2,
Van de Rede voor Douvres kwam dit befcheid binnen Lon- den uit het Schip de Waterhond .
VR ydag , den 1 8<len. dezer , ontdekten Wy by Poortland de Holland- . ^ fche Vloot , die wy eerft 1 Zeilen telden , maar naderhand mcer.^j* c De wind was W. N. Welf ; en wy konden haar niet ontgaan : 't welk , waterhond, ten aanzien van de rook, een groot voordeel beide in Zee-en Landge- vechten is. Admiraal Blaake, meer voorbaarig als anderen, chargeer- de door haar heen, laatende zyn voorzeil op de maft vallen, en kwam vroomelijkaf. Des Vyandts Koopvaarders verfpreidden zich een groot einde wegs van hunne Oorlogfchepen. Zy hadden maar drie Branders onder hun Vloot , dieaangeftccken wierden, doch ons geen fchade toe- brachten, 't Gevecht duurde tot dat de nacht ons fcheidde.
^Anderendaags , zynde Saturdag , gingen wy weder tegen s hen aan , en dwongen hen een goede wyl te wyken , om dat wy te vooren tot hun- ne Oorlogfchepen opkomen konden , toen zy 's nachts een goed ftuk ge- zeild hadden. Onder de geenen , die afgefneeden , en in ly gebracht wierden, was het Schip Hell-nd van Rotterdam met 30 (lukken. Dit wierd verbrand door een,dic daar toe geordonneerd was, en 'er elf Maats af bergde : en wy hebben 'er vyftigafbinnen ons boord, waar onder een Lieutenant, die ons verhaalde , dat hunne Vloot in 82 Oorlogfchepen beftond, van 24 tot ^ (tukken. Zy hadden vier Admiraals, als den Admiraal Tromp met 5-6 (lukken , Jan Evertiz.van Vliflïngen met^ó. Michiel Adriaanfz. de Ruiter met 40, en Jan Gideonfx. van Amiler- dam met 36 (lukken. Daar waren meer Schepen van groot geweld, duw dz Vogel ftruU van Amfterdamecn af is, een Ooft-Indifch Schip van 1100 ton en4ortukken, waaraffommigen metaal : heeft lf poorten
M op
99 Leven en Bedryf vun den vernutrden Zeeheld
16^. "pecnzydcaand'onderftc laag. Het is door laft van den Admiraal na Portsmuidcn gezonden : had over de ioodoodenop. d'Ovcrgebleevene Maats zeiden, datzeveele gekwetften hadden, die 'er uitgehaald wa- ren. Beide deze dagen duurde het Gevecht langs 'c Canaal ; d'onzenben voortdringende. Nadatwy eenigen hunner Oorlogfchepen in ly ge- bracht, en afgeinccden hadden , ook twee verbrand, fchciddc ons de nacht. Men moet hier aanmerken , dat op dezen dag vcelc onzer grootc Schepen niet op konden komen , om vuurophentegceven : doch alle zeilen wierden gemaakt om hen by te blyven.
Den volgenden dag , zyndc Zondag, vingen wy weder aan. Na een hoogdifpuk, begondenzy uit hun achterpoorten al deinzende te fchie- ten. Vcrfcheidene hunner Koopvaarders vervielen in onze handen,- waaronder wyeen van Liflabonkreegcn met Zout, 116 kiften Suiker, Oly, en andere Waaren. De Schipper zegt, dat ze 160 laft groot is, met 15 ftukken. 's Avondts waren wy op de hoogte van Boulogne in Vrankryk, niet wyd van ftrand , de wind W-N.Weft, die kwaad voor onze Vloot was om na onze eigene kuft te komen. Wy ftaken't der- halven in de wind , om op te komen in Dovers-rede : maar dcwyl veele onzer Schepen